Μνήμη Γεωργίου Χατζηχρόνογλου, Άρχοντος Υμνωδού της ΜτΧΕ

 

Πριν λίγες ημέρες αναχώρησε από τα εφήμερα στα αιώνια ο Άρχων Υμνωδός της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Γεώργιος Επ. Χατζηχρόνογλου. Ο εκλιπών υπήρξε μεγάλος Δάσκαλος και Μύστης της εκκλησιαστικής και παραδοσιακής μας μουσικής. Γεννημένος σε προσφυγική οικογένεια της Θήβας με πατέρα ψάλτη ακολούθησε, όπως ήταν φυσικό, από μικρό παιδί τον δρόμο της ψαλτικής τέχνης. Ανέλαβε ψαλτικά καθήκοντα ήδη από την εφηβική του ηλικία και μαθήτευσε κοντά σε μεγάλες ψαλτικές προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Μανώλης Χατζημάρκος. 

Η εξέλιξή του στην τέχνη του Δαμασκηνού ήταν ραγδαία. Άλλωστε, πώς αλλιώς θα γινόταν αφού επρόκειτο για μία προσωπικότητα εξαιρετικά χαρισματική και με ξεχωριστά τάλαντα; Διακρίθηκε όχι μόνο ως μονωδός, αλλά και ως Δάσκαλος και ως χοράρχης, συγκεντρώνοντας στο πρόσωπο του πολλές ιδιότητες της ψαλτικής τέχνης τις οποίες συνήθως δεν συναντάμε συγκεντρωμένες σε ένα μόνο πρόσωπο. Παράλληλα, είχε και λαμπρή πορεία στον χώρο του ακαδημαϊκού και προπονητικού αθλητισμού και του πρωταθλητισμού, ακόμη και στα κοινά. Ωστόσο, την καρδιά του την έκλεψε η μουσική τέχνη. 

Πετρολούκας Χαλκιάς, τόσο μεγάλος και τόσο ταπεινός

 

Του Χρήστου Γκουνέλα,

Είχα την ευλογία να γνωρίσω τον αείμνηστο πλέον Πετρολούκα Χαλκιά. Γνώρισα από κοντά το πόσο μεγάλος και ταυτόχρονα ταπεινός υπήρξε. Η απλότητά του στην επικοινωνία του με τους ανθρώπους ήταν αληθινό κλειδί για τις καρδιές τους. Η δε τέχνη του ήταν απαράμιλλη, ως άξιος φορέας τόσο της ηπειρώτικης μουσικής όσο και της οικογενειακής του παράδοσης. Ήταν μεγάλος μάστορας, σμιλευτής ψυχών, αντάξιος των ηπειρωτών μαστόρων που έκαναν την πέτρα να μιλάει. Το κλαρίνο του Πετρολούκα στα χέρια του μιλούσε με ανθρώπινη φωνή για τα βάσανα, τους καημούς αλλά και τις χαρές των ανθρώπων. Μιλούσε όμως και την αέρινη φωνή των ελάτων της Ηπείρου και των τρεχούμενων νερών της. Ειδικά στα μοιρολόγια, με τα οποία ένωνε τον ταξιδευτή των ψυχών Ηπειρώτη Αχέροντα με τις σταγόνες ή τα ποτάμια των δακρύων των ανθρώπων, στη μνήμη των ψυχών που έχασαν το σώμα στην ξενιτιά ή στον πόλεμο. Δεν επρόκειτο για ένα απλό μουσικό όργανο αλλά για έναν ζωντανό οργανισμό με σώμα, ψυχή και λαλιά. Η μιλιά του Πετρολούκα με τον ανάλογο κάθε φορά σχηματισμό των χειλιών και η επιδεξιότητα των δαχτύλων του έκανε το όργανο μια να κλαίει, μια να γελάει. Όταν τον ρωτούσαν για το τι χρειάζεται για να παίξει κάποιος μουσική, πήγαινε το χέρι του στο μέρος της καρδιάς του χωρίς να πει τίποτα άλλο. 

Ο Πετρολούκας υπήρξε τέκνο της εποχής του. Έζησε από μικρές μέρες τον μισάνθρωπο πόλεμο, τη φτώχεια και τον φόβο. Και μετά, την ξενιτιά των Ηπειρωτών στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα και ο ίδιος έζησε στην ξενιτιά για είκοσι χρόνια με γλυκόπικρο νόστο αλλά και με μεγάλες δόξες. Στα ξακουστά πανηγύρια της Ηπείρου ξεκινούσε με ένα μοιρολόι, όπως το βρήκε στη ζώσα παράδοση, και μετά ακολουθούσαν τα πεντατονικά άσματα, ο ομφάλιος λώρος με τους τρόπους της αρχαίας ελληνικής μουσικής. Ένωση ζωντανών και κεκοιμημένων σε έναν μυστηριακό χορό, όπως στη θεία Λειτουργία που δεν αφήνεται τίποτα απ’ έξω και κανένας χωρίς τη μνημόνευση. 

Ο Πετρολούκας ταξιδεύει ήδη στο αιώνιο Φως, στην αγκαλιά του Θεού. Κοντά του έχει το γλυκύφθογγο κλαρίνο του, όπως το ζήτησε. Ήδη θα άρχισε να παιανίζει αναστάσιμα άσματα αναμεμειγμένα με μοιρολόγια, για εμάς τους ξενιτεμένους στη γη, και τραγούδια της Ηπείρου μαζί με τους αγγέλους και τους άλλους μάστορες, τον μπαρμπα-Τάσο τον Χαλκιά, τον Σταύρο Καψάλη, τον αγαπημένο του γιο Μπάμπη, τον αδελφό του Αχιλλέα με το βιολάκι του, τον Χρήστο Ζώτο, τους Χαλιγιάννηδες και πολλούς άλλους ακόμη μερακλήδες της Παράδοσης. 

Λεξικό Λαρισαίων Συγγραφέων

ΒΙΒΛΙΟ: ΛΕΞΙΚΟ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ, ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΒΑΪΟΣ ΚΟΥΤΡΙΝΤΖΕΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΕΝΥΠΝΙΟ

ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2022

ΣΕΛΙΔΕΣ: 1044

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Κυκλοφόρησε το «Λεξικό Λαρισαίων Συγγραφέων-Βιβλίο Πρώτο» του Λαρισαίου συγγραφέα Βάιου Κουτριντζέ από τις εκδόσεις «Ενύπνιο»: https://www.enipnio.gr/ . Όπως μας πληροφόρησε ο συγγραφέας, απαιτήθηκαν δέκα χρόνια, για να ευοδωθεί αυτή η κοπιώδης προσπάθεια. Το βιβλίο είναι ένα εγκυκλοπαιδικό λεξικό των Λαρισαίων συγγραφέων από την Αρχαιότητα έως το 2020. Στις 1040 σελίδες του, παρουσιάζονται τα εργοβιογραφικά στοιχεία 607 συγγραφέων, καταγράφονται 4500 τίτλοι βιβλίων και περιλαμβάνονται 1250 εικόνες δημιουργών και των εκδοθέντων έργων τους. Πέραν των ανωτέρω, το βιβλίο είναι κι ένα πόνημα δοκιμιακού χαρακτήρα, που περιέχει συνοπτικά την ιστορία της περιοχής σε συνδυασμό με την πνευματική ανέλιξη, ενδιαφέροντα Συμπεράσματα, διαφωτιστικά Γραφήματα, απαραίτητες Σημειώσεις, κατατοπιστικά Ευρετήρια και αναλυτική Βιβλιογραφία. Το χρονικό εύρος της μελέτης εκτείνεται σε χρονικό βάθος 25 περίπου αιώνων κι επιμερίζεται, μόνο για τις ανάγκες της μελέτης, σε 4 περιόδους, οριζόμενες από χαρακτηριστικά ιστορικά ή λογοτεχνικά γεγονότα ως εξής:

1η περίοδος: 5ος π.Χ. αι. - 5ος μ.Χ., από τον Ιπποκράτη έως τον τελευταίο διαπιστωμένο Λαρισαίο συγγραφέα, τον μαθηματικό Δομνίνο τον Λαοδικέα.

2η περίοδος: 5ος μ.Χ. - 1423 μ.Χ., δηλαδή από το τέλος της 1ης περιόδου έως την οριστική κατάληψη της Λάρισας από τους Οθωμανούς.

3η περίοδος: 1423μ.Χ. - 1898 μ.Χ., δηλαδή από το τέλος της 2ης περιόδου έως την οριστική αποχώρηση των Οθωμανών από την περιοχή. Περιλαμβάνει επομένως και το χρονικό διάστημα 1881 - 1898.

4η περίοδος: Το χρονικό διάστημα 1898 μ.Χ. - 2020 μ.Χ.

Για την τοπική Γραμματεία, δηλαδή για το σύνολο των έργων του γραπτού λόγου στην περιοχή του ν. Λάρισας, το Λεξικό αποτελεί ένα καινοφανές, πρωτότυπο έργο, που συστήνει στο Λαρισαίο, αλλά και σε κάθε αναγνώστη, ένα μεγάλο αριθμό Λαρισαίων συγγραφέων, που δραστηριοποιήθηκαν στο παρελθόν ή δραστηριοποιούνται σήμερα και θέτει στη διάθεση των ιστορικών και κριτικών της Λογοτεχνίας διάφορα συμπεράσματα, που μπορούν να χρησιμοποιήσουν στην κατάρτιση των δικών τους μελετών, όπως επί παραδείγματι το πλήθος των συγγραφέων ανά συγγραφικό είδος: πεζογραφία - ποίηση - παιδική λογοτεχνία - μελετήματα, λησμονημένους ή τελείως άγνωστους συγγραφείς, κ.ά.. 

Μετά την έκδοση αυτού του Λεξικού, θα διαλυθεί η εσφαλμένη άποψη που πλανάται, και ενίοτε διατυπώνεται, ότι δεν υπήρξαν Λαρισαίοι πνευματικοί άντρες κατά την Αρχαιότητα και θα γίνει αντιληπτό ότι οι Λαρισαίοι συγγραφείς των προεπαναστατικών χρόνων, διδάσκαλοι-λόγιοι-διαφωτιστές, με τη δράση και τα έργα τους, έπαιξαν σημαντικότατο και καίριο ρόλο στη δημιουργία εθνικής συνείδησης στους υπόδουλους Έλληνες και βοήθησαν στο ξέσπασμα της Επανάστασης του 1821. 

Οι αναγνώστες θα διαπιστώσουν, ακόμη, ότι πολλοί συμπολίτες τους εργάζονται αθόρυβα, αναλώνοντας χρόνο και χρήματα, με ανιδιοτέλεια, για τη βελτίωση του πνευματικού επιπέδου των κατοίκων του ν. Λάρισας, αλλά και την ανάδειξη της Λάρισας ως περιφερειακής πόλης με έντονες πνευματικές ανησυχίες.

Τέλος, ο συγγραφέας μας γνώρισε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η συλλογή στοιχείων για την κατάρτιση του Δεύτερου Βιβλίου της Μελέτης και προσώρας έχουν καταγραφεί γύρω στους 150 συγγραφείς.

 

«Να βρω ξανά του νήματος την άκρη…»

 

«Να βρω ξανά του νήματος την άκρη…»

Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου 

Είναι, ίσως, η πρώτη φορά που βλέπουμε το σκίτσο του Θανάση Παπακωνσταντίνου σε… εξώφυλλο. Πρόκειται για το πρώτο βιβλίο το οποίο καταπιάνεται με τον ποιητικό του κόσμο, ως ένα «σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του». Ένα βιβλίο που «εν μέσω άπνοιας» και θέρους ξεσηκώθηκε ως άλλος «αέρας Πεχλιβάνης» από τη Σαλονίκη, πέρασε από το Μεταξοχώρι και εμπλουτισμένος έρχεται να μας «δροσίσει τα μέτωπα», αλλά και να παλέψει μαζί μας, να μας ταρακουνήσει, να νικηθούμε και να νικήσουμε…  Η διεισδυτική γραφίδα του Λέοντα Ναρ καταφέρνει να αποτυπώσει στο χαρτί την ψηλάφηση του πεπερασμένου άπειρου του ποιητικού - και όχι μόνο - κόσμου του Θανάση Παπακωνσταντίνου. Οδηγό σε αυτή του την απόπειρα έχει ο Λέων Ναρ τον ίδιο τον Θανάση.  Μπροστά ο Θανάσης «με τη δική του περπατησιά», ιχνηλάτης ο Λέων (μόνο ένας Λέων θα ήταν δυνατόν να τον ακολουθήσει) μάς ταξιδεύουν στο εδώ και το αλλού, στο τότε και το τώρα, στο σύμπαν και τον άνθρωπο, στο φως και το σκοτάδι, στην αλήθεια και το ψέμα, στο όνειρο και την πραγματικότητα, στη ζωή, τον έρωτα και τον θάνατο. Και όλα αυτά με χαρά και με λύπη, με έκσταση και  περίσκεψη, με σαρκασμό και χιούμορ, με τρέλα και λογική, με αγάπη και ελευθερία. 

«Μεταξύ ιστορίας και εσχάτων»

Το νέο βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα

«Μεταξύ ιστορίας και εσχάτων. Η θεολογία του ενανθρωπισμού και των επίγειων πραγματικοτήτων στον Παναγιώτη Νέλλα»,

είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του θεολόγου Χρήστου Γκουνέλα, το οποίο κυκλοφορήθηκε από τις Εκδόσεις «Επέκταση». Ο διάλογος μεταξύ ιστορίας και εσχάτων, μέσω της θεολογίας, ήταν και είναι αναγκαίος ένεκα της σωτήριας σάρκωσης του Υιού-Χριστού. Ωστόσο, ο μονοφυσιτικός κίνδυνος του εγκλωβισμού στην ιστορία (εκκοσμίκευση) ή από την άλλη στα έσχατα (απόκοσμο) ελλοχεύει πάντα στην εκκλησία (και τη θεολογία), η οποία ασφαλώς (και ανασφαλώς) έχει επιφορτιστεί τον ρόλο του γεφυροποιού έναντι Εκείνου που έρχεται από τα έσχατα.

Ο Παναγιώτης Νέλλας (1936-1986) υπήρξε θεολόγος, ο οποίος σημάδεψε ανεξίτηλα τη μεταπολεμική και εν συνεχεία τη μεταπολιτευτική θεολογία στην Ελλάδα και κατόρθωσε μέσα από τη θεολογία του (εικονική οντολογία του ανθρώπου, δερμάτινοι χιτώνες, Μυστήρια) να ισορροπήσει μεταξύ του ουρανού και της γης. Κινούμενος δυναμικά και δημιουργικά ανάμεσα στην παράδοση και το «σήμερα», διαλέχτηκε ανοιχτά με τον άνθρωπο και τις επίγειες πραγματικότητες (πολιτική, παιδεία, επιστήμες, κινήματα κ.ά.) ποθώντας τη σωστική μεταμόρφωσή τους και εκπέμποντας, έτσι, το ορθόδοξο στίγμα στην εποχή του, αλλά και στην εποχή μας. Στο εν λόγω βιβλίο ανιχνεύονται τόσο οι θεολογικές απαρχές (σύγχρονες και παραδοσιακές) του Παναγιώτη Νέλλα όσο, βεβαίως, και η εν συνεχεία ανάπτυξη της θεολογίας του, εντός του πλαισίου της θεολογίας του ενανθρωπισμού και των επίγειων πραγματικοτήτων.

Παράλληλα, γίνεται από τον συγγραφέα μια απόπειρα σύγχρονης ερμηνείας και θετικά κριτικής προσέγγισης της θεολογίας του Παναγιώτη Νέλλα, με απώτερο στόχο την παρουσίαση της ορθόδοξα ελεύθερης και αγαπητικής διαλεκτικής έντασης μεταξύ της ιστορίας και των εσχάτων στο «εδώ και τώρα». Επιπλέον, ο Χρήστος Γκουνέλας τολμά να ανατμήσει θεολογικά και διαλεκτικά τη σύγχρονη ελληνική και παγκόσμια πραγματικότητα μέσα από το πρόβλημα της παιδείας και του πολιτισμού μας, τη σχέση θεολογίας και πολιτικής, κράτους και εκκλησίας, αλλά και τον διάλογο της θεολογίας με την επιστήμη και τα κοινωνικά και φιλοσοφικά ρεύματα.

Στη Λάρισα, το βιβλίο διατίθεται άμεσα από τα βιβλιοπωλεία:

• "Καλτσάς" (Πρώην Παπασωτηρίου) στην Παπαναστασίου 57

• "Κλου" (Πρώην Παιδεία) στη Μ. Αλεξάνδρου 6

• "Public" στην κεντρική πλατεία της Λάρισας

Στην Αθήνα, από τα βιβλιοπωλεία "Πολιτεία", "Πρωτοπορία" και άλλα βιβλιοπωλεία, καθώς επίσης και από τα εκκλησιαστικά βιβλιοπωλεία.

Από την Ελευθερία Λάρισας

Τάκη Παπατσώνη: Των θυρών κεκλεισμένων

Ο ποιητής Τάκης Παπατσώνης

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου,

O ποιητής από νωρίς έχει συλλάβει την σημασία του "των θυρών κεκλεισμένων"...

Άλλωστε ο Ιησούς "των θυρών κεκλεισμένων" εισήλθε προς τους μαθητές του μετά την Ανάσταση.

Για να δηλώσει και την μυστική λατρεία, την "εσωτερική πια λατρεία" που λέει ο Παπατσώνης. 

Η λατρεία στην Ορθόδοξη Εκκλησία γίνεται - δυστυχώς συχνά - υπόθεση αυτοπροβολής, εξουσίας, εξωστρέφειας άνευ προηγουμένου και επομένου. 

"Ο κρυπτός της καρδίας άνθρωπος" μοιάζει να μη χωράει σ' αυτή την πρακτική, που πολλές φορές είναι και αντιαισθητική. Επικρατεί ο θόρυβος αντί της σιωπής, τα κενά λόγια αντί της καινής διαθήκης, ο βερμπαλισμός αντί της λιτότητος. 

Αλλά πάντοτε ...τρυπώνει, ακόμα και "των θυρών κεκλεισμένων" ο "κρύφιος εορταστής" που λέει ο Παπατσώνης. Αυτός που γιορτάζει "εν αγνοία των άλλων χριστιανών"¨...

Ο Μάνος Τασάκος σημειώνει για το ποίημα αυτό: 

Θαρρῶ ὅτι στό ποίημα αὐτό ἔχουμε δηλωμένη, (μέ σαφῆ τρόπο), τήν ἀδιαφορία τοῦ Παπατζώνη γιά τά μεγαλόσχημα καί τά ἠχηρά της ἐκκλησίας. Καί ὄχι μόνο. Προσέξτε τόν στίχο «ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἄλλων χριστιανῶν» καί «ἔξω ταγμένου χρόνου» – ἡ ἀντίθεση μέ τόν διπλανό δέν εἶναι ἐδῶ ἀντίθεση ἀνάμεσά σε ἕναν πιστό καί σέ ἕναν ἄπιστο, ὅπως θά περίμενε κανείς, ἀλλά ἀνάμεσα σέ ἐκείνους πού ἐνστερνίζονται τήν ἀπέριττη πνευματικότητα τῆς πίστης καί σέ ἐκείνους πού ἁπλῶς ἀκολουθοῦν τό τυπικό λειτουργικό της, μόνο κατ’ ὄνομα χριστιανοί καί ἐντελῶς ἀνυποψίαστοι γιά τά βαθύτερα τῆς συνείδησης. Οἱ ἀποχρώσεις εἶναι ἴσως μέ δυσκολία ὁρατές, ἀλλά ὑπάρχουν καί ἔστω καί ἀσύγγνωστα, καταδεικνύουν τήν ἄποψη τοῦ Παπατζώνη γιά τά ἀσήμαντα καί τά παρεκκλίνοντα μέ τά ὁποῖα ἀσχολεῖται ἡ ἐπίσημη ἐκκλησία.

Ὅμως ἐτοῦτα δέν εἶναι τά μόνα, (καί μᾶλλον δέν εἶναι τά κύρια), πού ἀπορρέουν ἀπό τό ποίημα. Σέ μία ἑρμηνεία ἐξωθρησκευτική, τό νόημα εἶναι ἐπίσης σαφές καί καθολικό – ἡ δημιουργία εἶναι πάντοτε μία ὑπόθεση ἐσωστρεφής, ἡ προσπάθεια μοναχική, τό βίωμα μοναδικό καί αὐστηρά προσωποποιημένο. Οἱ ἀλλαγές στήν συνείδηση δέν μποροῦν νά εἶναι ἀποτέλεσμα μαζικῶν συμμετοχῶν καί συνομιλιῶν, οἱ μεταβολές καί τό ἀποτέλεσμα τῆς δημιουργίας δέν προκύπτουν ποτέ ἀπό συναθροίσεις ὅπου οἱ συγκλίσεις τείνουν πάντοτε στόν μέσο ὄρο, στήν ἁπλοϊκότητα, στήν ἐπιφάνεια. Τῶν θυρῶν κεκλεισμένων εἶναι ἡ μετάφραση τῆς ἀπόσυρσης τοῦ Ἰησοῦ στήν ἔρημο, ἡ ἀπόλυτη ἀπομόνωση, ἕως ὅτου ἐπιστρέψει τελείως μεταρσιωμένος. Εἶναι ὅμως καί κάτι ἀκόμη, ἡ ἀντίθεση στήν ἔννοια τοῦ ποιμνίου, τῆς ὁμαδικῆς πίστης. Ὁ καθείς μοναχός θά εὕρει τόν δρόμο γιά τήν Ἀνάσταση, (γιά νά μιλήσουμε μέ ὅρους θεολογικούς) καί οὐδείς ξένος δέν ἠμπορεῖ νά βοηθήσει τήν ἀνάβαση στόν Γολγοθά. Δέν εἶναι τυχαῖος ἄλλωστε καί ὁ στίχος Paratum est cor ejus γιά τή σπουδαία Θυσία, γιά τόν Παπατζώνη ἡ ἐνασχόληση μέ τό πνεῦμα, μέ τήν λογοτεχνία, μέ τήν ποίηση, ἔχει πάντοτε ἕνα τεράστιο κόστος, εἶναι μιά ἄποψη πού διατρέχει τό σύνολο σχεδόν τῆς ποίησής του. Παρόλο πού τό ποίημα «Τῶν θυρῶν κεκλεισμένων» ἡ (ἐλάχιστη) κριτική δέν τό πιστεύει ἀπό τά καλύτερα τοῦ Παπατζώνη, ἡ γνώμη μου εἶναι ἀρκετά διαφορετική. Ἐκτός ἀπό ὅλα τα προρρηθέντα, νομίζω ὅτι εἶναι καί ἀπό τά ἐλάχιστα ὅπου ὑποβόσκει ἀδιόρατη εἰρωνεία γιά τούς κάτ΄ ὄνομα πιστούς καί τούς μεγαλόσταυρους τῆς ἐκκλησίας. Κι αὐτό ἀπό μόνο του προσδίδει στούς στίχους μία ἀξία.

ΤΑΚΗΣ ΠΑΠΑΤΣΩΝΗΣ (1895-1976)

Των θυρών κεκλεισμένων

Συμβαίνει να σωπαίνει κάποτε η Εκκλησία,

παρ’ όλο που τελείται γιορτή επιβλητική.

Μην έχοντας καμπάνες, άμφια και λιτανεία,

ξεχύνεται η διάθεση όλη η εορταστική

στην εσωτερική πια λατρεία, καθιερωμένη

σε τέτοιες περιστάσεις. Καθώς ο διπλανός σου

αγνοεί τι πανηγύρι μέσα σου έχει στηθεί,

μια και δεν συμμετέχει σε τίποτα γνωστό του,

ξυπνάει και σ΄ αντικρύζει κι' ευθύς αναρωτάται:

πώς έτσι ο γείτονάς μου ξανάνθισε αδοκήτως;

ποιο Πάσχα του Κυρίου, έξω ταγμένου χρόνου,

γιορτάζει εν αγνοία των άλλων χριστιανών;

Αδιάφορος προς όλα, ο κρύφιος εορταστής.

Paratum est cor ejus για τη σπουδαία θυσία.

Στολίζει τους βωμούς του, υψώνει τη Χαρά

και τη μετουσιώνει σε σκεύη αχτιδωτά.

Μ΄ ευλάβεια αναλίσκει το περιεχόμενό τους

κι ύστερα κάμνει απόλυση, τελείως μεταρσιωμένος.

Σημαίνουν τότε εντός του μυριάδες οι καμπάνες,

με τέτοιο αλαλαγμό τους, που ουδέποτε χαλκός

τραγούδησε στη γη μας με τόσην ευφροσύνη,

με τόση φωτεινότητα και τόσο διαυγώς.

Πηγή: Ιδιωτική Οδός

Καταγραφή Λαρισαίων συγγραφέων από την αρχαιότητα έως σήμερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Καταγραφή Λαρισαίων συγγραφέων

Εδώ και μερικά χρόνια, συγκεκριμένα από το 2016, ο συγγραφέας Βάιος Κουτριντζές προσπαθεί να καταγράψει τους Λαρισαίους συγγραφείς από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ειδικότερα όσων συνέγραψαν βιβλία που κυκλοφόρησαν και μ’ αυτόν τον τρόπο συνέβαλαν στη διαχρονική πνευματική ανάπτυξη των κατοίκων. Ως «Λαρισαίοι συγγραφείς» δε νοούνται μόνο εκείνοι που γεννήθηκαν κι απεβίωσαν στην πόλη ή στην ευρύτερη έκταση του νομού, μα και όσοι συνέδεσαν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους με τη Λάρισα για επαγγελματικούς ή διάφορους άλλους λόγους.

Η αίσθηση του χρόνου - Ευχές

Η ανθρώπινη αίσθηση του χρόνου έχει να κάνει άμεσα με τη σχέση μας με τα πρόσωπα και τα πράγματα. Όσο περισσότερο σχετιζόμαστε αληθινά με αυτά, τόσο η αίσθηση του χρόνου - και τελικά ο ίδιος ο χρόνος - καταργείται. Αντίθετα, όσο η σχέση μας είναι λιγότερο αληθινή, τόσο η αίσθηση του χρόνου γίνεται αδυσώπητη. 

Στη χρονιά που ανατέλλει, λοιπόν, ας προσπαθήσουμε να σχετιστούμε περισσότερο αληθινά με πρόσωπα και πράγματα.

Χρόνια Πολλά! Καλή Χρονιά σε όλους!

Χρήστος Γκουνέλας

Ας ζήσουμε τον "μύθο"...

Οι ημέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς είναι και μέρες παραμυθιών. 

Τα παραμύθια που ακούγαμε όταν ήμασταν παιδιά, φανερώνουν την αιώνια δίψα του ανθρώπου να βγει από τα όρια της φύσης, του χρόνου και του τόπου. Να πετάξει...

Με την αγάπη μπορεί να γίνει ο "μύθος" πραγματικότητα. 

Τη νέα χρονιά ας ζήσουμε τον "μύθο".

Χρόνια Πολλά! Καλή χρονιά!

Χρήστος Γκουνέλας

Θεολόγος

Διαχειριστής του Ιστολογίου

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Ο χρόνος κουβαλάει ένα μυστήριο: από τη μια μας διαβρώνει και από την άλλη μας δίνει την ευκαιρία για το καινούριο. Έτσι, μέσα σ’ αυτόν, εμείς οικοδομούμε και αυτός διαβρώνει. Φέτος λοιπόν, αγαπητοί φίλοι, ας οικοδομήσουμε περισσότερο σε αυτό που κάνει τα πάντα καινούρια: στην αγάπη. Αυτή είναι άυλη και δεν μπορεί να τη διαβρώσει!

Εύχομαι ολόψυχα  στους απανταχού φίλους αγάπη και ειρήνη για τη νέα χρονιά!

Χρήστος Γκουνέλας

Οι Κρανιώτικες (και όχι μόνο) εμπνεύσεις του Θανάση Παπακωνσταντίνου

Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου

Είναι γνωστό ότι  τόσο η μουσική όσο και η ποίηση του Θανάση Παπακωνσταντίνου έχουν πολλές φορές πάνω τους σημάδια της Ελληνικής Παράδοσης την οποία βεβαίως συναντάς ως επί το πλείστον, αν όχι μόνο, στην ελληνική επαρχία, και όχι στα αστικά κέντρα. Άλλωστε πάλι, είναι γνωστή η αγάπη του Θανάση για την ελληνική ύπαιθρο στην οποία ζει και από την οποία εμπνέεται.

Το χωριό μας, η Κρανιά, έχει αποτελέσει έμπνευση για τον Θανάση είτε μέσα από πρόσωπα είτε μέσα από αντικείμενα. Τα πρώτα του μουσικά ακούσματα τα έχει πάρει από την μάνα του η οποία κατάγεται από το διπλανό χωριό της Κρανιάς, το Λουτρό, και η ίδια είναι φορέας μιας αστείρευτης προφορικής δημοτικής παράδοσης της ευρύτερης περιοχής των Χασίων και η οποία μεταδόθηκε άμεσα στον γιό της.

Χαρακτηριστικό τραγούδι αυτής ακριβώς της επιρροής του Θανάση είναι το τραγούδι «οι  γριές». Το βαθύτερο νόημα του τραγουδιού έχει να κάνει με την παιδική ηλικία την οποία θυμούνται οι γιαγιάδες μέσα από το πρώτο μισό μέρος του τραγουδιού.

Μια άλλη έμπνευση για τον Θανάση ήταν ο τρόπος ζωής του πατέρα του στην Κρανιά Ελασσόνας, εκεί όπου γεννήθηκε ο κυρ- Αριστοτέλης και πέρασε τα παιδικά του χρόνια βόσκοντας γίδια στις γύρω βουνοκορφές, μέσα στη φύση. Όταν ο Θανάσης αποφάσισε να γράψει το τραγούδι, ο πατέρας του ζούσε πλέον μόνιμα στον Τύρναβο δουλεύοντας σε μια άλλη δουλειά, η οποία του έδινε και τον χρόνο να…εγκλωβιστεί στην τηλεόραση του σαλονιού του.

Κάπως έτσι λοιπόν,

Το Φινλανδικό θαύμα στην Παιδεία

Του Γιώργου Δελαστίκ

Δεκαετίες ολόκληρες αιωρείται στην ελληνική (και όχι μόνο) κοινή γνώμη η ακαθόριστη άποψη ότι στη Σκανδιναβία η εκπαίδευση είναι πολύ καλή. Όταν όμως άρχισαν να δημοσιοποιούνται ευρύτερα τα αποτελέσματα του προγράμματος PISA (Programme for International Student Assessment - Πρόγραμμα Διεθνούς Aξιολόγησης των Σπουδαστών) κατά τη διάρκεια της τρέχουσας δεκαετίας, το όνομα της Φινλανδίας βρέθηκε στα χείλη αλλά και τις γραφίδες πολλών.

Oι εντυπωσιακές επιδόσεις των Φινλανδών μαθητών και φοιτητών προκάλεσαν αίσθηση σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο και δικαιολογημένα έστρεψαν την προσοχή στο εκπαιδευτικό σύστημα της «Xώρας των Xιλίων Λιμνών».

Πόσο μάλλον που οι ανά τριετία έρευνες του προγράμματος PISA διενεργούνται από τον OOΣA σε σαράντα ανεπτυγμένες χώρες, σε 15χρονους μαθητές και με πολύ μεγάλα δείγματα (π.χ. στη Φινλανδία εξετάστηκαν 6.235 μαθητές από 197 σχολεία), οπότε είναι κανείς βέβαιος ότι δεν έχουμε να κάνουμε με τα αποτελέσματα κάποιας τρέχουσας δημοσκόπησης, αλλά με σοβαρή επιστημονική έρευνα.

Η Σχέση της Δημιουργίας του Σύμπαντος με την παρατήρηση

Από τον Παρασκευά Λιβάνη,
Φυσικό


Εισαγωγή
       Ο τίτλος του άρθρου «Η σχέση της δημιουργίας του Σύμπαντος με την παρατήρηση» δημιουργεί την εντύπωση ότι πρόκειται για ένα θέμα μεταφυσικής. Όμως, όπως θα φανεί από τις λεπτομέρειες, πρόκειται για ένα θέμα, καθαρά Φυσικής. Η Φυσική και η μεταφυσική έχουν ένα κοινό σκοπό, να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τη φύση και τους νόμους που τη διέπουν. H Φυσική χρησιμοποιεί την παρατήρηση και τα πειράματα. H μεταφυσική είναι η άγνωστη Φυσική. Χρησιμοποιεί, εκτός από τη λογική, και τη διαίσθηση. H μεταφυσική ερευνά και το υλικό Σύμπαν αλλά και τον εσωτερικό νοητικό και υπερνοητικό κόσμο. Το θέμα του άρθρου θα συζητηθεί με λογικούς συλλογισμούς από την επιστήμη του μικρόκοσμου, την Κβαντομηχανική καθώς και με ερμηνείες από αντίστοιχα πειράματα.

Η παρατήρηση επηρεάζει τα φαινόμενα
       Οι φυσικοί στην αρχή του εικοστού αιώνα, μελέτησαν τις κινήσεις των σωματιδίων της ύλης. Από τις παρατηρήσεις και τα πειράματα τους δημιουργήθηκε η επιστήμη του μικρόκοσμου, η Κβαντομηχανική. Μέχρι τότε, επικρατούσε η αιτιοκρατία και το μηχανιστικό μοντέλο της φύσης. Τα πειράματα όμως της Κβαντομηχανικής έδιναν διαφορετικά αποτελέσματα με τις ίδιες συνθήκες. Δηλαδή, καταργούσαν την αιτιοκρατία και το μηχανιστικό μοντέλο της φύσης. Αυτό γιά τους φυσικούς ήταν ένα μυστήριο. Η λύση του μυστηρίου ήρθε από τον Werner Karl Heisenberg, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι η παρατήρηση των σωματιδίων από ένα ον με συνείδηση, τα επηρεάζει και δεν υπάρχει κανένας τρόπος να το αποφύγουμε αυτό.

Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός και η νόθα δυτικοευρωπαϊκή συνέχειά του

 Του Σωτήρη Γουνελά,

Ο Κ. Παπαιωάννου είναι ένας εξαιρετικός φιλόσοφος-μελετητής-οραματιστής. Τα έργα του είναι κάτι ανάμεσα σε δοκίμιο-μελέτη αλλά καθένα τους προδίδει μεγάλη αναζήτηση, εποπτεία και εγρήγορση. Αυτό σημαίνει γνώση και εμβάθυνση σε περιοχές του λόγου και του πνεύματος αρχαιότερες και νεώτερες. Στις αρχαιότερες περιλαμβάνονται η αρχαία Ελλάδα με την τραγικούς της, τη φιλοσοφία της και την ιστορία της, η Π. Διαθήκη με έμφαση στους προφήτες και η ιστορία των Εβραίων, η χριστιανική παράδοση ανατολική και δυτική, ενώ στις νεώτερες βασικά έργα του ευρωπαϊκού πολιτισμού όπως των  Καντ, Χέγκελ, Μαρξ. Όμως δεν μένει εκεί. Αναπτύσσει μια σκέψη σπουδής κριτική και ακονισμένη καθώς τον ενδιαφέρει να εντοπίσει τον πυρήνα ή τους πυρήνες του ευρωπαϊκού λόγου ή της ‘περιπέτειας του πνεύματος’, όπως γράφει στη εισαγωγή στην Αποθέωση της ιστορίας ο Γ. Καραμπελιάς. Επιχειρώντας να εμβαθύνει μέσα τους, απομονώνει ιδιαίτερες πλευρές τους και παραλληλίζει με αρχαιότερα έργα ή συγκρίνει εποχές και ιστορικές περιόδους αρχαιότερες με νεώτερες.

Εάν μελετήσει κανείς το έργο του θα βρεθεί μπροστά στα ερωτήματα: ποιός είναι ο σημερινός άνθρωπος και από πού έρχεται; ποιός είναι ο έλληνας ή ο ευρωπαίος κάτοικος μιας χώρας της Ευρώπης, ποιός ο αλλοδαπός που περιφέρεται ή εγκαθίσταται εκεί, ποιός ο φοιτητής που πηγαινοέρχεται ανάμεσα Αμερική και Ευρώπη, ποιός ο επιχειρηματίας, ο καθηγητής, ο τεχνικός; Ποιός είναι και τί σχέση μπορεί να έχει ο άνθρωπος αυτός με το ‘εδιζησάμην εμεωυτόν’ του Ηράκλειτου, με το ‘γνώθι σαυτόν’ του μαντείου και του Σωκράτη και με το ‘η βασιλεία των ουρανών εντός υμών έστιν’ του Ευαγγελίου; Και τέλος ποιός είναι ο άνθρωπος αυτός σε σχέση με τον σύγχρονο μηδενισμό;

"Ώρες", Η κορυφαία συναυλία των ημερών του Θείου Πάθους στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Με χαρά, φίλες και φίλοι του Ιστολογίου μας, λάβαμε από τη φίλη και καταξιωμένη καλλιτέχνιδα Νεκταρία Καραντζή την παρακάτω ανακοίνωση που αναρτούμε.

Σ' αυτή τη Συναυλία ο Βασίλης ο Τσαμπρόπουλος συναντιέται μουσικά με τη Νεκταρία και συμπράττουν στο έργο: "Ώρες", εκπροσωπώντας ο Βασίλης τη Δυτικότροπη Μουσική και η Νεκταρία την Ανατολική - Βυζαντινή Μουσική.

Το αποτέλεσμα αυτής της σύμπραξης είναι βέβαιο ότι θα αγγίξει βαθιά όσους και όσες μπορέσουν να παρακολουθήσουν αυτή τη διαφορετική Συναυλία.

Να ευχηθούμε και στους δυο καταξιωμένους καλλιτέχνες υγεία, δύναμη και κάθε επιτυχία στη Συναυλία που θα δώσουν και σε ό,τι άλλο έργο ακολουθήσει.

Χ.Γ.

Ακολουθεί η Ανακοίνωση:

Μια συζήτηση με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου

Ο Χρήστος Γκουνέλας συζητάει με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου για την καταγωγή του, τις επιρροές του, τα τραγούδια του, τις εμπνεύσεις του, την ελληνική κρίση, τον ρόλο της τέχνης και των πνευματικών ανθρώπων, για τον θάνατο, τη ζωή και τη θρησκεία, αλλά και για το διαδίκτυο και την αγάπη της νεολαίας προς το πρόσωπό του.

-Θανάση καλώς ήρθες στο χωριό του πατέρα σου, την Κρανιά.

-Καλώς σας βρήκα.

-Πώς αισθάνεσαι καταρχάς  που ήρθες στο χωριό; Στο χωριό των παππούδων, του πατέρα σου…

-Βέβαια έχω κάποιες αναμνήσεις… Εγώ δεν μεγάλωσα εδώ, δεν έχει σημασία όμως… έχω ακούσει τόσα πολλά κατ’ αρχήν από τον πατέρα μου… Μου αρέσει παρ’ ότι είναι σκληρός ο τόπος, δηλαδή το περιβάλλον, εξ  ου και Ξηροκρανιά. Παλιά θυμάμαι η γιαγιά μου είχε στο σπίτι μέσα ένα πηγάδι απ’ όπου βγάζανε νερό, δεν  υπήρχε νερό γενικά. Ναι έχω πολύ ωραίες αναμνήσεις και μάλιστα μπορώ να σου πω ότι κάποιες εικόνες έχουν περάσει και στα τραγούδια. Ας πούμε σ’ ένα τραγούδι που λέγεται «οι καλογέροι» μια από τις αφορμές για να το γράψω - γιατί για να γραφτεί ένα κομμάτι, τα λόγια τουλάχιστον, δεν είναι κατ’ ανάγκη μόνο μια ιδέα, έρχονται πάρα πολλά  πράγματα, πολλές εικόνες και ετοιμάζεται ένα κομμάτι. Λοιπόν, μια βασική εικόνα ήταν από δω απ’ την Κρανιά, απ’ την  πόρτα που είχε η γιαγιά μου, την εξώπορτα της αυλής. Θυμάμαι να έχει χιόνι έξω και για να ανοίξεις την πόρτα έπρεπε να βάλεις ένα σιδεράκι να σηκώσεις το μάνταλο από μέσα για ν’ ανοίξει η πόρτα και αυτή λοιπόν την εικόνα την πέρασα μέσα στο τραγούδι. Ίσως και άλλα… Γενικά οι αναμνήσεις μου από δω είναι πάρα πολύ καλές, αφού ήμουνα παιδί… Τα παιδιά τις περισσότερες φορές οι αναμνήσεις που έχουν είναι καλές.

-Ερχόσασταν τακτικά σαν οικογένεια;

-Όχι πολύ συχνά, δεν μπορώ να πω πολύ συχνά. Περισσότερο πήγαινα στην Ελασσόνα, όπου εκεί γεννήθηκα και έζησα τα τρία πρώτα χρόνια της ζωής μου και εκεί ζούσε η άλλη η γιαγιά μου, απ’ το Λουτρό που είναι, Μπλιώνα στο γένος, Μπλάντα στον άνδρα της. Συνήθως πήγαινα στην Ελασσόνα που μου άρεσε και εκεί πάρα πολύ. Στην Κρανιά ερχόμουνα λιγότερο. Και στο Λουτρό ακόμα λιγότερο.

-Μια που είπαμε, Θανάση, για τις πηγές έμπνευσης, βλέπουμε σε πολλά τραγούδια π.χ. «Ανδρομέδα»,  «οι γριές» και άλλα να αποτελεί πηγή έμπνευσης για σένα ο τόπος μας, δηλαδή η ευρύτερη περιοχή της Ελασσόνας και της Λάρισας.

-Ναι, είναι τα ακούσματα… Επίσης δεν είναι τυχαίο ότι μ’ άγγιξαν ποιήματα του Χρήστου του Μπράβου που είναι από τη Δεσκάτη, όπως το «Α.Μάνθος» και άλλο δικό του ποίημα. Αυτές οι εικόνες είναι βαθιά χαραγμένες  μέσα μου, δε φεύγουν βέβαια.

-Όταν γράφεις ποίηση, γιατί ποίηση είναι…

-Εντάξει  τι να πω, ξέρω   ‘γω… δεν ξέρω, αυτό θα το δείξει η αυτοψία, η ιστορία… (γέλιο)

-Πώς εμπνέεσαι εκείνη την ώρα; Είναι δύσκολο πράγμα…

-Το ωραίο είναι ότι είναι ακαθόριστο, δεν υπάρχουν κανόνες…

-Ούτε φαντάζομαι μπορείς να πεις ότι τώρα θα κάτσω και θα γράψω…

-Αν το πεις αυτό, «θα κάτσω και θα γράψω», το ‘χεις χάσει το παιχνίδι. Όσο πιο ελεύθερα πηγάζει από μέσα η έμπνευση, όταν υπάρχει (ενν. η έμπνευση), τόσο πιο μεγάλη δύναμη έχει αυτό που βγαίνει. Όσο το κατευθύνεις εσύ, τόσο το αποδυναμώνεις. Δεν το κάνω αυτό ποτέ. Τι θα πει «θα κάτσω και θα γράψω»;

Μπορεί να πω κάποια στιγμή «θα κάτσω και θα γράψω», αλλά τι κάνω όμως, για να μου δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που μπορεί να με συγκινήσει και να μου ανοίξει την πύλη για την έμπνευση: βάζω ας πούμε μουσική, μουσική που μ’ αρέσει. Η μουσική λοιπόν δημιουργεί τα δικά της συναισθηματικά τοπία και εκεί μπορεί να ενταχθείς και να βγάλεις λόγο. Και είναι σχετικά πιο δόκιμο και εύκολο να γράψεις λόγια, να πεις ότι θα καθίσω τώρα, θα έχω την κατάλληλη μουσική και αυτά… και μπορεί να βγει κάτι όσον αφορά το λόγο, αλλά όσον αναφορά τη μουσική άμα το πεις αυτό δεν κάνεις τίποτα. Η μουσική επειδή είναι κάτι πιο ακαθόριστο και πρωτογενές πράγμα, ή έρχεται ή δεν έρχεται, όσο και να «χτυπιέσαι»… Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι πρέπει να είσαι τελείως χαλαρός και ξαφνικά  να σου ‘ρχεται. Πρέπει να είσαι σε εγρήγορση.

-Είχα διαβάσει σε μια άλλη συνέντευξή σου, που λες ότι μέσα σου «κουβαλάς» τα ακούσματα, που είναι από ανθρώπους που έζησαν πολύ πριν από μας και που περνάν από γενιά σε γενιά. Αυτό -να το πω κιόλας - μας δείχνει πόσο ταπεινός είσαι ως δημιουργός.

-Γενικότερα, όχι μόνο τα ακούσματα τα μουσικά. Εγώ πιστεύω ότι το ανθρώπινο είδος όπως κινείται από την αρχή της ύπαρξής του μέχρι δεν ξέρω που θα φτάσει, όλες του οι μεγάλες στιγμές που βιώνει -το ανθρώπινο είδος- δε χάνονται. Κάπου – η αίσθησή μου τώρα είναι αυτό, ακούγεται παλαβό, αλλά είμαι σχεδόν σίγουρος διαισθητικά ότι ισχύει – οι μεγάλες του στιγμές δεν χάνονται. Θα μπορούσε να πει  κανείς ότι αυτό, η αποθήκη όλων αυτών των στιγμών είναι το συλλογικό ασυνείδητο. Υπάρχουν λοιπόν εικόνες, υπάρχουν συναισθήματα, που μπορεί να υπήρξαν πριν από χίλια χρόνια ή ένας προϊστορικός άνθρωπος να έζησε κάτι  πολύ συγκινητικό  και αυτό να μην έχει χαθεί, μπορεί να υπάρχει μέσα στο συλλογικό ασυνείδητο, στον πυθμένα του, και απλά σε κάποιους ανθρώπους δόθηκε ένα χάρισμα, ας πούμε, να «κρατάνε περισσότερο την αναπνοή τους», να «βουτάνε» στο συλλογικό ασυνείδητο και να ανασύρουν στην επιφάνεια πράγματα που υπάρχουν  ή υπήρχαν. Και γι’ αυτό μπορούν να συγκινηθούν και άλλοι άνθρωποι γιατί το συλλογικό ασυνείδητο είναι αυτό που μας ενώνει όλους. Εμείς νομίζουμε ότι είμαστε αποκομμένοι ο ένας από τον άλλον, ξεχωριστοί,  αλλά  δεν είναι έτσι. Και τα νησιά άμα τα δει κανείς, ας πούμε, φαίνεται ότι είναι ξεχωριστά. Αν πάρεις όμως και ρουφήξεις μ’ έναν τρόπο τη θάλασσα από κάτω συνδέονται. Έτσι αυτό που μας συνδέει εμάς λοιπόν είναι το συλλογικό ασυνείδητο.

-Τι είδους μουσικά ακούσματα έχεις; Φαντάζομαι ρεμπέτικα…

-Ακούω πάρα πολλά πράγματα, πάρα πολλά. Δεν έχω στεγανά. Αφήνω την καρδιά μου ελεύθερη. Έχω κάποιο αισθητικό κριτήριο βέβαια, έτσι; Δηλαδή πολύ γρήγορα καταλαβαίνω τι είναι αυτό που μ’ αρέσει και τι είναι αυτό που δεν μ’ αρέσει. Μου ταιριάζει ή όχι. Αλλά ακούω πάρα πολλά πράγματα. Από Παράδοση… Θεωρώ την Παραδοσιακή Μουσική…

-Αδικημένη…

-Όχι, ό,τι πιο σπουδαίο έχει υπάρξει…

-Αδικημένη από τους Νεοέλληνες εννοώ…

-Ε.., κοίταξε επειδή παίζω, ας πούμε στις συναυλίες και αυτά, δεν είναι ακριβώς έτσι…

Υπάρχει πάρα πολύς κόσμος που γουστάρει πάρα πολύ, νέοι άνθρωποι, που τους αρέσει πάρα πολύ. Υπάρχουν ειδικά περιοχές που η παράδοση είναι ζώσα και τώρα. Στην Κρήτη για παράδειγμα, η Παράδοση είναι ζώσα. Ναι, εντάξει, εδώ στα μέρη μας, ξέρω δεν είναι τόσο.

-Δεν είναι, ναι.

-Και σε άλλα μέρη. Στην Ήπειρο επίσης θα έλεγα ότι είναι και εκεί ζώσα.

Η Παραδοσιακή μας μουσική είναι φοβερή, πολυποίκιλη… Είμαστε τυχεροί που ζούμε σε μια χώρα που έχει τόσες διαφορετικές και σπουδαίες παραδοσιακές μουσικές.

Και ρεμπέτικα και τέτοια ακούω…

-Συνδέονται βέβαια…

-Ναι, αλλά η Παραδοσιακή Μουσική, η Δημοτική Παράδοση ας πούμε, για εμένα είναι η μόνη μουσική που με κάνει να κλάψω. Ας πούμε με τα ρεμπέτικα μπορώ να γλεντήσω, να ‘ρθω σε έκσταση, αλλά να συγκινηθώ βαθιά μόνο η Δημοτική Παράδοση μπορεί να το κάνει αυτό.

Αλλά ακούω και σύγχρονα πράγματα. Ακούω και σύγχρονη, κλασική minimal μουσική, ακούω και αυτό που λένε rock, ακούω και ελληνικά… Δεν έχω στεγανά.

-Κακή μουσική κατά τη γνώμη σου δεν υπάρχει.

-Δεν υπάρχει καλή και κακή τέχνη. Υπάρχει η Τέχνη και η μη τέχνη. Δηλαδή τα «σκουπίδια» που θέλουν να πλασαριστούν σαν Τέχνη, αλλά δεν είναι. Η Τέχνη έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Η Τέχνη σου αλλάζει τη ζωή, κατ’ αρχήν, προς το καλύτερο. Η Τέχνη είναι στοχασμός πάνω στην ανθρώπινη κατάσταση, σε βοηθά να γίνεις καλύτερος άνθρωπος. Αυτό είναι ένα βασικό κριτήριο για το τι είναι τέχνη και τι δεν είναι. Κατάλαβες; Δεν είναι τέχνη ας πούμε  αυτά τα «σκουπίδια» που μπαίνουν από το ένα αυτί και βγαίνουν από το άλλο έτσι μόνο και μόνο για να…τίποτα έτσι για να ξεχνιέται ο άνθρωπος. Η τέχνη δεν είναι για να σε κάνει να ξεχνάς, η Τέχνη είναι για να σε κάνει να θυμάσαι. Ακόμα και αν δεν είσαι καλά σε κάνει να θυμάσαι ότι δεν είσαι καλά, γιατί μόνο έτσι  μπορείς να αλλάξεις κιόλας τη ζωή σου προς το καλύτερο.

-Να σε ρωτήσω τώρα, Θανάση, για την κρίση που ζούμε στην Ελλάδα. Πρόκειται για οικονομική κρίση, αλλά έχει και ερείσματα πνευματικά.

-Ναι, εννοείται αυτό το πράγμα. Νομίζω ότι πάντοτε συνέβαινε. Οι παλαιότεροι έχουν βιώσει αυτές τις καταστάσεις, εμείς τις βιώνουμε τώρα και είναι κάπως για μας πρωτόγνωρα τα πράγματα. Αν και προσωπικά –ας πούμε- όλη μου την παιδική ηλικία την πέρασα χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Με λάμπες πετρελαίου μεγάλωσα και διάβαζα. Και επειδή δεν είχαν να μας δώσουν φαγητό, για να μας κοροϊδέψουν για παράδειγμα να μην τρώμε πολύ τυρί, μας έλεγαν «μην τρως πολύ  τυρί βγαίνει από το κεφάλι» (γέλιο). Έβρισκαν λοιπόν διάφορα τεχνάσματα γιατί δεν είχαν να μας δώσουν. Θέλω να πω ότι τα 'χω ξαναβιώσει αυτά. Και πολύ περισσότερο οι μεγαλύτεροι που βιώσαν και τους πολέμους και όλα αυτά. Εκείνο όμως που αναγνωρίζω είναι ότι γίνεται μια μεγάλη αδικία. Την αστοχία και την πλεονεξία του χρηματοπιστωτικού συστήματος προσπαθούν να τη φορτώσουν στον απλό τον κόσμο, ο οποίος το μόνο που μπορώ να πω ότι «έφταιξε» είναι ότι αρκετοί από μας ζούσαν με παραπάνω πράγματα από αυτό που μπορούσαν. Δηλαδή έκαναν ζωή πιο πάνω από τις δυνατότητές τους και ξαφνικά τώρα βρέθηκαν ξεκρέμαστοι. Κατά τα άλλα όμως γίνεται κατά  βάση κάτι πολύ άδικο. Ποιά είναι η λύση τώρα;  Μια βασική λύση είναι να φύγει πολύς κόσμος  από την Αθήνα, η μισή Ελλάδα τουλάχιστον είναι στην Αθήνα και παρέχει υπηρεσίες…Σε ποιούς θα παρέχει υπηρεσίες. Δεν υπάρχει η δυνατότητα πλέον πέντε εκατομμύρια Έλληνες να παρέχουν υπηρεσίες. Θα πρέπει λοιπόν πολύς κόσμος να γυρίσει πίσω στην επαρχία και να ασχοληθούν με τον πρωτογενή τομέα, την κτηνοτροφία, τη γεωργία, τον τουρισμό και μετά από δεκαπέντε – είκοσι χρόνια να είμαστε σε καλύτερη φάση.

-Πιστεύεις δηλαδή ότι θα βγούμε πιο δυνατοί τελικά από την κρίση  ή θα είμαστε στα ίδια πάλι… απλά θα «σερνόμαστε»;

- Τίποτα δεν είναι απόλυτα κακό και τίποτα  απόλυτα καλό. Μέσα απ’ αυτή τη διαδικασία βλέπω ήδη κόσμο να έρχεται πιο κοντά, να είναι αλληλέγγυοι  ο ένας στον άλλον. Βλέπουμε βέβαια και το αντίθετο, δηλαδή η οργή που υπάρχει να στρέφεται κατά τη γνώμη μου σε λάθος δρόμο, όπως ας πούμε στην υπερψήφιση της Χρυσής Αυγής. Η οργή θα πρέπει να είναι δημιουργική, δεν πρέπει να στραφεί στη βία. Είναι ανάγκη να στραφεί σε δημιουργικά θέματα και να δείξουμε αλληλεγγύη και συντροφικότητα μεταξύ μας για να τα βγάλουμε πέρα.

- Πάνω σ’ αυτό πιστεύεις ότι οι πνευματικοί άνθρωποι, οι μουσικοί, οι καλλιτέχνες… γενικά…

-Δεν υπάρχει κατά τη γνώμη μου «πρέπει», δηλαδή αν μπει το «πρέπει» τα καταστρέφει όλα. Αν κάποιος αισθάνεται την ανάγκη να παρεμβαίνει ας το κάνει.

-Είναι ανάγκη να παίξουν (ενν. οι πνευματικοί άνθρωποι) κάποιο ρόλο έτσι δεν είναι;

-Αν κάποιος δεν αισθάνεται την ανάγκη δεν χρειάζεται να το κάνει. Και μόνο το να είσαι αυθεντικός σ’ αυτό που κάνεις, από μόνο του αυτό στηρίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια…

-Να σου βγαίνει πηγαία…

-Ναι, μόνο αυτό, μόνο να έχεις αυθεντικότητα και να μην είσαι ψεύτικος είναι καλό – και μόνο αυτό – για την κοινωνία. Κατά τη γνώμη μου ένας πνευματικός άνθρωπος, ένας συγγραφέας ή ένας  φιλόσοφος θα πρέπει να βγει και να πει κάποια πράγματα – εάν έχει να πει. Ένας ας πούμε που γράφει τραγούδια για παράδειγμα δεν πρέπει κατ’ ανάγκη να μιλάει – μπορεί και να μην ξέρει να «μιλάει», δηλαδή…

-Μιλάει μέσα από τα τραγούδια του… μέσα από την Τέχνη του…

-Ναι, ναι, αν εκεί είναι αυθεντικός τότε αυτό από μόνο του αρκεί. Τώρα όμως αν έχει την ανάγκη, ας κάνει και μια παρέμβαση πιο ξεκάθαρη.

-Να πάμε τώρα λίγο Θανάση και σε θέματα ζωής, έτσι… φιλοσοφικά θα έλεγα…

-Εγώ δεν είμαι φιλόσοφος όμως…

-Μέσα από τα τραγούδια σου βλέπω όμως ότι φιλοσοφείς πολλές φορές…

-(γέλιο)… εντάξει…

-Σαν άνθρωπος φοβάσαι κάτι; Φοβάσαι το θάνατο ας πούμε;

-Σαφώς. Ο θάνατος κατ’ αρχήν είναι βασικό στοιχείο στη στιχουργία τη δικιά μου. Δηλαδή αν καθίσω και τα μετρήσω μπορώ  να  σου πω ότι κοντά στα μισά από αυτά που έχω κάνει λίγο ή πολύ έχουν να κάνουν με το θάνατο ή με το χρόνο που και αυτός…

-Με τη φθορά…

-Με τη φθορά γενικότερα να το πούμε έτσι. Σαφώς μ’ απασχολεί βαθιά, αλλά νομίζω ότι  επίσης μια λειτουργία της Τέχνης είναι αυτή: να κάνει πιο οικείες στον άνθρωπο τις μεγάλες και δύσκολες αυτές στιγμές, που ο θάνατος είναι η πιο μεγάλη στιγμή στον άνθρωπο. Πρέπει λοιπόν (ενν. η Τέχνη) να το κάνει πιο οικείο και αν γίνει πιο οικείο πλέον δε θα μας βασανίζει και τόσο. Είναι κάτι (ενν. ο θάνατος) που ο νους μας δεν το δέχεται. Είναι χαρακτηριστικό το κομμάτι «οι γριές» που το 'χω γράψει ακριβώς γι’ αυτό το λόγο και πως κυρίως στην ύπαιθρο, στην επαρχία ο άνθρωπος είναι πιο σωστός στην αντιμετώπιση του θανάτου. Οι άνθρωποι των πόλεων φοβούνται πολύ περισσότερο το θάνατο. Ο άνθρωπος της υπαίθρου βλέπει το θάνατο κάθε χρονιά. Ο γεωργός, ας πούμε αυτός που έχει ένα αμπελάκι, βλέπει τη ζωή και το θάνατο κάθε χρόνο. Το ίδιο και οι άλλοι για παράδειγμα οι κτηνοτρόφοι… όλοι ας πούμε. Οπότε δεν είναι τόσο έντρομη η συμπεριφορά τους απέναντι στο θάνατο. Οι άνθρωποι των πόλεων προσπαθούν να το εξορκίσουν πολύ… (γέλιο) πολύ περισσότερο αυτό. Και μένα προσωπικά εννοείται ότι μ’ απασχολεί η ανυπαρξία…

-Πιστεύεις ότι μετά θάνατον υπάρχει κάτι, δεν υπάρχει κάτι… τώρα βέβαια σου κάνω μια προσωπική ερώτηση…

-(γέλιο) Δεν το ξέρω αυτό…

-Γιατί όλοι οι άνθρωποι πιστεύω  πολλές φορές έχουμε τις αμφιβολίες μας. Η  αμφιβολία είναι συνυφασμένη με την ανθρώπινη φύση.

-Ναι… Δεν το ξέρω… (ενν. για τον εάν υπάρχει κάτι μετά). Προσωπικά δεν έχω νιώσει το θρησκευτικό συναίσθημα, την ύπαρξη του Θεού ας το πούμε ή έστω με τη μορφή που υπάρχει γύρω μας μέσα απ’ τις θρησκείες. Θα έλεγα ότι είμαι άθρησκος κατά κάποιο τρόπο, οπότε οι αγωνίες μου είναι ακόμα μεγαλύτερες, αλλά θα μπορούσα να απαντήσω εδώ με τον ωραίο τρόπο που απάντησε ο Γούντι Άλεν που είπε: «Δεν πιστεύω στη μετά θάνατον ζωή, αλλά καλού – κακού θα πάρω και μια αλλαξιά ρούχα μαζί μου». (γέλιο) Κατάλαβες; Δηλαδή ποτέ κανείς δεν είναι σίγουρος…

-Τίποτα, ναι…

-Πιθανώς… κάτι να μένει από μας. Ούτως ή άλλως ανακυκλωνόμαστε δηλαδή, η ύλη δε χάνεται… δε χάνεται. Γίνεται ενέργεια, η ενέργεια γίνεται ύλη… Δηλαδή τα κόκκαλά μου όταν θα μπω στο χώμα και όταν θα σαπίσει το σώμα μου θα μπουν τα σκουλήκια θα κάνουν κοπριά και από την κοπριά θα βλαστήσει ένα λουλούδι… Κατάλαβες; Τίποτα δεν χάνεται απολύτως. Το βασικό είναι το εξής: εάν έχουμε επίγνωση, ακόμα και όταν υπάρχει κάτι… αν έχουμε επίγνωση του παρελθόντος και των όσων έχουμε ζήσει, γιατί αν  ξαναυπάρχουμε και δεν έχουμε επίγνωση της προηγούμενής μας ύπαρξης είναι θάνατος αυτό. Δηλαδή αν δω σε μια άλλη ζωή τη μάνα μου – ξέρω 'γω – και δεν την αναγνωρίσω τότε τι νόημα έχει; Είναι σαν να μη γνωρίζει ο ένας τον άλλον… σαν να μην είχα ζήσει πριν… Κατάλαβες;

-Να κλείσουμε Θανάση τη συζήτησή μας με μια τελευταία ερώτηση: Βλέπω πάρα πολύ στο internet και γενικά ότι πάρα πολύς κόσμος  σ’ αγαπάει πραγματικά και μάλιστα πολλοί νέοι άνθρωποι. Είσαι από τους πιο αγαπημένους καλλιτέχνες. Τι έχεις να πεις γι’ αυτό;

-Αυτό το βλέπω εγώ περισσότερο στις ζωντανές εμφανίσεις, γιατί μέσα από το διαδίκτυο έχω ακούσει και πολύ άσχημα λόγια για μένα, φοβερά, φοβερά άσχημα λόγια. Το διαδίκτυο έχει αυτό το πράγμα: ότι μπορείς ανώνυμα να γράψεις το καθετί δηλαδή, και να καταστρέψεις και ανθρώπους.

-Γίνεται και «σκουπιδότοπος» πολλές φορές…

-Πάρα πολύ, πάρα πολύ… γράφονται πράγματα που δεν ισχύουν, ψεύδη… Ο καθένας βγάζει τους προσωπικούς του δαίμονες. Επειδή δεν μπορεί να τους διαχειριστεί ρίχνει το φταίξιμο σε άλλους και έτσι λοιπόν γίνεται “μύλος”. Θα προτιμούσα δηλαδή να μην υπήρχε η ανωνυμία μέσα στο διαδίκτυο. Θα πεις όμως πώς θα κατοχυρωθεί αυτό. Δεν γίνεται. Εντάξει, έχει και πολλά καλά (ενν. το διαδίκτυο) έχει και αρκετά άσχημα. Θα πρέπει απλά ο κόσμος να είναι υποψιασμένος και να μη δέχεται αβλεπί  ό,τι διαβάζει… ότι ντε και καλά ισχύει. Έτσι; Πόσο μάλλον όταν σ’ αυτό βάζουν και εικόνες “χαλκευμένες”, ψεύτικες. Θα πρέπει ο αναγνώστης να έχει πολλές πηγές και πολύπλευρη ενημέρωση για να βγάλει ένα συμπέρασμα. Δεν θα πρέπει να «τσιμπάει» με το πρώτο.

-Ευχαριστώ πάρα πολύ Θανάση.

-(γέλιο)

-Σ’ ευχαριστώ πολύ Θανάση από καρδιάς! Να είσαι καλά!

-(γέλιο) Να ‘σαι καλά και συ!

SAN MICHELE: Η ταινία και το τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου

Το Φεβρουάριο του 2011 κυκλοφόρησε ο δίσκος του Θανάση Παπακωνσταντίνου με τον τίτλο " Ο ελάχιστος εαυτός"  όπου ανάμεσα στα δώδεκα θαυμάσια τραγούδια του δίσκου αυτού είναι και το τραγούδι San Michele το οποίο γράφτηκε με αφορμή την ταινία των αδερφών Taviani "SAN MICHELE AVENA UN GALLO".

Παραθέτουμε στη συνέχεια το συγκεκριμένο συγκλονιστικό τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου και την υπόθεση της ταινίας.

"San Michele"

SAN MICHELE AVEVA UN GALLO (1972)

Ένα χρόνο πριν το Allonsanfan που για πολλούς αποτελεί το αριστούργημα των δύο σκηνοθετών, οι Taviani παρέδιδαν ένα σφιχτοδεμένο στοχασμό πάνω στο είδος και την σημασία της πολιτικής στράτευσης. Το δίπολο στο οποίο προβληματίζονται είναι η αναρχική - ένοπλη επαναστατική δράση από την μία πλευρά, και η μαρξιστική παιδεία – ιδεολογία από την άλλη. Δομικά η ταινία είναι εμφανώς χωρισμένη σε τρία μέρη τα οποία αν και συγκεντρωμένα στο χώρο (το χωριό, ένα κελλί και η βάρκα αντίστοιχα), εκτείνονται χρονικά σε ένα διάστημα δέκα ετών. Αφορμή για την ταινία αποτέλεσε, κατά πάσα πιθανότητα, η «ευρωκομμουνιστική» πολιτική που άρχισε να υιοθετεί το 1971 το Κομμουνιστικό Κόμμα, του οποίου μέλη ήταν ο Paolo και ο Vittorio.

Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου για το σχέδιο "Αθηνά"

ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΟΤΙ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΚΛΕΙΣΟΥΝ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΛΑΪΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΑ ΤΕΙ ΑΡΤΑΣ

  Οι περισσότεροι πολιτικοί που έχουν περάσει από τη χώρα μας-και την έχουν καταστρέψει- είναι, σε μεγάλο βαθμό, απολίτιστοι. Αποξηραμένοι τεχνοκράτες, κομπιναδόροι και ψεύτες. Επειδή η παιδεία και ο πολιτισμός δουλεύουν βαθειά και μακροπρόθεσμα, ποτέ δεν ήταν στις προτεραιότητες αυτών που μας κυβερνούν. Θέλουν να δείχνουν άμεσα ότι παράγουν έργο, μπας και ξεγελάσουν τους ιθαγενείς για να τους ξαναψηφίσουν. Και επίσης, δεν τους συμφέρει να επενδύσουν σ΄αυτούς τους δύο πυλώνες της κοινωνικής ζωής γιατί ένα λαό με παιδεία και ακμαίο πολιτισμό, πολύ πιo δύσκολα μπορούν να τον καθυποτάξουν. Είναι λοιπόν προφανές αυτό που γίνεται σήμερα. Η συμμαχία διεφθαρμένων πολιτικών και αδηφάγου χρηματοπιστωτικού συστήματος, στην προσπάθειά της να επιβιώσει, τα πρώτα που εγκαταλείπει είναι η παιδεία και ο πολιτισμός.

  Το τμήμα λαϊκής και παραδοσιακής μουσικής των ΤΕΙ Άρτας καλύπτει και τις δύο σπουδαίες ανθρώπινες κατακτήσεις. Εκπαιδεύει στον πολιτισμό. Και δεν είναι λόγια του αέρα αυτά που λέω. Το λέω με βεβαιότητα γιατί γνωρίζω εξαιρετικούς μουσικούς, που είναι καθηγητές της σχολής-με μερικούς από αυτούς είμαι χρόνια συνεργάτης-αλλά και αποφοιτήσαντες που είναι άξιοι συνεχιστές της μουσικής μας παράδοσης. Αυτή η παράδοση είναι από τα λίγα πράγματα που με κάνουν να νοιώθω τυχερός που ζω σ’ αυτό τον τόπο. Και αισιόδοξο, ότι στο τέλος η τέχνη θα κερδίσει. Ένα κλαρίνο που φέρνει δάκρυα στα μάτια, μπορεί να κάνει σκόνη όλα τα σούργελα της βουλής. Και να οδηγήσει την οργή που νοιώθουμε, όχι στη φασιστική σχιζοφρένεια αλλά στο στοχασμό και στην αλληλεγγύη.

  Αγαπητοί καθηγητές και σπουδαστές, ακόμα κι αν κάνουν το ατόπημα και κλείσουν το τμήμα, οδηγώντας κάποιους από σας ως και στην απόγνωση, χρησιμοποιήστε την αρχέγονη φλόγα της μουσικής κι ανάψτε μια φωτιά στη μέση, να ‘ρθουν να ζεστάνουν τα χέρια τους οι παγωμένοι.

Θανάσης Παπακωνσταντίνου

Πηγή: facebook thanasis papakonstantinou

Νέα για τη Συναυλία του Θανάση Παπακωνσταντίνου στην Κρανέα Ελασσόνας

  Φίλες και φίλοι, πλησιάζει η ημέρα όπου ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου θα δώσει μια μοναδική, αξέχαστη Συναυλία, στον τόπο καταγωγής της οικογένειάς του, την Κρανέα Ελασσόνας.

 Προσκεκλημένος από το Μορφωτικό Σύλλογο της Κρανέας (ΜΕΣΚΕ) ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου θα τιμήσει τον τόπο καταγωγής του και όλοι εμείς θα τιμήσουμε το μεγάλο αυτόν δημιουργό δίνοντας "το παρών" στη Συναυλία και τραγουδώντας μαζί του τα τραγούδια του.

Ένα ενδιαφέρον άρθρο του Παύλου Λάλου για την Πηνελόπη Δέλτα

Κάντε "κλίκ" για μεγέθυνση

 Η Δημοσίευση είναι από το Περιοδικό που εκδίδει ο ίδιος ο Δημοσιογράφος Παύλος Λάλος : "Αντι.δωρο Περραιβίας".
Ευχαριστούμε θερμά το φίλο Παύλο Λάλο για την άδεια δημοσίευσης του άρθρου.