Πολιτική άπνοια

Είναι ολοφάνερο ότι ζούμε ήδη τα τελευταία χρόνια το τέλος της πολιτικής. Ουσιαστικά δεν τελείωσε η πολιτική αλλά τα πρόσωπα τα οποία την παράγουν και αυτό βέβαια δεν αφορά μόνο τους κατ’ επάγγελμα πολιτικούς αλλά και τον κάθε πολίτη. Έτσι, χωρίς εκ των πραγμάτων πρόσωπα πολιτικά δεν υπάρχει και πολιτική. Πάσχουμε από πολιτική άπνοια και ό,τι δεν πνέει, δεν αναπνέει και δεν εμπνέει είναι νεκρό.

Η πολιτική από τη φύση  της εισχωρεί σε όλα τα πεδία του δημόσιου και του ιδιωτικού βίου. Το έλλειμά της δημιουργεί ποικίλες στρεβλώσεις στους θεσμούς, την οικογένεια και την κοινωνία.

Βασικό χαρακτηριστικό του θανάτου των όντων ως πολιτικά και της πολιτικής εν γένει είναι ότι δεν υπάρχουν ούτε εμπνευστές ούτε εμπνεόμενοι. Τα εν δυνάμει πολιτικά όντα και η πολιτική άγονται (και φέρονται) από τις καταστάσεις δείχνοντας εξαιρετική αδυναμία ανταπόκρισης στις σύγχρονες προκλήσεις. Έτσι, οι μεν πολιτικοί περιορίζονται στον ρόλο του πολιτικάντη «Μαυρογιαλούρου» οι δε πολίτες είτε αδιαφορούν (οι περισσότεροι) κουρασμένοι από την πολιτική εξαπάτηση είτε μετακινούνται (ευτυχώς για την ώρα οι λιγότεροι) προς ακραίες ιδεολογίες οι οποίες τους προσφέρουν μία ψευδαίσθηση ασφάλειας. Μία βόλτα στο σύγχρονο καφενείο των social media θα μας πείσει για τις πρακτικές τόσο των μεν όσο και των δε.

Ωστόσο, τα χρόνια που έρχονται θα είναι γεμάτα προκλήσεις και όπως φαίνεται αυτές θα τις διαχειριστούν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα τεχνολογίας αφήνοντας εκ των πραγμάτων έξω από τις εξελίξεις τους πολιτικούς και τους πολίτες. Φαίνεται πως βρισκόμαστε ενώπιον ενός σύγχρονου παγκόσμιου ολοκληρωτισμού, τις παραμέτρους του οποίου δεν έχουν αντιληφθεί οι πολιτικοί και οι πολίτες. Αλλά και όσοι λίγοι ίσως έχουν αντιληφθεί την κατεύθυνση των πραγμάτων αισθάνονται σίγουρα αδύναμοι όχι να αντιδράσουν αλλά ακόμη και να διαλεχθούν με την πραγματικότητα. Δυστυχώς οι περισσότεροι πολιτικοί, ειδικά στην Ελλάδα, στερούνται, μάλλον, γνώσης ιστορίας (εργαλείο ερμηνείας της πραγματικότητας) αλλά και διαλεκτικής σοφίας με τις σύγχρονες προκλήσεις. Η δε δημιουργία κάποιων οργανισμών βιοηθικής ή τεχνοηθικής (εσχάτως και στην Ελλάδα) μοιάζει περισσότερο προσχηματική παρά ως μικρό, έστω, ανάχωμα ελευθεριών.

Και αν τα παραπάνω διαβάζονται ως απαισιόδοξα, ας αναρωτηθούμε (πέρα από θεωρίες συνωμοσίας αλλά και αφέλειες) για το ποιος κυβερνά σήμερα τον κόσμο και την κάθε χώρα, όπως και την Ελλάδα. Εκφράζουν οι πολιτικοί τη βουλή του λαού ή νομοθετούν τις περισσότερες φορές ερήμην του και αντίθετα προς τα συμφέροντά του; Αν αυτό συμβαίνει τότε κινδυνεύουν άμεσα οι δημοκρατίες μας και οι κοινωνικές και προσωπικές ελευθερίες.

Είναι πασιφανές ότι τα είδωλα, οι ψευδαισθήσεις και οι διαχωριστικές γραμμές των ιδεολογιών δεν υπάρχουν πλέον. Ζούμε την κυνική αλήθεια της σύγχρονης πραγματικότητας. Κυβερνάει αποκλειστικά η κατεξοχήν ειδωλοποιημένη οικονομία, δηλαδή το χρήμα και το εργαλείο της η τεχνολογία. Για την ώρα οι πολιτικοί και οι θεσμοί είναι τα χρήσιμα πιόνια αυτού του πολυσύνθετου συστήματος. Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: είναι νομοτέλεια ο οικονομικός και τεχνολογικός ολοκληρωτισμός ή υπάρχει περιθώριο αντίδρασης και συμμετοχής της πολιτικής και των πολιτών στις σύγχρονες εξελίξεις; Οι δημοκρατίες, οι πολιτικοί και οι πολίτες θα αντιδράσουν στις εξελίξεις ή θα περιμένουν να λειτουργήσει το ανθρώπινο ένστικτο της επιβίωσης;

*Χρήστος Γκουνέλας

Δρ Θεολογίας, MSc Βιοηθικής

Πηγή: Larissanet.gr

Μνήμη Γεωργίου Χατζηχρόνογλου, Άρχοντος Υμνωδού της ΜτΧΕ

 

Πριν λίγες ημέρες αναχώρησε από τα εφήμερα στα αιώνια ο Άρχων Υμνωδός της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Γεώργιος Επ. Χατζηχρόνογλου. Ο εκλιπών υπήρξε μεγάλος Δάσκαλος και Μύστης της εκκλησιαστικής και παραδοσιακής μας μουσικής. Γεννημένος σε προσφυγική οικογένεια της Θήβας με πατέρα ψάλτη ακολούθησε, όπως ήταν φυσικό, από μικρό παιδί τον δρόμο της ψαλτικής τέχνης. Ανέλαβε ψαλτικά καθήκοντα ήδη από την εφηβική του ηλικία και μαθήτευσε κοντά σε μεγάλες ψαλτικές προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Μανώλης Χατζημάρκος. 

Η εξέλιξή του στην τέχνη του Δαμασκηνού ήταν ραγδαία. Άλλωστε, πώς αλλιώς θα γινόταν αφού επρόκειτο για μία προσωπικότητα εξαιρετικά χαρισματική και με ξεχωριστά τάλαντα; Διακρίθηκε όχι μόνο ως μονωδός, αλλά και ως Δάσκαλος και ως χοράρχης, συγκεντρώνοντας στο πρόσωπο του πολλές ιδιότητες της ψαλτικής τέχνης τις οποίες συνήθως δεν συναντάμε συγκεντρωμένες σε ένα μόνο πρόσωπο. Παράλληλα, είχε και λαμπρή πορεία στον χώρο του ακαδημαϊκού και προπονητικού αθλητισμού και του πρωταθλητισμού, ακόμη και στα κοινά. Ωστόσο, την καρδιά του την έκλεψε η μουσική τέχνη. 

Όταν σβήνουν τα φώτα των πανηγυριών…

 

Βρισκόμαστε πλέον στο τέλος ενός ακόμη καλοκαιριού και μαζί του ρίχνουν αυλαία εκατοντάδες πανηγύρια, ανταμώματα και φεστιβάλ της ελληνικής επαρχίας. Οι οικογένειες θα πάρουν τον δρόμο της επιστροφής και στα σοκάκια των χωριών και τις πλατείες θα πάψουν σιγά σιγά να ακούγονται οι παιδικές φωνές. Τα χωριά μας ήδη επιστρέφουν στη σκληρή καθημερινότητά τους η οποία θα γίνει ακόμη πιο σκληρή κατά τους χειμερινούς μήνες. Άνθρωποι τρίτης ηλικίας θα μείνουν πάλι με τη μοναξιά τους, με δυσκολίες στην επικοινωνία και τη διασύνδεση με μεγαλύτερες πόλεις και πολλές φορές χωρίς ιατρική περίθαλψη. Η πένθιμη καμπάνα θα χτυπά τακτικά για να δηλώσει τον θάνατο ενός ακόμη ανθρώπου και τον μαρασμό του χωριού. Γάμοι και βαπτίσεις, μυστήρια σχεδόν ανύπαρκτα… Τι απομένει τελικά από την επιφανειακή ζωντάνια του καλοκαιριού; Μάλλον, η διασκέδαση των λίγων ημερών. Να γλεντάμε στο χωριό που καθημερινά πεθαίνει. Μία ακόμη σύγχρονη ελληνική τραγωδία. Μοιάζει με τον Τιτανικό που ενώ είχε αρχίσει να βουλιάζει, οι επιβάτες χόρευαν και διασκέδαζαν.

Κάποτε τα πανηγύρια παρήγαγαν πολιτισμό. Δεν κατανάλωναν διασκέδαση. Το τραγούδι και ο χορός ανήκε σε όλους και όχι σε λίγους ειδικούς. Χόρευαν και τραγουδούσαν με το στόμα, με ό,τι τους έδωσε η φύση η ίδια, σε αρμονία μαζί της. Χόρευαν όχι εμπορικές επιτυχίες, αλλά τη ζωή τους την ίδια, τον καθημερινό πόνο και τη χαρά τους. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι τα πανηγύρια κάποτε ξεκινούσαν με μοιρολόι. Ζώντες και κεκοιμημένοι αποτελούσαν μία κοινότητα. Το πανηγύρι ήταν κυριολεκτικά μία συλλογική ιεροτελεστία. Σήμερα γλεντάμε με θόρυβο, με κραυγή. Ίσως να έχουμε την ανάγκη να ακούσουμε τον εαυτό μας ο οποίος ασφυκτιά μακριά από το εμείς και τη συλλογική δημιουργικότητα που είναι δεμένη με τον τόπο και τον χρόνο.

Μα, θα αντιτείνει κάποιος πως δεν μπορούμε να γυρίσουμε στα χρόνια των παππούδων μας. Σαφώς, δεν μπορεί να γίνει αυτό. Θα μπορούσαμε όμως να ακολουθήσουμε τον τρόπο τους: αυτόν της κοινότητας.

Το χωριό, το κάθε χωριό είναι ανάγκη να είναι ζωντανό ολόκληρο τον χρόνο. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η ευθύνη τόσο της Πολιτείας όσο και του καθενός μας προσωπικά έναντι της κοινότητας. Συνήθως όταν πάμε στο πανηγύρι, το κάνουμε για εμάς. Πάμε για να καταναλώσουμε το πανηγύρι, να περάσουμε καλά και να φύγουμε. Το χωριό, το οποίο παλεύει και στέκεται ακόμη εκεί, ως εστία μας έδωσε για μία ακόμη φορά ό,τι μπορούσε να μας δώσει. Συνήθως μνήμες, πλέον. Παρελθόν, ίσως και λίγο παρόν. Το θέμα είναι όμως να αναρωτηθούμε φεύγοντας από το χωριό εμείς τι δώσαμε για αυτό για να κρατηθεί στους υπόλοιπους δέκα μήνες, αλλά και τα χρόνια που αδυσώπητα έρχονται και όλο και πλησιάζουν για αυτό.

Χρήστος Γκουνέλας

Πηγή: Ελευθερία Λάρισας

Ανάγκη για τη Διοικούσα Εκκλησία να ξαναβρεί την ταυτότητά της

 

Ανάγκη για τη Διοικούσα Εκκλησία να ξαναβρεί την ταυτότητά της

 

Του Χρήστου Γκουνέλα, δρ Θεολογίας

 

Έντονο δημόσιο διάλογο και προβληματισμό προκάλεσε στην κοινωνία η νομική πρόθεση της Πολιτείας να εξισώσει τον μισθό του Αρχιεπισκόπου, των Μητροπολιτών και των Τιτουλάριων Επισκόπων με αυτόν του Γενικού Γραμματέα ενός Υπουργείου. Δεν είναι δυνατόν να μην παρατηρήσει κανείς τη χρονική συγκυρία (προεκλογικά, οικονομική κρίση και ακρίβεια) κατά την οποία έρχεται μία τέτοια πρόθεση και τίθεται σε δημόσια διαβούλευση.

Ωστόσο, πέρα από τον χρόνο κατάθεσης της νομικής πρότασης, μία τέτοια απόφαση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον Ευαγγελικό λόγο της Εκκλησίας. Για την Εκκλησία, ο Επίσκοπος είναι Πατέρας και σαφώς όχι ανώτερος κρατικός υπάλληλος, όπως τον βλέπει η Πολιτεία. Πόσο δύσκολο όμως είναι να δει κάποιος τον εαυτό του ως Πατέρα όταν τα πάντα γύρω του συνάδουν με τον τρόπο ζωής ενός ανώτερου κρατικού υπαλλήλου, ο οποίος μένει σε Μητροπολιτικό Μέγαρο (sic), έχει κρατικό αυτοκίνητο και οδηγό, διεκπεραιώνει καθημερινά ένα σωρό διοικητικές και οικονομικές υποθέσεις και έχει δεκάδες συναντήσεις με ως επί το πλείστον ηγεσίες εκκλησιαστικές, πολιτικές, στρατιωτικές, επιχειρηματικές κ.ά.; Αλλά ακόμη και στον ναό κατά τη διάρκεια της λατρείας, η απόσταση από το ποίμνιο είναι πολλές φορές, δυστυχώς, δεδομένη. Ας θυμηθούμε τον μεγαλωμένο μέσα στην Εκκλησία Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη στα «Πτερόεντα Δώρα»: «…Ὑπέφωσκεν ἤδη ἡ πρωία τῆς πρωτοχρονιᾶς, καὶ ὁ Ἄγγελος διὰ νὰ παρηγορηθῇ, εἰσῆλθεν εἰς μίαν ἐκκλησίαν. Ἀμέσως πλησίον τῆς θύρας εἶδεν ἀνθρώπους νὰ μετροῦν νομίσματα, μόνον πὼς δὲν εἶχον παιγνιόχαρτα εἰς τὰς χεῖρας· καὶ εἰς τὸ βάθος, ἀντίκρυσεν ἕνα ἄνθρωπον χρυσοστόλιστον καὶ μιτροφοροῦντα ὡς Μῆδον σατράπην τῆς ἐποχῆς τοῦ Δαρείου, ποιοῦντα διαφόρους ἀκκισμοὺς καὶ ἐπιτηδευμένας κινήσεις. Δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἄλλοι μερικοὶ ἔψαλλον μὲ πεπλασμένας φωνάς: Τὸν Δεσπότην καὶ ἀρχιερέα! Ὁ Ἄγγελος δὲν εὗρε παρηγορίαν…».

Για να κάνουμε τη σύγκριση με το πρόσωπο του Χριστού, ας φανταστούμε τον Χριστό ως έναν Διευθυντή Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου και τους μαθητές Του ως δημοσίους υπαλλήλους. Ο Χριστός όμως κατηγορήθηκε από το τότε ιερατείο (η πολιτική εξουσία ένιψε τας χείρας της) και σταυρώθηκε ως Αναρχικός, Ανήθικος και Επαναστάτης. Και ήταν όντως έτσι, αλλά και σήμερα έτσι θα ήταν. Για τους ίδιους λόγους μαρτύρησαν και οι μαθητές Του αλλά και πλειάδα αγίων της Εκκλησίας. Εδώ δεν πρόκειται περί εκκλησιαστικού ή θεολογικού λαϊκισμού (ή ρομαντισμού) αλλά αυτής της ίδιας της ουσίας και του ρεαλισμού του εκκλησιαστικού τρόπου ζωής. Άλλωστε, ήδη από το πρώτο έτος στη Θεολογική Σχολή μαθαίνουμε ότι ο Επίσκοπος είναι «εις τύπον και τόπον Χριστού». Η δε Εκκλησία έχει αναδείξει μεγάλες προσωπικότητες τέτοιων Επισκόπων όπως του αγίου Σπυρίδωνα που ήταν παράλληλα και κτηνοτρόφος και με οικογένεια ή όπως του ιερού Χρυσοστόμου ο οποίος μαρτύρησε στην έρημο επειδή κατακεραύνωνε όχι μόνο με τον λόγο του αλλά ακόμη περισσότερο με τον τρόπο ζωής του την αυτοκρατορική αυλή υπέρ των αδύναμων κοινωνικά στρωμάτων. Στα δε σύγχρονα χρόνια στην πατρίδα μας η Εκκλησία, μεταξύ άλλων, έχει το παράδειγμα του μακαριστού Επισκόπου Αντώνιου Σιατίστης, του Επισκόπου των τρόλεϊ, ο οποίος δεν δίσταζε να κάνει ακόμη και ωτοστόπ ως τρόπο ζωής και όχι ως ευκαιριακό πυροτέχνημα για θαυμασμό των ανθρώπων.

Η αλήθεια είναι ότι στο σημείο που φτάσαμε (και φτάσαμε εδώ και πολλά χρόνια) είναι αδήριτη ανάγκη η Διοίκηση της Εκκλησίας να πάρει γενναίες αποφάσεις διάκρισης από την Πολιτεία. Θα λέγαμε να προλάβει η ίδια την Πολιτεία και να διακριθεί από αυτήν όχι μόνο νομικά, αλλά ακόμη πιο βαθιά ως προς τον τρόπο βιοτής. Να βρει και πάλι τον τρόπο σχέσης του Πατέρα, όπως θα σημείωνε και ο μακαριστός καθηγητής Χρήστος Γιανναράς. Ή αλλιώς, να σκάψει και να ανασύρει τον Σταυρό από τις επιχωματώσεις της ιστορίας, όπως τόνιζε ο αείμνηστος καθηγητής Χρυσόστομος Σταμούλης. Να αφήσει εν τέλει ό,τι την βαραίνει και να απελευθερωθεί στο οξυγόνο της θείας Χάρης. Έτσι, θα την αναγνωρίσει και η κοινωνία ως συνέχεια του Χριστού την οποία είναι ανάγκη να αφουγκραστεί επιτέλους.  

Αέρας Πεχλιβάνης ως Βραχνός Προφήτης

 

Αέρας Πεχλιβάνης ως Βραχνός Προφήτης

Του Χρήστου Γκουνέλα, PhD Θεολογίας, MSc Μουσικολογίας,

Σαν άλλος Αέρας Πεχλιβάνης ήρθε πριν λίγους μήνες το ομότιτλο βιβλίο του Κωνσταντίνου Τσάβαλου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, βραχνά προφητικό στην ολότητά του. Ήρθε να μας υπενθυμίσει μέσα από τις σελίδες του τη συνύπαρξη ανθρώπων (μιας παρέας που έγραψε ιστορία), μουσικών και ποιητικών δημιουργών για να σκαρωθεί ο περίφημος δίσκος του Θανάση Παπακωνσταντίνου υπό τον τίτλο Βραχνός Προφήτης. Ο εμβληματικός αυτός δίσκος, ακόμη και μετά από 26 χρόνια δημιουργίας του, συνεχίζει (και θα συνεχίζει) να αποτελεί τομή στα μουσικά πράγματα της νεότερης ελληνικής μουσικής τόσο λόγω της υψηλής ποιητικής του όσο και της ώσμωσης ανθρώπων, μουσικών οργάνων και ήχων, εικόνων, ιστορίας και μύθων. Είναι ο δίσκος με το εξώφυλλο μιας μυστηριακής μορφής ενός τελάλη, Βραχνού Προφήτη, που συνάντησε φωτογραφικά ο αξεπέραστος Λαρισαίος φωτογράφος των στιγμών της θεσσαλικής υπαίθριας καθημερινότητας Τάκης Τλούπας. Αυτή τη σχεδόν μεταφυσική μορφή με τα σφιχτά χείλη και ένα βλέμμα απλανές μεταξύ απόγνωσης και προσμονής επιλέγει και ο Κωνσταντίνος Τσάβαλος να τη βάλει να προφητεύσει στο εξώφυλλο του βιβλίου του ανάμεσα στους τοίχους ενός σπηλαίου σαν αυτό του Πλάτωνα και δύο ανθρώπινων σκιών-μορφών. 

Διαβάζοντας το βιβλίο και ακούγοντας παράλληλα κάποια από τα τραγούδια του Βραχνού Προφήτη, αναδύεται δυνατή η μυρωδιά του χώματος των βουνών των Χασίων στα βορειοδυτικά της Θεσσαλίας, εκεί όπου ακόμη οι γριές μονολογούν «αλλιώς τα περιμέναμε και αλλιώς μας ήρθαν» και οι μυθιστορίες για τον λήσταρχο Θωμά Γκαντάρα λέγονται από στόμα σε στόμα. Εκεί όπου τα πηγάδια καπνίζουν από τις φωτιές του Kάτω Kόσμου λιώνοντας το χιόνι, όπως τα είδε ποιητικά ο αείμνηστος Χρήστος Μπράβος, και το σκυλί προφητεύει πένθιμα όταν αλυχτάει σαν τον λύκο. Είναι ο ίδιος τόπος από όπου ο Θανάσης κάνει επίκληση σε έναν Αέρα Πεχλιβάνη να κατεβεί από τα βουνά και να έρθει να παλέψει με τον κυρ Αριστοτέλη τον πατέρα του σε μία πάλη υπαρξιακή. 

Άλλωστε, και ο ίδιος ο Θανάσης είναι ένας Πεχλιβάνης της ύπαρξης που παλεύει διαρκώς με τις σκέψεις του «όταν χαράζει», τα βάζει με τη «βαθιά  πληγή» που του κλέβει τη μιλιά και πίνει από τα δάκρυά του και βλέπει «τις όμορφες στιγμές σαν χέλια πως γλιστράν». Αλλά, είναι και Βραχνός Προφήτης στις άγριες εποχές που ζούμε επιμένοντας να δείχνει την αξία των μικρών πραγμάτων, αφού εν τέλει «το πιο γλυκό βιολί το παίζει ο θάνατος».

Ο Κωνσταντίνος Τσάβαλος συνάντησε τον Θανάση Παπακωνσταντίνου και όλους όσοι συνετέλεσαν στον δίσκο (τραγουδιστές, μουσικοί, τεχνικοί κ.ά.) και του αφηγήθηκαν ολόκληρο το ταξίδι του δίσκου από την αρχική ιδέα έως την τελική δημιουργία του. Για το κάθε τραγούδι του Βραχνού Προφήτη γίνεται μία εισαγωγική αναφορά από τον Κωνσταντίνο Τσάβαλο και ακολουθούν οι αφηγήσεις των συντελεστών και βασικά του ίδιου του Θανάση Παπακωνσταντίνου. Πρόκειται για τη μεταφορά στο χαρτί ζωντανών αφηγήσεων με αμεσότητα, συναίσθημα, χιούμορ αλλά και μουσικά τεχνικά θέματα, ως επί το πλείστον κατανοητά από τον μέσο αναγνώστη. Απαραίτητο δε συμπλήρωμα μεταξύ των αφηγήσεων τα λεγόμενα του Θανάση μέσα από διάφορες κατά καιρούς συνεντεύξεις του. 

Ο Κωνσταντίνος Τσάβαλος εργάστηκε πραγματικά μεθοδικά και κατόρθωσε να τιθασεύσει και να βάλει σε αλληλουχία ένα μεγάλο υλικό από πολλές και ποικίλες πηγές. Ο αναγνώστης μελετώντας αυτό το βιβλίο αποκτά μία πλήρη γνώση για τον δίσκο του Βραχνού Προφήτη. Θα λέγαμε πως τίποτα δεν διέλαθε της προσοχής του συγγραφέα δίνοντας την ίδια ακριβώς έμφαση τόσο στα μεγάλα όσο και στα μικρά. Αυτό που απομένει σαφώς ανοιχτό είναι και πάλι η μουσική και η ποίηση του δίσκου, τα οποία περιμένουν να ενωθούν με τις ψυχές και το μυαλό των ακροατών και να δημιουργήσουν μέσα τους ίδια αλλά ακόμη περισσότερο και διαφορετικά βιώματα φυσικά ή και άλλα, που τα λέμε «μεταφυσικά». Άξιο λόγου επίσης είναι το κλείσιμο του βιβλίου με την εξέταση της θέσης του Βραχνού Προφήτη στην παγκόσμια και ελληνική δισκογραφία καθώς και το βαθύ αποτύπωμα που άφησε και αφήνει στην ιστορία της μουσικής. 

Τέλος, ο αναγνώστης είναι αδύνατον να μην παρατηρήσει τον λεπτό χειρουργικό τρόπο προσέγγισης του θέματος του βιβλίου μέσα από τον πρόλογο του Άρη Δημοκίδη. Πρόκειται για έναν πρόλογο διαθλαστικό, βαθύ και πολυφωνικό όπως θα ταίριαζε άλλωστε σε ένα τέτοιο μοναδικό συγγραφικό έργο.

Θυσία ή εξουσία;

 

Του Χρήστου Γκουνέλα,

Παρότι βρισκόμαστε στην αρχή της τρίτης μετά Χριστόν χιλιετίας, η ανθρωπότητα δεν δείχνει να έχει διδαχτεί τίποτα από τη μακραίωνη ανθρώπινη ιστορία. Και για να κυριολεκτούμε, όχι τόσο η ανθρωπότητα στο σύνολό της αλλά οι επί το πλείστον ηγεσίες της. Ζούμε ίσως τα πιο ανασφαλή χρόνια της παγκόσμιας ιστορίας και αυτό οφείλεται στον φόβο των ηγετών. Δεν πρόκειται για έναν φόβο χωρίς όνομα αλλά συγκεκριμένα για τον φόβο του θανάτου ο οποίος περιέχει όλους τους επιμέρους φόβους. Ωστόσο, η συμπαντική ιστορία αλλά και αυτή η ανθρώπινη ιστορία βασίζονται πάνω στην εντελέχεια της θυσίας, της ζωής που πεθαίνει κενωτικά και αναγεννιέται, της θυσίας  η οποία είναι συνυφασμένη με την αγάπη και την ελευθερία. 

Στον αντίποδα της θυσίας κείται η εξουσία, η οποία ως τρόπος ερείδεται στον φόβο και τον εγκλωβισμό, συμπτώματα τα οποία χαρακτηρίζουν έντονα τη σύγχρονη τοπική και παγκόσμια κοινωνία μας. Είναι δηλωτικό το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η πολιτική δεν κινείται μόνο γύρω από την οικονομία αλλά έχει αποδυθεί και σε μία κούρσα εξοπλισμών. Ακόμη και αφοπλισμένα έως χθες κράτη όπως η Γερμανία έχουν αρχίσει να εξοπλίζονται. Οι δε ηγέτες Αμερικής και Ρωσίας απειλούν πλέον ανοιχτά, από την αρχή του ρωσοουκρανικού πολέμου, ο ένας τον άλλον  (και όλους τους υπόλοιπους) με πυρηνικό πόλεμο. Καίτοι ο Πρόεδρος Τραμπ πολεμά το Ιράν λόγω της ανάπτυξης του πυρηνικού του προγράμματος, όπως διατείνεται. 

Είναι φανερό ειδικά στις μέρες μας ότι αυτός ο κόσμος ρέπει προς την αυτοκαταστροφή του. Ένας κόσμος χαοτικός με το δίκαιο του ισχυρότερου να βασιλεύει, χωρίς να υπάρχει καμία σοβαρή παρέμβαση θεσμικών οργάνων. Ενώ από την άλλη, η υποχώρηση θεωρείται αδυναμία και ο διάλογος όταν δεν είναι προσχηματικός καταλήγει σε εκατέρωθεν απειλές. Το μέλλον αναδύεται, εν τέλει, εξαιρετικά αβέβαιο και για τους… ισχυρούς. Πόσες αλαζονικές αυτοκρατορίες, άραγε, κατάπιε η ιστορία; 

Σε όλο αυτόν τον κυκεώνα η πατρίδα μας προσπαθεί να σταθεί όρθια. Αλλεπάλληλες  κρίσεις την δέρνουν αλύπητα. Κρίση θεσμών, οικονομική κρίση, κοινωνική κρίση εναλλάσσονται σε έναν φαύλο κύκλο ο οποίος δεν λέει να σταματήσει. Δυστυχώς καθημερινά αποδεικνύεται ότι η πολιτική και άλλες εξουσίες βρίσκονται σε ένα ατέρμονο τέλμα. Καμία εξουσία δεν μπορεί πλέον να εμπνεύσει γιατί ως τέτοια έχει απομακρυνθεί από τον λαό και γιατί απλά δεν θυσιάζεται για αυτόν. Άτομα (όχι πρόσωπα) εξουσίας τραγικά, φοβικά, ναρκισσευόμενα, υπερφίαλα. Ζούνε ξέχωρα από τον λαό, μακριά από τις πλατείες, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και τους χώρους εργασίας. Κλεισμένοι στο αποστειρωμένο περιβάλλον της αυλής και των αυλικών όταν δεν διαγκωνίζονται για μία (τουλάχιστον) φωτογραφία σε κάθε είδους εκδηλώσεις. Ο τρόπος πολιτείας τους εξαντλείται στους εξυπνακισμούς και τις φτηνές ατάκες.   

Σαφώς, ωστόσο, υπήρξαν και υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις της ιστορίας οι οποίες δυστυχώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα, ως ήλιοι και όχι ως πυροτεχνήματα. Τι να πούμε για τον τρόπο ζωής αλλά και θανάτου προσωπικοτήτων όπως του Ιωάννη Χρυσοστόμου, του Μεγάλου Βασιλείου, του Ιωάννη Καποδίστρια, του Νικολάου Πλαστήρα;  Πριν λίγες ημέρες πέρασε ένας χρόνος που έφυγε από τη ζωή ο Χοσέ Μουχίκα, ο Ελ Πέπε του λαού, ο αγρότης και πολιτικός και διατελέσας Πρόεδρος της Ουρουγουάης (2010-2015). Ο τρόπος της πολιτείας αυτού του ανθρώπου έδειξε πραγματικά στη σύγχρονη παγκόσμια ιστορία για το ποιος χρειάζεται να είναι ο τρόπος του αληθινού ηγέτη. Αυτού του τρόπου που ο Χριστός περιγράφει με τη φράση: «Εἴ τις θέλει πρῶτος εἶναι, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος». Μία απόφαση ελευθερίας είναι. 

Πηγή εικόνας: fractalart.gr

Πολιτικοί και θρησκευτικότητα

 

του Χρήστου Γκουνέλα, δρ Θεολογίας

Ζούμε στην εποχή της εικόνας και δη της διαδικτυακής εικόνας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Πάντα η εικόνα έπαιζε σημαντικό ρόλο στη δημόσια ζωή των ανθρώπων. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει ταυτιστεί με την ίδια την ύπαρξη: Ό,τι φαίνεται υπάρχει, ό,τι δεν φαίνεται είναι ανύπαρκτο.

Όπως είναι λογικό, οι πολιτικοί λόγω της άμεσης εμπλοκής τους με τον δημόσιο βίο χρησιμοποιούν τη δύναμη της εικόνας, τις περισσότερες φορές χωρίς μέτρο. Από αυτή την εργαλειοποίηση της εικόνας δεν έχει ξεφύγει και η εικόνα του «πιστού πολιτικού». Έτσι, για παράδειγμα τη Μεγάλη Εβδομάδα που πέρασε είδαμε και πάλι στους ναούς μας πολιτικούς να κουβαλάνε τον (εκλογικό τους) σταυρό, τον (εκλογικό τους) επί-τάφιο και ασφαλώς την (εκλογική τους) εικόνα προσδοκώντας την (εκλογική τους) Ανάσταση. Εδώ δεν υπάρχει δεξιά, αριστερά και κέντρο αφού οι περισσότεροι των πολιτικών, όπου κι αν ανήκουν ιδεολογικά, μεταχειρίζονται την εικόνα του καλού καγαθού πιστού. Σχεδόν πάντα στέκονται μπροστά στο πρώτο στασίδι ξεχνώντας το ευαγγελικό «οι πρώτοι έσονται έσχατοι και οι έσχατοι πρώτοι», ενώ δεν είναι λίγες οι φορές όπου Μητροπολίτες και ιερείς τους θυμιάζουν (κυριολεκτικά και μεταφορικά) καλωσορίζοντάς τους (sic) και ευχαριστώντας τους (sic) για την παρουσία τους στον ναό.

Θα αντιτείνει κάποιος και τι, θα κρατάμε πλέον «πιστόμετρο»; Και ποίοι είμαστε εμείς οι οποίοι θα κρίνουμε τους άλλους και δη επιφανείς προσωπικότητες του δημόσιου βίου; Δίκιο θα έχει! Όντως δεν είμαστε κριτές. Σκεφτόμαστε ωστόσο πως ο Χριστός αν ερχόταν στον ναό θα στεκόταν στο τέλος, μαζί με τον Τελώνη, να μην τους βλέπει κανένας. Και αφού προσεύχονταν και για τον εχθρό τους το ίδιο θα έκαναν και στο σπίτι στη μοναξιά του εαυτού τους κρυφά από τα βλέμματα των ανθρώπων. Προσευχή της ουσίας και όχι των τύπων.

Και εν τέλει πώς γίνεται με τόσους καλούς καγαθούς και πάνω από όλα πιστούς άρχοντες και πολίτες εν γένει (σαφώς και οι απλοί πολίτες δεν είμαστε άμοιροι ευθυνών) να βιώνουμε καθημερινά μία σκληρή πραγματικότητα απόρροια της μεγάλης κρίσης θεσμών; Και οι θεσμοί είναι άνθρωποι και όταν γίνονται απρόσωποι σημαίνει ότι ήδη και οι άνθρωποι που τους απαρτίζουν είναι οι περισσότεροι εξ αυτών απρόσωποι. Δυστυχώς, εκ των πραγμάτων, η πολυετής κρίση στην πατρίδα μας δεν προσεγγίστηκε ως πνευματική ευκαιρία. Χάσαμε και χάνουμε την ουσία εμμένοντας σε «αδειανά πουκάμισα». Ας αφήσουμε όμως και πάλι τον Χριστό να μιλήσει, πίσω από το τελευταίο στασίδι:  «…Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι παρομοιάζετε τάφοις κεκονιαμένοις, οἵτινες ἔξωθεν μὲν φαίνονται ὡραῖοι, ἔσωθεν δὲ γέμουσιν ὀστέων νεκρῶν καὶ πάσης ἀκαθαρσίας…».   

Ψηφιακά αθάνατοι ή αναστημένοι εκ νεκρών;

 

του Χρήστου Γκουνέλα, 

PhD Συστηματικής Θεολογίας, MSc in Bioethics

Ήδη πανηγυρίσαμε την εκ νεκρών Ανάσταση του Χριστού ο οποίος πάτησε τον θάνατο με θάνατο. Η Ανάστασή Του ήταν και είναι για τους ακόλουθούς Του η απαρχή της δικής τους Ανάστασης όχι όμως με μεταφυσικό τρόπο (μαγικά) αλλά μέσα από την άσκηση της προσωπικής τους ελευθερίας. Δεν είναι τυχαίο που ο Χριστός ζητάει από τους πιστούς (ελεύθερους ανθρώπους) - και όχι οπαδούς (εγκλωβισμένους) - να ακολουθήσουν ελεύθερα τον δρόμο του Σταυρού και να πατήσουν όπως και ο Ίδιος τον θάνατο με θάνατο. Η Ανάσταση και η αθανασία των ανθρώπων για τον Χριστό ενέχει και την προσωπική ευθύνη και απόφαση του καθενός ανθρώπου. Επιπλέον ενέχει και την ελεύθερη εμπιστοσύνη στα λόγια και την πράξη του Χριστού. Δεν είναι λοιπόν δυνατόν να υπάρξει Ανάσταση και αιωνιότητα χωρίς ελευθερία. Το νόημα της κλήσης του Χριστού προς τον άνθρωπο είναι αυτός να είναι ελεύθερος τόσο από τη ζωή όσο και από τον θάνατο. Και αυτό γίνεται εν σχέσει.

Έρως Θεού άχρι θανάτου

 

του Χρήστου Γκουνέλα, Δρ Συστηματικής Θεολογίας

Στο ερώτημα γιατί σταυρώθηκε ο Χριστός προσπάθησαν να απαντήσουν τόσο θεολόγοι και φιλόσοφοι όσο και απλοί πιστοί ή μη.  Άλλοι λοιπόν μίλησαν για ανάγκη ικανοποίησης της θείας Δικαιοσύνης η οποία προσβλήθηκε από τους πρωτόπλαστους. Άλλοι πάλι ότι δια της σταύρωσης άνοιξε ο δρόμος της λύτρωσης και της επανόρθωσης ένεκα του αμαρτήματος του Αδάμ και της Εύας. Πάντως, είτε έτσι είτε αλλιώς πρόκειται για προοπτικές οι οποίες εστιάζουν στην προπατορική αμαρτία και εκ των πραγμάτων καταλήγουν σε ενοχικές και δικανικές προτάσεις. Υπάρχει όμως και μία άλλη προοπτική, αυτή του θείου Έρωτα για τον άνθρωπο και την κτίση. Ο Χριστός σταυρώνεται επειδή η αγάπη είναι πάντα θυσιαστική με το έσχατο σημείο της να είναι ο θάνατος. Ο Χριστός δεν σταυρώνεται και ανασταίνεται για να δείξει τη δύναμή Του, αλλά για να φανερώσει ότι Αυτός είναι ο δρόμος της αγάπης: η συνύπαρξη του Σταυρού και της Ανάστασης. Ακόμη και στη Δεύτερη Παρουσία Του θα προηγηθεί το τρόπαιο του Σταυρού (Κύριλλος Ιεροσολύμων) και θα ακολουθήσει ο Βασιλιάς με τα σημάδια των καρφιών πάνω Του. Για βασιλικό στέμμα θα έχει το ακάνθινο στεφάνι Του και αντί για δαχτυλίδια τις πληγές Του. Παράδοξο θέαμα. Για αυτό θα το ζήσουν μόνο οι τρελοί (άγιοι και μη) όπως και οι αμαρτωλοί («πόρνες και τελώνες»). Οι υποκριτές θα μείνουν έξω του νυμφώνος (νυφικό δωμάτιο) Χριστού, ως μη γνωρίζοντες από έρωτα επειδή οι ίδιοι δεν θέλησαν να Τον γνωρίσουν. 

Η παράδοση του Χριστού πάνω στον Σταυρό είναι η έσχατη ελεύθερη ερωτική Του πράξη για τον Θεό, τον άνθρωπο και ολάκερη την κτίση. Ενώθηκε («προσηλώθη») ως ερωτευμένος («Νυμφίος») με τον Σταυρό Του. Γυμνός πάνω στον σταυρό, όπως στον έρωτα («Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται…», Ιγνάτιος ο Θεοφόρος). Χωρίς Θεό («ἵνα τί με ἐγκατέλειπες;»), χωρίς ανθρώπους, χωρίς είδωλα και ψευδαισθήσεις, χωρίς εαυτό, χωρίς θέλημα («να γίνει όπως Εσύ θέλεις»), χωρίς ρούχα… Κρέμεται από τον σταυρό… Ερωτευμένος με τον Σταυρό Του παραδίνεται και χάνεται κυριολεκτικά στην αγκαλιά Του. Ο ένας αγκαλιάζει τον άλλο: Χριστός και Σταυρός. Το όλα αγκαλιάζει το τίποτα και το τίποτα το όλα. Στην αγκαλιά του τίποτα που τα έχει όλα. Στην αγκαλιά του όλα που δεν έχει τίποτα. Ο Χριστός συναντά το τίποτα και ο Σταυρός το όλα. Χριστός και Σταυρός έγιναν ένα και ετέχθη η Ανάσταση. Η κατάφαση του θανάτου είναι κατάφαση της ζωής. Η άρνηση της ζωής είναι άρνηση του θανάτου. Στον Σταυρό του Χριστού ο έρωτας και ο θάνατος διασταυρώνονται. Ο Χριστός πάνω στον σταυρό μας λυτρώνει επειδή μας δείχνει τον δρόμο της ελευθερίας. Της ελευθερίας που προηγείται της αθανασίας. Είναι ελεύθερος για αυτό δεν τον κρατάει ούτε η ζωή ούτε ο θάνατος. Πεθαίνει ολόκληρος και πεθαίνει για όλους. Ζει ολόκληρος και ζει για όλους. Στον Σταυρό του Χριστού σταυρώνονται και πεθαίνουν περιληπτικά τόσο ο Πατέρας και το Άγιο Πνεύμα, όσο και ο άνθρωπος και η κτίση ολόκληρη. Στη δε Ανάστασή Του ανασταίνονται όλοι και όλα. Τίποτα και κανένας δεν μένει έξω από αυτόν τον έρωτα με τη ζωή και τον θάνατο. 

Πρώτη δημοσίευση: Ελευθερία Λάρισας

Μύθοι, Τεχνητή Νοημοσύνη και Αθανασία

 

του Χρήστου Γκουνέλα,

Στην ανθρώπινη ιστορία, οι μύθοι συνυπάρχουν πολλές φορές με την ιστορική πραγματικότητα. Το ένα τροφοδοτεί το άλλο. Και τα δύο είναι αλληλοσυμπληρούμενα στοιχεία και εκ των πραγμάτων αναγκαία μεταξύ τους. Θα ήταν ερευνητικό λάθος αν προσπαθούσαμε να ξεκόψουμε το ένα από το άλλο ταυτίζοντας τον μύθο με το ψέμα και την ιστορία με την αλήθεια. 

Ήδη από τα πανάρχαια χρόνια η ιστορία συναντήθηκε με τους αρχέγονους μύθους. Πολλοί δε εξ αυτών συγκλίνουν στην ύβρι την οποία επιφέρει η γνώση στον άνθρωπο, ακολουθούμενη από τη νέμεσι και την τίσι των Θεών ή της φύσης. Δια της γνώσης, σύμφωνα με τους μύθους, ο άνθρωπος γνώρισε τον θάνατο, τον πόνο, την ασθένεια και τα γηρατειά. Δια της γνώσης, επίσης, απομακρύνθηκε από τους Θεούς και τη φύση ακολουθώντας τον δικό του δρόμο της γνώσης η οποία θεοποιεί αλλά και δαιμονοποιεί, «του καλού και του κακού». 

Στην Παλαιά Διαθήκη ειδικότερα, ο άνθρωπος προσωποποιούμενος από τον Αδάμ και την Εύα δοκιμάζει τον καρπό από «το δέντρο της γνώσης του καλού και κακού» σπάζοντας τα όρια που του έθεσε ο Θεός και έτσι απομακρύνεται από τον Παράδεισο με άμεση συνέπεια τη γνώση του θανάτου, του  πόνου και του κάματου που επιφέρει η καλλιέργεια της γης. Ο αρχέγονος μύθος της Παλαιάς Διαθήκης και η Αγροτική Επανάσταση φαίνεται, κατά τη γνώμη μας, να αλληλοτροφοδοτούνται. Ο άνθρωπος δια της πρώτης μεγάλης Επανάστασης στην ιστορία του γίνεται από καρποσυλλέκτης καλλιεργητής της γης.  

Saloon Rockers - Simple Man

 

Οι Saloon Rockers είναι μια μπάντα σε ήχους Classic Rock-Blues που εδρεύει στη Λάρισα και γεννήθηκε μέσα στο Νοέμβριο του 2022. Μια καλολαδωμένη Rock μηχανή στελεχωμένη από ντόπιους μουσικούς με μακρά πορεία στον χώρο της Rock μουσικής σκηνής από το 1997 που ερμήνευσαν κλασσικές Rock-Blues επιτυχίες με σεβασμό και πάθος. Ύστερα από 25 σχεδόν χρόνια, το πεπρωμένο τους έφερε πάλι κοντά για να μετέχουν στα μουσικά δρώμενα της πόλης και όχι μόνο. Τα μέλη της μπάντας :

Τάσος Λυτρίδης (Κιθάρα-Φωνή)

Αποστόλης Βελεσιώτης (Κιθάρα-Φωνή)

Κώστας Μιχάλης (Κιθάρα-Φωνή)

Βάιος Αλεξόπουλος (Τύμπανα)

Σάκης Σμαρνάκης (Μπάσο)

Κουδαρίτικα: Η διάλεκτος των Μαστόρων της Κρανιάς (ΒΙΝΤΕΟ)

 

Σύνταξη: Σμαρώ Παυλού

Ένα ιδιαίτερο γλωσσικό ιδίωμα από την περιοχή της Ελασσόνας είναι τα κουδαρίτικα, η διάλεκτος των μαστόρων της Κρανιάς, που στο πέρασμα των αιώνων αφομοιώθηκε από όλους τους κατοίκους του ορεινού χωριού και τους βοήθησε να αντεπεξέλθουν σε δύσκολες εποχές. Τα μαστόρικα της Κρανιάς διασώζονται από πρόσφατες εκδόσεις ντόπιων συγγραφέων αλλά και μέσα από τη συνέχιση της μουσικής παράδοσης.

Τα ” κουδαρίτικα ” διακρίνονται για τον συνθηματικό, αλλά και λαϊκότροπο χαρακτήρα τους. Για τα “μαστόρικα ” που είχαν αφομοιωθεί πλήρως στην καθημερινή γλωσσική επικοινωνία των Κρανιωτών και στο τοπικό τους γλωσσικό ιδίωμα, η πρώτη καταγραφή είχε γίνει από τον Λευτέρη Λάλο.

Μια μετάφραση του Ουίλιαμ Σαίξπηρ στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα των Κρανιωτών, στο πλαίσιο πτυχιακής εργασίας, στάθηκε η αφορμή για μετάφραση του “Πλούτου ” του Αριστοφάνη στην λεγόμενη “ξηροκρανιώτικη ντοπιολαλιά ” από τον συγγραφέα, Γιώργο Μπαλή.

Η αγάπη του για την Κρανιά Ελασσόνας, τον οδήγησε στην έκδοση βιβλίου με τίτλο “Μάστοροι και Λαϊκή Αρχιτεκτονική της Ξηροκρανιάς-Κουδαρίτικα”, όπου καταγράφεται η συνθηματική γλώσσα που ονομάζεται τα “μαστόρικα “.

Το γλωσσικό ιδίωμα της Ξηροκρανιάς φαίνεται να επηρεάζεται δραστικά από την Θεσσαλική διάλεκτο και αναμφισβήτητα η καταγραφή του παρουσιάζει επιστημονικό ενδιαφέρον.

Ρεπορτάζ: Βαγγέλης Μητρούσιας

Δείτε ολόκληρο το ρεπορτάζ και το βίντεο από την σελίδα της ΕΡΤ πατώντας εδώ: ΕΡΤnews.

"Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;" στην Πειραϊκή Εκκλησία και τη Σοφία Χατζή (ΒΙΝΤΕΟ)

 

Ο Χρήστος Γκουνέλας προσκεκλημένος τηλεφωνικά στο Ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας και στην εκπομπή "Ραδιοπαραμυθία" της Σοφίας Χατζή (30-06-2025). Η εκπομπή είναι αφιερωμένη στο νέο βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα το οποίο φέρει τον τίτλο: "Θεός. Απών ή παρών στην Ιστορία;" και κυκλοφορείται από τις εκδόσεις "Γρηγόρη". Ο Χρήστος Γκουνέλας συζητά με τη Σοφία Χατζή για την "προπτωτική" κατάσταση του ανθρώπου, την "πτώση" του, τους "δερμάτινους χιτώνες", τη βιολογικότητα, το σώμα, την ψυχή, τη φθαρτότητα και τον θάνατο. Επίσης, γίνεται αναφορά για τη θέση του Θεού και του ανθρώπου μέσα στην Ιστορία, για τον ρόλο της θεολογίας στη σύγχρονη εποχή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, αλλά και για τον ελεύθερο διάλογο της θεολογίας με όλες τις επιστήμες, τις τέχνες και τον πολιτισμό.  

Οι βιβλικοί «Δερμάτινοι Χιτώνες» έχουν συμβολισθεί από Πατέρες της Εκκλησίας και νεότερους ερμηνευτές ως υλικότητα, παχυμμένη σωματότητα, αλογότητα, βιολογικότητα και νεκρότητα, αλλά και ως πολιτισμός, τέχνες, επιστήμη και πολιτική. Με αυτούς ενέδυσε ο Θεός τους πρωτοπλάστους αμέσως με την πτώση τους.

Τόσο ο Νικόλαος Καβάσιλας όσο και ο Παναγιώτης Νέλλας, ο καθένας στην εποχή του ερμήνευσε θεολογικά τη δίμορφη πραγματικότητα των Δερμάτινων Χιτώνων, δίνοντας τις ανάλογες οντολογικές, ανθρωπολογικές και κοσμολογικές προεκτάσεις. Στόχος τους ήταν ο διάλογος με τον καιρό τους τον οποίο κατόρθωσαν όχι μόνο μέσα από τα συγγράμματά τους αλλά και από την καθημερινή τους πράξη μέσα στον κόσμο.

Σήμερα στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, υπάρχει η ανάγκη μιας νέας σύγχρονης ερμηνείας της Θεολογίας των Δερμάτινων Χιτώνων, μιας θεολογίας της Ιστορίας, όπως την αποπειρώμεθα εδώ, σε ανοιχτό διάλογο με τις σύγχρονες επίγειες πραγματικότητες και με οντολογικές, ανθρωπολογικές και κοσμολογικές προεκτάσεις. Τελικά, σε κάθε εποχή -και ακόμη περισσότερο τώρα- το ερώτημα για εμάς παραμένει καίριο: Πρόκειται για το αν ο Θεός είναι απών ή παρών μέσα στην Ιστορία και τον άνθρωπο, ρεαλιστικά και μυστηριακά. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Πετρολούκας Χαλκιάς, τόσο μεγάλος και τόσο ταπεινός

 

Του Χρήστου Γκουνέλα,

Είχα την ευλογία να γνωρίσω τον αείμνηστο πλέον Πετρολούκα Χαλκιά. Γνώρισα από κοντά το πόσο μεγάλος και ταυτόχρονα ταπεινός υπήρξε. Η απλότητά του στην επικοινωνία του με τους ανθρώπους ήταν αληθινό κλειδί για τις καρδιές τους. Η δε τέχνη του ήταν απαράμιλλη, ως άξιος φορέας τόσο της ηπειρώτικης μουσικής όσο και της οικογενειακής του παράδοσης. Ήταν μεγάλος μάστορας, σμιλευτής ψυχών, αντάξιος των ηπειρωτών μαστόρων που έκαναν την πέτρα να μιλάει. Το κλαρίνο του Πετρολούκα στα χέρια του μιλούσε με ανθρώπινη φωνή για τα βάσανα, τους καημούς αλλά και τις χαρές των ανθρώπων. Μιλούσε όμως και την αέρινη φωνή των ελάτων της Ηπείρου και των τρεχούμενων νερών της. Ειδικά στα μοιρολόγια, με τα οποία ένωνε τον ταξιδευτή των ψυχών Ηπειρώτη Αχέροντα με τις σταγόνες ή τα ποτάμια των δακρύων των ανθρώπων, στη μνήμη των ψυχών που έχασαν το σώμα στην ξενιτιά ή στον πόλεμο. Δεν επρόκειτο για ένα απλό μουσικό όργανο αλλά για έναν ζωντανό οργανισμό με σώμα, ψυχή και λαλιά. Η μιλιά του Πετρολούκα με τον ανάλογο κάθε φορά σχηματισμό των χειλιών και η επιδεξιότητα των δαχτύλων του έκανε το όργανο μια να κλαίει, μια να γελάει. Όταν τον ρωτούσαν για το τι χρειάζεται για να παίξει κάποιος μουσική, πήγαινε το χέρι του στο μέρος της καρδιάς του χωρίς να πει τίποτα άλλο. 

Ο Πετρολούκας υπήρξε τέκνο της εποχής του. Έζησε από μικρές μέρες τον μισάνθρωπο πόλεμο, τη φτώχεια και τον φόβο. Και μετά, την ξενιτιά των Ηπειρωτών στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα και ο ίδιος έζησε στην ξενιτιά για είκοσι χρόνια με γλυκόπικρο νόστο αλλά και με μεγάλες δόξες. Στα ξακουστά πανηγύρια της Ηπείρου ξεκινούσε με ένα μοιρολόι, όπως το βρήκε στη ζώσα παράδοση, και μετά ακολουθούσαν τα πεντατονικά άσματα, ο ομφάλιος λώρος με τους τρόπους της αρχαίας ελληνικής μουσικής. Ένωση ζωντανών και κεκοιμημένων σε έναν μυστηριακό χορό, όπως στη θεία Λειτουργία που δεν αφήνεται τίποτα απ’ έξω και κανένας χωρίς τη μνημόνευση. 

Ο Πετρολούκας ταξιδεύει ήδη στο αιώνιο Φως, στην αγκαλιά του Θεού. Κοντά του έχει το γλυκύφθογγο κλαρίνο του, όπως το ζήτησε. Ήδη θα άρχισε να παιανίζει αναστάσιμα άσματα αναμεμειγμένα με μοιρολόγια, για εμάς τους ξενιτεμένους στη γη, και τραγούδια της Ηπείρου μαζί με τους αγγέλους και τους άλλους μάστορες, τον μπαρμπα-Τάσο τον Χαλκιά, τον Σταύρο Καψάλη, τον αγαπημένο του γιο Μπάμπη, τον αδελφό του Αχιλλέα με το βιολάκι του, τον Χρήστο Ζώτο, τους Χαλιγιάννηδες και πολλούς άλλους ακόμη μερακλήδες της Παράδοσης. 

Child in Time