Οντολογία του θανάτου και η σχέση της με τους Δερμάτινους Χιτώνες

Οντολογία του θανάτου και η σχέση της με τους Δερμάτινους Χιτώνες

Απόσπασμα από το βιβλίο: Χρήστος Γ. Γκουνέλας, "Θεός: Απών ή παρών στην Ιστορία;" (Εκδόσεις Γρηγόρη, 2025)

 

 "Αναφερθήκαμε, ήδη, πως η ένωση μεταξύ Θεού και ανθρώπου, «η εισαγωγή του πρωτοτόκου στην Οικουμένη» (Εβρ 1, 6), για πολλούς Πατέρες της Εκκλησίας ήταν το «ἀποκεκρυμμένον μυστήριον» (όπως ήδη το προσέγγισε ο Απ. Παύλος) και ως τέτοιο είτε με πτώση του ανθρώπου είτε χωρίς πτώση, θα γινόταν. Αυτό ήταν (και είναι) η θεϊκή βούληση: να ενωθεί με τον άνθρωπο και την κτίση. Να ταπεινωθεί, να θυσιαστεί για τον άνθρωπο και την κτίση. Να γίνει ένα μαζί τους ένεκα της απόλυτης αγάπης και ελευθερίας Του. Η θυσία του Θεού, λοιπόν, είτε με πτώση είτε χωρίς πτώση, θα γινόταν και γίνεται. Διότι ο Θεός είναι θυσιαστική αγάπη. Κάνει τον εαυτό Του στην κυριολεξία κομμάτια για να ζήσει ο άνθρωπος και η κτίση^[1]. Υπό αυτή την έννοια, η ένωση Θεού και ανθρώπου στο Πρόσωπο του Χριστού με τη γέννησή Του δεν ήταν αρκετή, ούτε για τον Θεό, ούτε ασφαλώς για τον άνθρωπο, αλλά εκουσίως σταυρώθηκε (θυσιάστηκε) από αγάπη και ενώθηκε με την ανθρώπινη ανυπαρξία την οποία απεργάζεται ο θάνατος. Ο Χριστός, και δι’ αυτού ο Τριαδικός Θεός, ενώνεται  με τα πάντα της κτιστής φύσης, χωρίς να εγκλωβιστεί (απόλυτη ελευθερία) αυτοκτονικά (αμαρτία, αστοχία), αλλά δίνεται αυτοθυσιαστικά προς όλους. Από την κενωτική ύπαρξη (γέννηση) φτάνει στην ανυπαρξία (σταυρική θυσία) και από την ανυπαρξία στην αναστάσιμη ύπαρξη (ανάσταση) ως αρχέτυπο του «γίνου πιστὸς ἄχρι θανάτου, καὶ δώσω σοι τὸν στέφανον τῆς ζωῆς»[2]. Ο σταυρικός θάνατος γίνεται το μέσο και ο σκοπός για την Ανάσταση («Θανάτῳ θάνατον πατήσας»)[3]. Άλλωστε, το συνταρακτικότερο ίσως, και από αυτή την Ανάσταση, είναι ο αυτοθυσιαστικός θάνατος του Θεού από έρωτα για τον άνθρωπο και την κτίση[4]. Η αυτοθυσία ως σκοπός και όχι απλά και μόνο ως μέσο ένωσης. 

Τεχνητή Νοημοσύνη: Μεταξύ ονείρου και εφιάλτη

 

Του Χρήστου Γκουνέλα, Δρα Θεολογίας, MSc Βιοηθικής (Πηγή: Larissanet)

Όλο και πληθαίνουν τον τελευταίο καιρό οι φωνές ειδικών επιστημόνων της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), εργαζομένων ή πρώην εργαζομένων σε μεγάλες εταιρείες ΤΝ όπως η Anthropic και η OpenAi, για τους άμεσους κινδύνους για την ανθρωπότητα από την ανάπτυξη των μοντέλων ΤΝ. Μάλιστα, μιλάνε ήδη για τον υπαρκτό κίνδυνο μαζικής θανάτωσης ανθρώπων αν δεν μπει κάποιος σοβαρός φραγμός σε μία αλόγιστη ανάπτυξη των αλγοριθμικών συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης.

Είναι, όμως, άραγε αυτοί οι φόβοι των ειδικών ρεαλιστικοί ή εμπίπτουν στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας; Θέλουν αυτοί οι άνθρωποι όντως να προειδοποιήσουν για τους κινδύνους στους οποίους εκτίθεται η ανθρωπότητα ή ίσως οι επισημάνσεις τους έχουν να κάνουν με έναν ιδιότυπο πόλεμο μεταξύ εταιρειών ΤΝ για το ποια εταιρεία θα επικρατήσει στο επόμενο βήμα;

Πολιτική άπνοια

Είναι ολοφάνερο ότι ζούμε ήδη τα τελευταία χρόνια το τέλος της πολιτικής. Ουσιαστικά δεν τελείωσε η πολιτική αλλά τα πρόσωπα τα οποία την παράγουν και αυτό βέβαια δεν αφορά μόνο τους κατ’ επάγγελμα πολιτικούς αλλά και τον κάθε πολίτη. Έτσι, χωρίς εκ των πραγμάτων πρόσωπα πολιτικά δεν υπάρχει και πολιτική. Πάσχουμε από πολιτική άπνοια και ό,τι δεν πνέει, δεν αναπνέει και δεν εμπνέει είναι νεκρό.

Η πολιτική από τη φύση  της εισχωρεί σε όλα τα πεδία του δημόσιου και του ιδιωτικού βίου. Το έλλειμά της δημιουργεί ποικίλες στρεβλώσεις στους θεσμούς, την οικογένεια και την κοινωνία.

Βασικό χαρακτηριστικό του θανάτου των όντων ως πολιτικά και της πολιτικής εν γένει είναι ότι δεν υπάρχουν ούτε εμπνευστές ούτε εμπνεόμενοι. Τα εν δυνάμει πολιτικά όντα και η πολιτική άγονται (και φέρονται) από τις καταστάσεις δείχνοντας εξαιρετική αδυναμία ανταπόκρισης στις σύγχρονες προκλήσεις. Έτσι, οι μεν πολιτικοί περιορίζονται στον ρόλο του πολιτικάντη «Μαυρογιαλούρου» οι δε πολίτες είτε αδιαφορούν (οι περισσότεροι) κουρασμένοι από την πολιτική εξαπάτηση είτε μετακινούνται (ευτυχώς για την ώρα οι λιγότεροι) προς ακραίες ιδεολογίες οι οποίες τους προσφέρουν μία ψευδαίσθηση ασφάλειας. Μία βόλτα στο σύγχρονο καφενείο των social media θα μας πείσει για τις πρακτικές τόσο των μεν όσο και των δε.

Ωστόσο, τα χρόνια που έρχονται θα είναι γεμάτα προκλήσεις και όπως φαίνεται αυτές θα τις διαχειριστούν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα τεχνολογίας αφήνοντας εκ των πραγμάτων έξω από τις εξελίξεις τους πολιτικούς και τους πολίτες. Φαίνεται πως βρισκόμαστε ενώπιον ενός σύγχρονου παγκόσμιου ολοκληρωτισμού, τις παραμέτρους του οποίου δεν έχουν αντιληφθεί οι πολιτικοί και οι πολίτες. Αλλά και όσοι λίγοι ίσως έχουν αντιληφθεί την κατεύθυνση των πραγμάτων αισθάνονται σίγουρα αδύναμοι όχι να αντιδράσουν αλλά ακόμη και να διαλεχθούν με την πραγματικότητα. Δυστυχώς οι περισσότεροι πολιτικοί, ειδικά στην Ελλάδα, στερούνται, μάλλον, γνώσης ιστορίας (εργαλείο ερμηνείας της πραγματικότητας) αλλά και διαλεκτικής σοφίας με τις σύγχρονες προκλήσεις. Η δε δημιουργία κάποιων οργανισμών βιοηθικής ή τεχνοηθικής (εσχάτως και στην Ελλάδα) μοιάζει περισσότερο προσχηματική παρά ως μικρό, έστω, ανάχωμα ελευθεριών.

Και αν τα παραπάνω διαβάζονται ως απαισιόδοξα, ας αναρωτηθούμε (πέρα από θεωρίες συνωμοσίας αλλά και αφέλειες) για το ποιος κυβερνά σήμερα τον κόσμο και την κάθε χώρα, όπως και την Ελλάδα. Εκφράζουν οι πολιτικοί τη βουλή του λαού ή νομοθετούν τις περισσότερες φορές ερήμην του και αντίθετα προς τα συμφέροντά του; Αν αυτό συμβαίνει τότε κινδυνεύουν άμεσα οι δημοκρατίες μας και οι κοινωνικές και προσωπικές ελευθερίες.

Είναι πασιφανές ότι τα είδωλα, οι ψευδαισθήσεις και οι διαχωριστικές γραμμές των ιδεολογιών δεν υπάρχουν πλέον. Ζούμε την κυνική αλήθεια της σύγχρονης πραγματικότητας. Κυβερνάει αποκλειστικά η κατεξοχήν ειδωλοποιημένη οικονομία, δηλαδή το χρήμα και το εργαλείο της η τεχνολογία. Για την ώρα οι πολιτικοί και οι θεσμοί είναι τα χρήσιμα πιόνια αυτού του πολυσύνθετου συστήματος. Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: είναι νομοτέλεια ο οικονομικός και τεχνολογικός ολοκληρωτισμός ή υπάρχει περιθώριο αντίδρασης και συμμετοχής της πολιτικής και των πολιτών στις σύγχρονες εξελίξεις; Οι δημοκρατίες, οι πολιτικοί και οι πολίτες θα αντιδράσουν στις εξελίξεις ή θα περιμένουν να λειτουργήσει το ανθρώπινο ένστικτο της επιβίωσης;

*Χρήστος Γκουνέλας

Δρ Θεολογίας, MSc Βιοηθικής

Πηγή: Larissanet.gr

Ανάγκη για τη Διοικούσα Εκκλησία να ξαναβρεί την ταυτότητά της

 

Ανάγκη για τη Διοικούσα Εκκλησία να ξαναβρεί την ταυτότητά της

 

Του Χρήστου Γκουνέλα, δρ Θεολογίας

 

Έντονο δημόσιο διάλογο και προβληματισμό προκάλεσε στην κοινωνία η νομική πρόθεση της Πολιτείας να εξισώσει τον μισθό του Αρχιεπισκόπου, των Μητροπολιτών και των Τιτουλάριων Επισκόπων με αυτόν του Γενικού Γραμματέα ενός Υπουργείου. Δεν είναι δυνατόν να μην παρατηρήσει κανείς τη χρονική συγκυρία (προεκλογικά, οικονομική κρίση και ακρίβεια) κατά την οποία έρχεται μία τέτοια πρόθεση και τίθεται σε δημόσια διαβούλευση.

Ωστόσο, πέρα από τον χρόνο κατάθεσης της νομικής πρότασης, μία τέτοια απόφαση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον Ευαγγελικό λόγο της Εκκλησίας. Για την Εκκλησία, ο Επίσκοπος είναι Πατέρας και σαφώς όχι ανώτερος κρατικός υπάλληλος, όπως τον βλέπει η Πολιτεία. Πόσο δύσκολο όμως είναι να δει κάποιος τον εαυτό του ως Πατέρα όταν τα πάντα γύρω του συνάδουν με τον τρόπο ζωής ενός ανώτερου κρατικού υπαλλήλου, ο οποίος μένει σε Μητροπολιτικό Μέγαρο (sic), έχει κρατικό αυτοκίνητο και οδηγό, διεκπεραιώνει καθημερινά ένα σωρό διοικητικές και οικονομικές υποθέσεις και έχει δεκάδες συναντήσεις με ως επί το πλείστον ηγεσίες εκκλησιαστικές, πολιτικές, στρατιωτικές, επιχειρηματικές κ.ά.; Αλλά ακόμη και στον ναό κατά τη διάρκεια της λατρείας, η απόσταση από το ποίμνιο είναι πολλές φορές, δυστυχώς, δεδομένη. Ας θυμηθούμε τον μεγαλωμένο μέσα στην Εκκλησία Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη στα «Πτερόεντα Δώρα»: «…Ὑπέφωσκεν ἤδη ἡ πρωία τῆς πρωτοχρονιᾶς, καὶ ὁ Ἄγγελος διὰ νὰ παρηγορηθῇ, εἰσῆλθεν εἰς μίαν ἐκκλησίαν. Ἀμέσως πλησίον τῆς θύρας εἶδεν ἀνθρώπους νὰ μετροῦν νομίσματα, μόνον πὼς δὲν εἶχον παιγνιόχαρτα εἰς τὰς χεῖρας· καὶ εἰς τὸ βάθος, ἀντίκρυσεν ἕνα ἄνθρωπον χρυσοστόλιστον καὶ μιτροφοροῦντα ὡς Μῆδον σατράπην τῆς ἐποχῆς τοῦ Δαρείου, ποιοῦντα διαφόρους ἀκκισμοὺς καὶ ἐπιτηδευμένας κινήσεις. Δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἄλλοι μερικοὶ ἔψαλλον μὲ πεπλασμένας φωνάς: Τὸν Δεσπότην καὶ ἀρχιερέα! Ὁ Ἄγγελος δὲν εὗρε παρηγορίαν…».

Για να κάνουμε τη σύγκριση με το πρόσωπο του Χριστού, ας φανταστούμε τον Χριστό ως έναν Διευθυντή Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου και τους μαθητές Του ως δημοσίους υπαλλήλους. Ο Χριστός όμως κατηγορήθηκε από το τότε ιερατείο (η πολιτική εξουσία ένιψε τας χείρας της) και σταυρώθηκε ως Αναρχικός, Ανήθικος και Επαναστάτης. Και ήταν όντως έτσι, αλλά και σήμερα έτσι θα ήταν. Για τους ίδιους λόγους μαρτύρησαν και οι μαθητές Του αλλά και πλειάδα αγίων της Εκκλησίας. Εδώ δεν πρόκειται περί εκκλησιαστικού ή θεολογικού λαϊκισμού (ή ρομαντισμού) αλλά αυτής της ίδιας της ουσίας και του ρεαλισμού του εκκλησιαστικού τρόπου ζωής. Άλλωστε, ήδη από το πρώτο έτος στη Θεολογική Σχολή μαθαίνουμε ότι ο Επίσκοπος είναι «εις τύπον και τόπον Χριστού». Η δε Εκκλησία έχει αναδείξει μεγάλες προσωπικότητες τέτοιων Επισκόπων όπως του αγίου Σπυρίδωνα που ήταν παράλληλα και κτηνοτρόφος και με οικογένεια ή όπως του ιερού Χρυσοστόμου ο οποίος μαρτύρησε στην έρημο επειδή κατακεραύνωνε όχι μόνο με τον λόγο του αλλά ακόμη περισσότερο με τον τρόπο ζωής του την αυτοκρατορική αυλή υπέρ των αδύναμων κοινωνικά στρωμάτων. Στα δε σύγχρονα χρόνια στην πατρίδα μας η Εκκλησία, μεταξύ άλλων, έχει το παράδειγμα του μακαριστού Επισκόπου Αντώνιου Σιατίστης, του Επισκόπου των τρόλεϊ, ο οποίος δεν δίσταζε να κάνει ακόμη και ωτοστόπ ως τρόπο ζωής και όχι ως ευκαιριακό πυροτέχνημα για θαυμασμό των ανθρώπων.

Η αλήθεια είναι ότι στο σημείο που φτάσαμε (και φτάσαμε εδώ και πολλά χρόνια) είναι αδήριτη ανάγκη η Διοίκηση της Εκκλησίας να πάρει γενναίες αποφάσεις διάκρισης από την Πολιτεία. Θα λέγαμε να προλάβει η ίδια την Πολιτεία και να διακριθεί από αυτήν όχι μόνο νομικά, αλλά ακόμη πιο βαθιά ως προς τον τρόπο βιοτής. Να βρει και πάλι τον τρόπο σχέσης του Πατέρα, όπως θα σημείωνε και ο μακαριστός καθηγητής Χρήστος Γιανναράς. Ή αλλιώς, να σκάψει και να ανασύρει τον Σταυρό από τις επιχωματώσεις της ιστορίας, όπως τόνιζε ο αείμνηστος καθηγητής Χρυσόστομος Σταμούλης. Να αφήσει εν τέλει ό,τι την βαραίνει και να απελευθερωθεί στο οξυγόνο της θείας Χάρης. Έτσι, θα την αναγνωρίσει και η κοινωνία ως συνέχεια του Χριστού την οποία είναι ανάγκη να αφουγκραστεί επιτέλους.  

Ψηφιακά αθάνατοι ή αναστημένοι εκ νεκρών;

 

του Χρήστου Γκουνέλα, 

PhD Συστηματικής Θεολογίας, MSc in Bioethics

Ήδη πανηγυρίσαμε την εκ νεκρών Ανάσταση του Χριστού ο οποίος πάτησε τον θάνατο με θάνατο. Η Ανάστασή Του ήταν και είναι για τους ακόλουθούς Του η απαρχή της δικής τους Ανάστασης όχι όμως με μεταφυσικό τρόπο (μαγικά) αλλά μέσα από την άσκηση της προσωπικής τους ελευθερίας. Δεν είναι τυχαίο που ο Χριστός ζητάει από τους πιστούς (ελεύθερους ανθρώπους) - και όχι οπαδούς (εγκλωβισμένους) - να ακολουθήσουν ελεύθερα τον δρόμο του Σταυρού και να πατήσουν όπως και ο Ίδιος τον θάνατο με θάνατο. Η Ανάσταση και η αθανασία των ανθρώπων για τον Χριστό ενέχει και την προσωπική ευθύνη και απόφαση του καθενός ανθρώπου. Επιπλέον ενέχει και την ελεύθερη εμπιστοσύνη στα λόγια και την πράξη του Χριστού. Δεν είναι λοιπόν δυνατόν να υπάρξει Ανάσταση και αιωνιότητα χωρίς ελευθερία. Το νόημα της κλήσης του Χριστού προς τον άνθρωπο είναι αυτός να είναι ελεύθερος τόσο από τη ζωή όσο και από τον θάνατο. Και αυτό γίνεται εν σχέσει.

Έρως Θεού άχρι θανάτου

 

του Χρήστου Γκουνέλα, Δρ Συστηματικής Θεολογίας

Στο ερώτημα γιατί σταυρώθηκε ο Χριστός προσπάθησαν να απαντήσουν τόσο θεολόγοι και φιλόσοφοι όσο και απλοί πιστοί ή μη.  Άλλοι λοιπόν μίλησαν για ανάγκη ικανοποίησης της θείας Δικαιοσύνης η οποία προσβλήθηκε από τους πρωτόπλαστους. Άλλοι πάλι ότι δια της σταύρωσης άνοιξε ο δρόμος της λύτρωσης και της επανόρθωσης ένεκα του αμαρτήματος του Αδάμ και της Εύας. Πάντως, είτε έτσι είτε αλλιώς πρόκειται για προοπτικές οι οποίες εστιάζουν στην προπατορική αμαρτία και εκ των πραγμάτων καταλήγουν σε ενοχικές και δικανικές προτάσεις. Υπάρχει όμως και μία άλλη προοπτική, αυτή του θείου Έρωτα για τον άνθρωπο και την κτίση. Ο Χριστός σταυρώνεται επειδή η αγάπη είναι πάντα θυσιαστική με το έσχατο σημείο της να είναι ο θάνατος. Ο Χριστός δεν σταυρώνεται και ανασταίνεται για να δείξει τη δύναμή Του, αλλά για να φανερώσει ότι Αυτός είναι ο δρόμος της αγάπης: η συνύπαρξη του Σταυρού και της Ανάστασης. Ακόμη και στη Δεύτερη Παρουσία Του θα προηγηθεί το τρόπαιο του Σταυρού (Κύριλλος Ιεροσολύμων) και θα ακολουθήσει ο Βασιλιάς με τα σημάδια των καρφιών πάνω Του. Για βασιλικό στέμμα θα έχει το ακάνθινο στεφάνι Του και αντί για δαχτυλίδια τις πληγές Του. Παράδοξο θέαμα. Για αυτό θα το ζήσουν μόνο οι τρελοί (άγιοι και μη) όπως και οι αμαρτωλοί («πόρνες και τελώνες»). Οι υποκριτές θα μείνουν έξω του νυμφώνος (νυφικό δωμάτιο) Χριστού, ως μη γνωρίζοντες από έρωτα επειδή οι ίδιοι δεν θέλησαν να Τον γνωρίσουν. 

Η παράδοση του Χριστού πάνω στον Σταυρό είναι η έσχατη ελεύθερη ερωτική Του πράξη για τον Θεό, τον άνθρωπο και ολάκερη την κτίση. Ενώθηκε («προσηλώθη») ως ερωτευμένος («Νυμφίος») με τον Σταυρό Του. Γυμνός πάνω στον σταυρό, όπως στον έρωτα («Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται…», Ιγνάτιος ο Θεοφόρος). Χωρίς Θεό («ἵνα τί με ἐγκατέλειπες;»), χωρίς ανθρώπους, χωρίς είδωλα και ψευδαισθήσεις, χωρίς εαυτό, χωρίς θέλημα («να γίνει όπως Εσύ θέλεις»), χωρίς ρούχα… Κρέμεται από τον σταυρό… Ερωτευμένος με τον Σταυρό Του παραδίνεται και χάνεται κυριολεκτικά στην αγκαλιά Του. Ο ένας αγκαλιάζει τον άλλο: Χριστός και Σταυρός. Το όλα αγκαλιάζει το τίποτα και το τίποτα το όλα. Στην αγκαλιά του τίποτα που τα έχει όλα. Στην αγκαλιά του όλα που δεν έχει τίποτα. Ο Χριστός συναντά το τίποτα και ο Σταυρός το όλα. Χριστός και Σταυρός έγιναν ένα και ετέχθη η Ανάσταση. Η κατάφαση του θανάτου είναι κατάφαση της ζωής. Η άρνηση της ζωής είναι άρνηση του θανάτου. Στον Σταυρό του Χριστού ο έρωτας και ο θάνατος διασταυρώνονται. Ο Χριστός πάνω στον σταυρό μας λυτρώνει επειδή μας δείχνει τον δρόμο της ελευθερίας. Της ελευθερίας που προηγείται της αθανασίας. Είναι ελεύθερος για αυτό δεν τον κρατάει ούτε η ζωή ούτε ο θάνατος. Πεθαίνει ολόκληρος και πεθαίνει για όλους. Ζει ολόκληρος και ζει για όλους. Στον Σταυρό του Χριστού σταυρώνονται και πεθαίνουν περιληπτικά τόσο ο Πατέρας και το Άγιο Πνεύμα, όσο και ο άνθρωπος και η κτίση ολόκληρη. Στη δε Ανάστασή Του ανασταίνονται όλοι και όλα. Τίποτα και κανένας δεν μένει έξω από αυτόν τον έρωτα με τη ζωή και τον θάνατο. 

Πρώτη δημοσίευση: Ελευθερία Λάρισας

Τεχνητή Νοημοσύνη, Αιωνιότητα και Αθανασία

 

Το βιβλίο "Τεχνητή Νοημοσύνη, Αιωνιότητα και Αθανασία" μεταξύ των Best Sellers στα Public.

Από καρδιάς ευχαριστώ όλους όσοι στήριξαν και στηρίζουν και αυτή τη συγγραφική μου προσπάθεια.

Χρήστος Γκουνέλας

«Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται …»

 

Του Χρήστου Γκουνέλα,

«Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται …»

Πρόκειται για μία συγκλονιστική φράση την οποία υποστήριξε με παρρησία ο άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος όταν τον οδηγούσαν στο δικό του προσωπικό μαρτύριο. Ο Χριστός είναι ο έρωτας και ο ερωτευμένος (σύμφωνα και με τον ιερό Χρυσόστομο) για τον άνθρωπο. Αποκαλύπτεται έτσι «τὸ ἀπὸ αἰώνων ἀποκεκρυμμένον μυστήριον»: η ένωση του Θεού με τον άνθρωπο και την κτίση. Πριν ακόμη δημιουργηθεί η κτίση και ο άνθρωπος, ο Θεός επιθυμούσε την ελεύθερη ένωση με τα κτίσματά του, την ένωση του Όντος με το Μη ον, της ύπαρξης με την ανυπαρξία. 

Με τη γέννηση του Χριστού και ακόμη περισσότερο με τη Σταύρωσή Του ο Υιός-Χριστός ενώνεται με το πλάσμα Του και ολόκληρη την κτίση ρεαλιστικά και σε όλες τις μη ούσες εκφάνσεις της. Ο Ερωτευμένος δεν αρκείται στη λήψη ολόκληρης της ανθρωπότητας, της ιστορίας, του πόνου, της ασθένειας και της φθοράς, αλλά δια του σταυρικού Του θανάτου φτάνει στα έγκατα του μηδενός, στην απειρία της ανυπαρξίας. Αυτή η άπειρη και πεπερασμένη ένωση του Θεού με τον άνθρωπο δεν επιβάλλεται από την πτώση των Προπατόρων, αφού κατά τον Ειρηναίο Λυώνος, ο άνθρωπος πλάστηκε «νήπιος» και είχε ανάγκη σωτηρίας και στον Παράδεισο. Και χωρίς την πτώση, η ένωση του Θεού με τον άνθρωπο και την κτίση θα γινόταν ένεκα της άμετρης αγάπης του Θεού. Έτσι, λοιπόν, ο Σταυρός του Χριστού δεν είναι ένα εξιλεωτικό μέσο, αλλά ταυτόχρονα ο σκοπός και το μέσο της ένωσης του Όντος με το Μη ον. Ο Χριστός πεθαίνει ολόκληρος και πραγματικά φτάνοντας έως το απόλυτο μηδέν για να το φωτίσει με την ολοκληρωτική Ανάστασή Του. Αγαπάει το τίποτα και το κάνει να είναι. Άλλωστε, δεν είναι καθόλου τυχαία η εικονογράφηση της Ανάστασής Του με την «εἰς Ἅδου κάθοδον». Με την Σταύρωση και Ανάστασή Του ενώνονται οι πάντες και τα πάντα «ο ουρανός, η γη και τα καταχθόνια». Τίποτα δεν μένει έξω από την Ανάσταση γιατί ο Θεός ενώθηκε σταυρικά και εκούσια με την ανυπαρξία και τη ζωοποίησε. Ον και Μη ον ανταλλάσσουν τρόπους ύπαρξης αγαπητικά και ελεύθερα. Ο Σταυρός και η Ανάσταση συνυπάρχουν όπως η χαρμολύπη της Μεγάλης Εβδομάδας και ειδικά της Μεγάλης Παρασκευής με την όντως ζωή να βρίσκεται στον τάφο. «Ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ», τόσο παράδοξα και τόσο αληθινά συνάμα. 

Χρήστος Γκουνέλας: "Θεός, απών ή παρών στην Ιστορία;"

 

“Θεός, απών ή παρών στην Ιστορία; Οι «Δερμάτινοι Χιτώνες» από τον Νικόλαο Καβάσιλα και τον Παναγιώτη Νέλλα στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Οντολογία, Ανθρωπολογία, Κοσμολογία” είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του Χρήστου Γκουνέλα, το οποίο κυκλοφορείται από τις εκδόσεις “Γρηγόρη” σε όλα τα βιβλιοπωλεία. 

Οι βιβλικοί «Δερμάτινοι Χιτώνες» έχουν συμβολισθεί από Πατέρες της Εκκλησίας και νεότερους ερμηνευτές ως υλικότητα, παχυμμένη σωματότητα, αλογότητα, βιολογικότητα και νεκρότητα, αλλά και ως πολιτισμός, τέχνες, επιστήμη και πολιτική. Με αυτούς ενέδυσε ο Θεός τους πρωτοπλάστους αμέσως με την πτώση τους. 

Τόσο ο Νικόλαος Καβάσιλας όσο και ο Παναγιώτης Νέλλας, ο καθένας στην εποχή του, ερμήνευσε θεολογικά τη δίμορφη πραγματικότητα των Δερμάτινων Χιτώνων, δίνοντας τις ανάλογες οντολογικές, ανθρωπολογικές και κοσμολογικές προεκτάσεις. Στόχος τους ήταν ο διάλογος με τον καιρό τους τον οποίο κατόρθωσαν όχι μόνο μέσα από τα συγγράμματά τους αλλά και από την καθημερινή τους πράξη μέσα στον κόσμο. 

Σήμερα, στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, υπάρχει η ανάγκη μιας νέας σύγχρονης ερμηνείας της Θεολογίας των Δερμάτινων Χιτώνων, μιας θεολογίας της Ιστορίας, όπως την αποπειρώμεθα εδώ, σε ανοιχτό διάλογο με τις σύγχρονες επίγειες πραγματικότητες και με οντολογικές, ανθρωπολογικές και κοσμολογικές προεκτάσεις. Τελικά, σε κάθε εποχή -και ακόμη περισσότερο τώρα- το ερώτημα για εμάς παραμένει καίριο: Πρόκειται για το αν ο Θεός είναι απών ή παρών μέσα στην Ιστορία και τον άνθρωπο, ρεαλιστικά και μυστηριακά. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).

"Ραδιοπαραμυθία" από το Ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας (Βίντεο)

 

Πατήστε στο βίντεο για να ακούσετε την Εκπομπή

Ο Χρήστος Γκουνέλας προσκεκλημένος τηλεφωνικά στο Ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας και στην εκπομπή "Ραδιοπαραμυθία" της Σοφίας Χατζή (16-12-2024). Η εκπομπή είναι αφιερωμένη στο νέο βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα το οποίο φέρει τον τίτλο: "Τεχνητή Νοημοσύνη, αιωνιότητα και αθανασία" και κυκλοφορείται από τις εκδόσεις "Γρηγόρη". Ο Χρήστος Γκουνέλας συζητά με τη Σοφία Χατζή για την αρχέγονη επιθυμία του ανθρώπου για αθανασία, για τη θνητότητα, τη σημασία της, αλλά και για τις ανατροπές που υπόσχεται η Τεχνητή Νοημοσύνη. Υπάρχει η δυνατότητα ανθρώπινης αθανασίας δια της τεχνολογίας; Ποιες είναι οι θέσεις της Εκκλησίας για την αθανασία και την αιωνιότητα; 

"Από τότε που συνειδητοποίησε τη θνητότητά του, ο άνθρωπος επιθυμεί να γίνει αθάνατος, να γίνει Θεός. Αυτό που δεν κατάφεραν οι θρησκείες και η φιλοσοφία μέσα στην ιστορία θέτουν ως στόχο οι θιασώτες του ψηφιακού υπερανθρωπισμού και του τεχνικού ή του κριτικού μετανθρωπισμού: την αθανασία και την αιωνιότητα. Ωστόσο, η ζωή είναι συνυφασμένη οντολογικά με τον θάνατο. Ύπαρξη και ανυπαρξία πορεύονται μαζί. Το ίδιο και στον Αίτιο αυτών. Καταργώντας τεχνικά τον θάνατο, καταργείται και η ίδια η ζωή. Και, εν τέλει, ποια η αξία της ζωής, αν δεν μπορεί ο άνθρωπος να τη θυσιάσει αγαπητικά και ελεύθερα και να μετέχει της θυσιαστικής αθανασίας και αιωνιότητας του Θεού και των άλλων ανθρώπων εντός του μη Όντος; Χωρίς τον θάνατο πώς είναι δυνατόν να πονάς, να χαίρεσαι, να συμπονάς και να αγαπάς έως θανάτου; Αλλά και χωρίς τον θάνατο και τη φθορά πώς δύναται να υπάρξει πρόοδος; Προηγείται, μάλλον, η ελευθερία και έπεται η αθανασία και η αιωνιότητα. Η ελευθερία που σφυρηλατείται διαρκώς από την ανάγκη, το απρόσμενο και την απροσδιοριστία". (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Άνθρωπο σε κάνει η αγάπη, όχι η ισχύς

 

*Ο Λαρισαίος διδάκτωρ Συστηματικής Θεολογίας Χρήστος Γκουνέλας μιλά στην «ΕτΔ» με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου «Τεχνητή Νοημοσύνη, αιωνιότητα και αθανασία»

«...Η μακραίωνη ανθρώπινη ιστορία απέδειξε πως ο άνθρωπος εκτός από τη δημιουργία -και υπαρξιακών πλέον- κινδύνων διαθέτει και απίστευτες δυνάμεις αυτοσυντήρησης και προσαρμογής. Σε κάθε περίπτωση, είναι ανάγκη, νομίζω, ο άνθρωπος να θυμάται πως είτε Θεό είτε άνθρωπο σε κάνει η αγάπη, όχι η ισχύς» τονίζει σήμερα στην «ΕτΔ» ο Λαρισαίος διδάκτωρ Συστηματικής Θεολογίας Χρήστος Γκουνέλας, με αφορμή την έκδοση του νέου του βιβλίου «Τεχνητή Νοημοσύνη, αιωνιότητα και αθανασία» (εκδόσεις «Γρηγόρη»). Ο συγγραφέας στη συνέντευξή του αναφέρεται για τη σχέση της Τεχνητής Νοημοσύνης με την επιθυμία του ανθρώπου για αιωνιότητα και αθανασία, τα βιοηθικά όρια που είναι απαραίτητο να θέσουν οι ανθρωπιστικές επιστήμες, αλλά και για το αν πιστεύει ότι κάποια στιγμή οι μηχανές θα εξεγερθούν κατά του ανθρώπου.

Συνέντευξη στον Θανάση Αραμπατζή

Χρήστος Γκουνέλας: "Τεχνητή νοημοσύνη, αιωνιότητα και αθανασία"

 

Περιγραφή του βιβλίου

Από τότε που συνειδητοποίησε τη θνητότητά του, ο άνθρωπος επιθυμεί να γίνει αθάνατος, να γίνει Θεός. Αυτό που δεν κατάφεραν οι θρησκείες και η φιλοσοφία μέσα στην ιστορία θέτουν ως στόχο οι θιασώτες του ψηφιακού υπερανθρωπισμού και του τεχνικού ή του κριτικού μετανθρωπισμού: την αθανασία και την αιωνιότητα. Ωστόσο, η ζωή είναι συνυφασμένη οντολογικά με τον θάνατο. Ύπαρξη και ανυπαρξία πορεύονται μαζί. Το ίδιο και στον Αίτιο αυτών. Καταργώντας τεχνικά τον θάνατο, καταργείται και η ίδια η ζωή. Και, εν τέλει, ποια η αξία της ζωής, αν δεν μπορεί ο άνθρωπος να τη θυσιάσει αγαπητικά και ελεύθερα και να μετέχει της θυσιαστικής αθανασίας και αιωνιότητας του Θεού και των άλλων ανθρώπων εντός του μη Όντος; Χωρίς τον θάνατο πώς είναι δυνατόν να πονάς, να χαίρεσαι, να συμπονάς και να αγαπάς έως θανάτου; Αλλά και χωρίς τον θάνατο και τη φθορά πώς δύναται να υπάρξει πρόοδος; Προηγείται, μάλλον, η ελευθερία και έπεται η αθανασία και η αιωνιότητα. Η ελευθερία που σφυρηλατείται διαρκώς από την ανάγκη, το απρόσμενο και την απροσδιοριστία (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο). 

«Να βρω ξανά του νήματος την άκρη…»

 

«Να βρω ξανά του νήματος την άκρη…»

Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου 

Είναι, ίσως, η πρώτη φορά που βλέπουμε το σκίτσο του Θανάση Παπακωνσταντίνου σε… εξώφυλλο. Πρόκειται για το πρώτο βιβλίο το οποίο καταπιάνεται με τον ποιητικό του κόσμο, ως ένα «σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του». Ένα βιβλίο που «εν μέσω άπνοιας» και θέρους ξεσηκώθηκε ως άλλος «αέρας Πεχλιβάνης» από τη Σαλονίκη, πέρασε από το Μεταξοχώρι και εμπλουτισμένος έρχεται να μας «δροσίσει τα μέτωπα», αλλά και να παλέψει μαζί μας, να μας ταρακουνήσει, να νικηθούμε και να νικήσουμε…  Η διεισδυτική γραφίδα του Λέοντα Ναρ καταφέρνει να αποτυπώσει στο χαρτί την ψηλάφηση του πεπερασμένου άπειρου του ποιητικού - και όχι μόνο - κόσμου του Θανάση Παπακωνσταντίνου. Οδηγό σε αυτή του την απόπειρα έχει ο Λέων Ναρ τον ίδιο τον Θανάση.  Μπροστά ο Θανάσης «με τη δική του περπατησιά», ιχνηλάτης ο Λέων (μόνο ένας Λέων θα ήταν δυνατόν να τον ακολουθήσει) μάς ταξιδεύουν στο εδώ και το αλλού, στο τότε και το τώρα, στο σύμπαν και τον άνθρωπο, στο φως και το σκοτάδι, στην αλήθεια και το ψέμα, στο όνειρο και την πραγματικότητα, στη ζωή, τον έρωτα και τον θάνατο. Και όλα αυτά με χαρά και με λύπη, με έκσταση και  περίσκεψη, με σαρκασμό και χιούμορ, με τρέλα και λογική, με αγάπη και ελευθερία. 

Η Ορθοδοξία μπροστά σε σύγχρονες προκλήσεις

 

Την Κυριακή της Ορθοδοξίας γιορτάζει η ανά την Οικουμένη Ορθοδοξία. Νέες προκλήσεις και ελπίδες κατ’ επέκταση, γεννιούνται στον σύγχρονο κόσμο για την πνευματική ηγεσία και τον λαό της Εκκλησίας. Όλες οι επιμέρους προκλήσεις εντάσσονται σε μια διπλή πρόκληση: αφενός μεν η μία αφορά τη μαρτυρία εντός των κόλπων της Εκκλησίας, αφετέρου δε την εκτός των κόλπων της μαρτυρία απευθυνόμενη σε όλη την Οικουμένη.

Στόχος της Εκκλησίας είναι η μεταμόρφωση όλου του κτιστού κόσμου με τη μετοχή του στον μυστηριακό τρόπο ύπαρξης της Αγίας Τριάδας. Όλα δια της αγάπης να γίνουν ένα, κρατώντας το καθετί την υπαρκτική του ετερότητα. Η πνευματική ηγεσία της Εκκλησίας έχει επιφορτισθεί με την ευθύνη να δείξει τον δρόμο στον λαό, όπως έκανε και Εκείνος.

Η Πολιτική δεν είναι πλάκα!

 

Πότε ακούσατε πολιτικό να κάνει αυτοκριτική προσωπική ή για το χώρο που εκπροσωπεί; Πότε ακούσατε τελευταία φορά πολιτικό να ζητάει συγγνώμη για λάθη, παραλείψεις κ. ά τα οποία επηρεάζουν αρνητικά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τη ζωή πολλών ή λιγότερων ανθρώπων; Η αυθόρμητη απάντηση είναι ποτέ ή σχεδόν ποτέ. Αυτή η διφυής ερώτηση και η απάντησή της αποκαλύπτουν παταγωδώς την (εν πολλοίς ανύπαρκτη) πολιτική παιδεία τόσο των αρχόντων όσο και των αρχομένων. Ειπώθηκε πως η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού. Ίσως. Αλλά μη χάσουμε και τα αυτονόητα. Στον τόπο που κατά πως λένε (πολύ μακρινά σήμερα πια) γεννήθηκε η δημοκρατία και ο Περικλής, ψάχνουμε σαν τον Διογενή να βρούμε Πολιτικούς και Πολίτες (με  κεφαλαία γράμματα και χωρίς εισαγωγικά).

Το πρόβλημα φαίνεται να ξεκινάει από την προεκλογική περίοδο και ασφαλώς συνεχίζεται και μετεκλογικά. Ποιοι είναι αυτοί που κατέρχονται υποψήφιοι και με τι κίνητρα; Είναι έντιμοι (γιατί άραγε αυτοί, συνήθως, δεν θέλουν να ασχοληθούν με την πολιτική;), με γνώση (ούτε αυτοί, συνήθως, θέλουν), με πολιτική παιδεία και διάθεση κοινωνικής προσφοράς (ούτε αυτοί θέλουν, προσφέρουν από αλλού) ή στερουμένων των παραπάνω διαθέτουν, ωστόσο, χρήμα (ενίοτε ουκ ολίγο) για προεκλογικό αγώνα (διαφήμιση, πληρωμένες συνεντεύξεις, φωτογραφίσεις, image makers κλπ), συγγενολόι (για τοπικά και δημοτικά συμβούλια), δημοφιλία (ηθοποιοί, τραγουδιστές, δημοσιογράφοι κ.ά.); Ποια είναι τα κριτήρια για να ενταχθεί κάποιος /α σε ψηφοδέλτιο; Θα είχε σίγουρα μεγάλο ενδιαφέρον να μπορούσαμε να ακούσουμε τους σχετικούς διαλόγους πριν γραφτούν τα ονόματα στο ψηφοδέλτιο. Και, τελικά, ποιος είναι ο στόχος των υποψηφίων; Να αλλάξουν τη ζωή των πολιτών προς το καλύτερο ή  μονάχα τη δική τους (προς το καλύτερο, σαφώς); Πώς θα μας πείσει (ούτε καν τον απασχολεί βέβαια) κάποιος που ξόδεψε χιλιάδες ευρώ για να εκλεγεί ή/και έλιωσε πολλά ζευγάρια παπούτσια στον προεκλογικό αγώνα ότι το έκανε για να προσφέρει μετέπειτα στον λαό;

Όλα τα παραπάνω είναι γνωστά σε όλους μας. Απλά, κοινότυπα. Και αυτό είναι το βασικό πρόβλημα ημών των ψηφοφόρων: ο πολιτικός και κοινωνικός μιθριδατισμός. Οι περισσότεροι ψηφοφόροι δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι η Πολιτική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση. Έχει να κάνει άμεσα με την ίδια τη ζωή μας, στην καθημερινότητα μας, αλλά και μακροπρόθεσμα. Δεν ψηφίζουμε για πλάκα, ούτε εκχωρούμε τη ζωή μας να τη διαχειρίζονται πλακατζήδες. Η Πολιτική δεν είναι πλάκα!

Χρήστος Γκουνέλας

Πίστη ή επιστήμη;

Του Χρήστου Γκουνέλα

Πρόκειται για ένα διαζευκτικό ερώτημα (ψευδές για κάποιους, αληθινό για άλλους, υπαρκτό ωστόσο) το οποίο αναδύθηκε έντονα και πάλι κατά την περίοδο της πανδημίας που διανύθηκε και διανύουμε. Ένα παλιό ερώτημα που, σε διάφορες περιόδους, η επιλογή του ενός ή και των δύο μαζί ήταν ικανή να σε οδηγήσει στον θάνατο.

«Μεταξύ ιστορίας και εσχάτων»

Το νέο βιβλίο του Χρήστου Γκουνέλα

«Μεταξύ ιστορίας και εσχάτων. Η θεολογία του ενανθρωπισμού και των επίγειων πραγματικοτήτων στον Παναγιώτη Νέλλα»,

είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του θεολόγου Χρήστου Γκουνέλα, το οποίο κυκλοφορήθηκε από τις Εκδόσεις «Επέκταση». Ο διάλογος μεταξύ ιστορίας και εσχάτων, μέσω της θεολογίας, ήταν και είναι αναγκαίος ένεκα της σωτήριας σάρκωσης του Υιού-Χριστού. Ωστόσο, ο μονοφυσιτικός κίνδυνος του εγκλωβισμού στην ιστορία (εκκοσμίκευση) ή από την άλλη στα έσχατα (απόκοσμο) ελλοχεύει πάντα στην εκκλησία (και τη θεολογία), η οποία ασφαλώς (και ανασφαλώς) έχει επιφορτιστεί τον ρόλο του γεφυροποιού έναντι Εκείνου που έρχεται από τα έσχατα.

Ο Παναγιώτης Νέλλας (1936-1986) υπήρξε θεολόγος, ο οποίος σημάδεψε ανεξίτηλα τη μεταπολεμική και εν συνεχεία τη μεταπολιτευτική θεολογία στην Ελλάδα και κατόρθωσε μέσα από τη θεολογία του (εικονική οντολογία του ανθρώπου, δερμάτινοι χιτώνες, Μυστήρια) να ισορροπήσει μεταξύ του ουρανού και της γης. Κινούμενος δυναμικά και δημιουργικά ανάμεσα στην παράδοση και το «σήμερα», διαλέχτηκε ανοιχτά με τον άνθρωπο και τις επίγειες πραγματικότητες (πολιτική, παιδεία, επιστήμες, κινήματα κ.ά.) ποθώντας τη σωστική μεταμόρφωσή τους και εκπέμποντας, έτσι, το ορθόδοξο στίγμα στην εποχή του, αλλά και στην εποχή μας. Στο εν λόγω βιβλίο ανιχνεύονται τόσο οι θεολογικές απαρχές (σύγχρονες και παραδοσιακές) του Παναγιώτη Νέλλα όσο, βεβαίως, και η εν συνεχεία ανάπτυξη της θεολογίας του, εντός του πλαισίου της θεολογίας του ενανθρωπισμού και των επίγειων πραγματικοτήτων.

Παράλληλα, γίνεται από τον συγγραφέα μια απόπειρα σύγχρονης ερμηνείας και θετικά κριτικής προσέγγισης της θεολογίας του Παναγιώτη Νέλλα, με απώτερο στόχο την παρουσίαση της ορθόδοξα ελεύθερης και αγαπητικής διαλεκτικής έντασης μεταξύ της ιστορίας και των εσχάτων στο «εδώ και τώρα». Επιπλέον, ο Χρήστος Γκουνέλας τολμά να ανατμήσει θεολογικά και διαλεκτικά τη σύγχρονη ελληνική και παγκόσμια πραγματικότητα μέσα από το πρόβλημα της παιδείας και του πολιτισμού μας, τη σχέση θεολογίας και πολιτικής, κράτους και εκκλησίας, αλλά και τον διάλογο της θεολογίας με την επιστήμη και τα κοινωνικά και φιλοσοφικά ρεύματα.

Στη Λάρισα, το βιβλίο διατίθεται άμεσα από τα βιβλιοπωλεία:

• "Καλτσάς" (Πρώην Παπασωτηρίου) στην Παπαναστασίου 57

• "Κλου" (Πρώην Παιδεία) στη Μ. Αλεξάνδρου 6

• "Public" στην κεντρική πλατεία της Λάρισας

Στην Αθήνα, από τα βιβλιοπωλεία "Πολιτεία", "Πρωτοπορία" και άλλα βιβλιοπωλεία, καθώς επίσης και από τα εκκλησιαστικά βιβλιοπωλεία.

Από την Ελευθερία Λάρισας

Πάσχα 2020

Πόσες Πασχαλιές πέρασαν που τις κάναμε στους ναούς μας, έστω και συγκινημένοι, κι όμως μετά ήμασταν μάλλον οι ίδιοι! Πόσες φορές κοινωνήσαμε τον Χριστό, έστω και συγκλονισμένοι, κι όμως ήμασταν πάλι οι ίδιοι! Επειδή εμείς έτσι το θελήσαμε, να είμαστε οι ίδιοι! Πόσες φορές γιορτάσαμε Ανάσταση χωρίς τον Χριστό!

Φέτος χάθηκε η γιορτή, όχι όμως ο Χριστός! Και αυτό είναι μια αληθινή πρόκληση για να τον βρούμε. Άλλωστε, Αυτός παραμένει αεικίνητος μέσα μας, έξω μας, παντού… Ως αγάπη, ως ελπίδα και περισσότερο ως Πρόσωπο!

Καλή Ανάσταση!

Χρήστος Γκουνέλας

Ο απρόβλεπτος Θεός και η μωρία του Σταυρού Του

Χρήστος Γκουνέλας

Θεολόγος

Σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο η λογική του ανθρώπου αντιλαμβάνεται τον Σταυρό του Χριστού ως μωρία και σκάνδαλο. Πώς είναι δυνατόν ο πανίσχυρος Θεός να σταυρώνεται από το πλάσμα Του; Τι είδους Θεός είναι αυτός που εκουσίως ανεβαίνει στον σταυρό; Πώς μπορεί αυτός ο αδύναμος, σταυρωμένος Θεός να σώσει τον άνθρωπο;

Και όμως αυτός είναι Θεός. Αυτός που έρχεται, που τρέχει (θέω/ τρέχω) να πάρει τη θέση του ανθρώπου στην οδύνη και τραγικότητα της ανθρωπότητάς του. Ο Θεός δεν παραμένει υπερβατικός, στατικός, που κατοικεί μακριά στον ουρανό και από εκεί αγναντεύει απλά τη δημιουργία του μέσα στη φθορά της. Ο Υιός του Θεού κινείται ως φύσει αεικίνητος και γίνεται Υιός του ανθρώπου. Εισβάλλει αθόρυβα στην ανθρώπινη ζωή, γίνεται ιστορικό πρόσωπο με σάρκα και οστά για να σώσει τον άνθρωπο εντός της ιστορίας μέσα από τον δικό του Σταυρό της αυτοπαραίτησης.

Η ευθύνη της Εκκλησίας (δηλαδή όλων μας)

Χρήστος Γκουνέλας 

Θεολόγος

Δυστυχώς, η Διοίκηση της Εκκλησίας της Ελλάδος (Ιερά Σύνοδος) για μια ακόμη φορά (όχι πάντα) δείχνει να ασθμαίνει απέναντι στα γεγονότα. Θα έπρεπε ήδη να έχουν κλείσει οι ναοί, ως χώροι συνάθροισης. Δεν είναι απολυτότητα, ούτε πολιτικοποίηση, θεολογικοποίηση κλπ του θέματος. Πρόκειται για θέμα δημόσιας υγείας, και όταν έχουν σφραγιστεί όλοι οι δημόσιοι χώροι το ίδιο θα έπρεπε ήδη να έχει γίνει με γρήγορα αντανακλαστικά και από τη Διοίκηση της Εκκλησίας. Άλλωστε, ο πρωθυπουργός με πολύ σεβασμό και διακριτικότητα το ζήτησε, νομίζω, από την Εκκλησία κατά το διάγγελμά του. Γνώμη μου είναι πως η Διοίκηση της Εκκλησίας θα ήταν καλό να προλάβει τον πρωθυπουργό. Δεν πολεμάω την Εκκλησία. Οφείλω ως μέλος της να εκφράσω την άποψή μου. 

Ήταν σίγουρα προς τη σωστή κατεύθυνση η δήλωση του Αρχιεπισκόπου να μείνουν στο σπίτι οι ηλικιωμένοι και οι ευπαθείς ομάδες και ότι η πίστη του κάθε ανθρώπου δεν μετριέται. Ωστόσο, φάνηκε τελικά ότι δεν έφτανε, αφού και σήμερα Κυριακή, αλλά και στους Β΄ Χαιρετισμούς, υπήρξαν αρκετοί χριστιανοί οι οποίοι προσήλθαν στους ναούς. Αν και όλοι γνωρίζουμε τη φράση του Χριστού ότι ο Θεός είναι Πνεύμα και δύναται να λατρεύεται παντού με τη δύναμη του ανθρωπίνου πνεύματος. 

Και σίγουρα, η θεία Κοινωνία και η εκκλησιαστική σύναξη είναι θέμα πίστης και ο καθένας μας είναι ελεύθερος να εγκαταλείπεται στην αγάπη του Θεού. Από την άλλη όμως υπάρχουν και αυτοί οι οποίοι επιθυμούν να προφυλάξουν την προσωπική υγεία τους, αλλά και των δικών τους. Ελπίζουμε πως αύριο η Διαρκής Ιερά Σύνοδος θα λάβει τα σκληρά, αλλά αναγκαία μέτρα. Όπως, άλλωστε, ζητείται από όλους. Η ομολογία της πίστης ίσως είναι καλύτερα να γίνει και με αυτόν τον τρόπο: όταν δεν βάζω μπροστά μου μόνο την κάθετη σχέση μου με τον Θεό, αλλά τη βλέπω μέσα από τον κάθε άνθρωπο, ο οποίος είναι εικόνα του Χριστού. Να γίνομαι τελικά ένα, όχι μόνο με τους εντός του ναού, αλλά και με τους έξω από τον ναό, συμμετέχοντας στην αγωνία τους, αλλά και μεταγγίζοντας τους την ελπίδα της Ανάστασης. Δεν απεμπολώ, έτσι, την πίστη μου, μάλλον την ισχυροποιώ αδειάζοντας τον εαυτό μου για χάρη του άλλου.