Συμβαδίζει άραγε ο Χριστός με το έθνος;

Του Χρήστου Γκουνέλα

Θεολόγου

Ένα από τα θέματα που έρχεται και ξανάρχεται στην επικαιρότητα όλο και πιο πυκνά πλέον είναι η σχέση Εκκλησίας και Έθνους στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια σχέση που μας έρχεται από πολύ παλιά, από τότε που Αυτοκράτορες του Βυζαντίου χρησιμοποιούσαν και τη χριστιανική πίστη για να ενώνουν (συνήθως) την Αυτοκρατορία. Η σχέση εισήλθε σε νέα φάση όταν - ένεκα ιστορικής ανάγκης - η Εκκλησία κλήθηκε να διαδραματίσει εθναρχικό ρόλο στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Ωστόσο, με τη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους (και άλλων εθνικών κρατών στην Ευρώπη) η σχέση των δύο θεσμών, Εκκλησίας και Έθνους, συνεχίστηκε σε διάφορα επίπεδα και με πολλούς τρόπους έως και σήμερα και για πολλά ακόμη χρόνια. Τίθεται όμως το ερώτημα για το αν ο ένας Χριστός και η μία Εκκλησία Του εγκλωβίζεται σε έθνη, κράτη, φυλές κλπ.

Η απάντηση ασφαλώς δόθηκε ήδη από τα πρώτα χρόνια (και στα κατοπινά) ύπαρξης της Εκκλησίας, όταν ο απόστολος Παύλος κήρυξε στην τότε Οικουμένη τον Χριστό. Όχι λοιπόν, ο Χριστός δεν μπορεί να εγκλωβιστεί ή να «διαμελισθεί». Μπορεί να ενώσει ένα έθνος ο Χριστός (σαρκούμενος ποικιλότροπα), τη στιγμή όμως που ταυτόχρονα (βάσει της διφυσιτικής ορθόδοξης σχοινοβασίας) θα το ενώνει και με όλα τα υπόλοιπα και δεν θα χρησιμοποιείται το όνομά Του για να χωριστεί το ένα έθνος από το άλλο (υπάρχει, βεβαίως, ιστορικά και η εκδοχή να χρησιμοποιούν το όνομα του Χριστού πολλά έθνη ταυτόχρονα και για ιδίους λόγους το καθένα!). Ο Χριστός όμως είναι Αυτός που, κατά την πίστη της Εκκλησίας, συνέχει όλη την κτίση, όλα τα έθνη, όλα τα κράτη: είναι ο Δημιουργός Λόγος.

Η χρήση, λοιπόν, της Εκκλησίας και του ονόματος του Χριστού εκ μέρους των εκάστοτε πολιτικών

Όλοι μαζί, φιλάνθρωποι και φιλόπτωχοι

Όλοι μαζί, φιλάνθρωποι και φιλόπτωχοι

Η νεκρανάσταση του πολιτικού και κοινωνικού τραγουδιού συμβαίνει, τελικά, εκτός από τις συνδικαλιστικές συγκεντρώσεις και σε φιλανθρωπικές συναυλίες.  Το «παράνομο» κάποτε τραγούδι, ακόμη και  τραγουδισμένο τώρα από τους ίδιους τους συνθέτες του και τραγουδιστές, έγινε νόμιμο καθόλα. Τότε η ζωή έγινε τραγούδι. Και ήταν  όντως «παρανομία» να ζητάς κοινωνική δικαιοσύνη. Τώρα έμεινε το τραγούδι εκείνο χωρίς τη ζωή όμως. Το τραγούδι σαν ένα συναίσθημα της στιγμής που χάνεται μαζί με τον ήχο του στίχου και της μουσικής.

Πάσχα 2017

Το φως του ήλιου παρέχεται αφειδώλευτα προς όλους μας, δικαίους και αδίκους. Δεν φτάνει όμως στην καρδιά μας. Το έτερο Φως του έτερου Ήλιου, αυτού που ανέτειλε από τον κενό τάφο, έρχεται ζητώντας να εισχωρήσει για να φωτίσει τις καρδιές όλων μας, να τις ανάψει, να τις ζεστάνει, να τις κάψει. Μια μικρή μυστική χαραμάδα ίσως να αρκεί… αφού «νυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη και τα καταχθόνια».

Χριστός Ανέστη!

Ο απρόβλεπτος Θεός και η μωρία του Σταυρού Του

Σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο η λογική του ανθρώπου αντιλαμβάνεται τον Σταυρό του Χριστού ως μωρία και σκάνδαλο. Πώς είναι δυνατόν ο πανίσχυρος Θεός να σταυρώνεται από το πλάσμα Του; Τι είδους Θεός είναι αυτός που εκουσίως ανεβαίνει στον σταυρό; Πώς μπορεί αυτός ο αδύναμος, σταυρωμένος Θεός να σώσει τον άνθρωπο;
Και όμως αυτός είναι Θεός. Αυτός που έρχεται, που τρέχει (θέω/ τρέχω) να πάρει τη θέση του ανθρώπου στην οδύνη και τραγικότητα της ανθρωπότητάς του. Ο Θεός δεν παραμένει υπερβατικός, στατικός, που κατοικεί μακριά στον ουρανό και από εκεί αγναντεύει απλά τη δημιουργία του μέσα στη φθορά της. Ο Υιός του Θεού κινείται ως φύσει αεικίνητος και γίνεται Υιός του ανθρώπου. Εισβάλλει αθόρυβα στην ανθρώπινη ζωή, γίνεται ιστορικό πρόσωπο με σάρκα και οστά για να σώσει τον άνθρωπο εντός της ιστορίας μέσα από τον δικό του Σταυρό της αυτοπαραίτησης.

Χρονιά μοιράσματος...

Η νέα χρονιά που ανατέλλει να είναι χρονιά μοιράσματος. Μοίρασμα στις χαρές, μοίρασμα στις λύπες, μοίρασμα στα αγαθά, μοίρασμα στην αγάπη. Καλή χρονιά!

Ο θάνατος του Νεογέννητου Χριστού

Του Χρήστου Γκουνέλα,

Θεολόγου

Ποτέ δεν αγκαλιάστηκε ο θάνατος τόσο από τη ζωή όσο με τη γέννηση του Θεανθρώπου. Οσμή θανάτου είχε η ανθρώπινη ζωή, όταν γεννήθηκε ο Χριστός και την ίδια οσμή πήρε και ο Χριστός με τη γέννησή Του.

Με πολλή σοφία ο αγιογράφος εικονίζει το Νεογέννητο ήδη μέσα σε νεκρική λάρνακα, προεικόνιση του Σταυρικού θανάτου που αναμένει το Θείο Βρέφος. Η ζωή Του μάλιστα κινδυνεύει από την πρώτη μέρα. Ένα Βρέφος που γεννιέται αθόρυβα και ταπεινά, καθίσταται «επικίνδυνο» για τους ηγέτες του κόσμου τούτου.

Πάσχα 2016

Αυτός που φύτεψε στον άνθρωπο τον πόθο για το καινούριο ήρθε για να ανακαινίσει τα πάντα με την Ανάστασή Του.

Χριστός Ανέστη!

Η Ορθοδοξία μπροστά σε σύγχρονες προκλήσεις

Την Κυριακή της Ορθοδοξίας γιόρτασε η ανά την Οικουμένη Ορθοδοξία. Νέες προκλήσεις και ελπίδες κατ’ επέκταση, γεννιούνται στον σύγχρονο κόσμο για την πνευματική ηγεσία και τον λαό της Εκκλησίας. Όλες οι επιμέρους προκλήσεις εντάσσονται σε μια διπλή πρόκληση: αφενός μεν η μία αφορά τη μαρτυρία εντός των κόλπων της Εκκλησίας, αφετέρου δε την εκτός των κόλπων της μαρτυρία απευθυνόμενη σε όλη την Οικουμένη.
 
Στόχος της Εκκλησίας είναι η μεταμόρφωση όλου του κτιστού κόσμου με τη μετοχή του στον μυστηριακό τρόπο ύπαρξης της Αγίας Τριάδας. Όλα δια της αγάπης να γίνουν ένα, κρατώντας το καθετί την υπαρκτική του ετερότητα. Η πνευματική ηγεσία της Εκκλησίας έχει επιφορτισθεί με την ευθύνη να δείξει τον δρόμο στον λαό, όπως έκανε και Εκείνος.

Τα..."μυρμήγκια" της Κρανιάς

Με αφορμή τις αγροτικές κινητοποιήσεις, οι οποίες είθισται πλέον να γίνονται κάθε χρόνο τέτοιον καιρό, θυμήθηκα τους Κρανιώτες και τις Κρανιώτισσες, όπως και άλλους εργάτες από άλλα χωριά της Ελασσόνας, που δούλευαν έως και τις αρχές της δεκαετίας του '90 στα χωράφια της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας, μέχρι και της Κρήτης. Πρόκειται για εικόνες που υπάρχουν μέσα μας και αναλόγως των αφορμών αναδύονται. Αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν, ξεκινούσαν από την Ξηρό-Κρανιά με τα προσωπικά τους πράγματα σε τσουβάλια (!) - ούτε καν σε βαλίτσες πολλές φορές - και κάτω από δύσκολες συνθήκες δούλευαν για το μεροκάματο να εξασφαλίσουν κάποια χρήματα για να ξεχειμωνιάσουν. Αληθινά μυρμήγκια.  Κοιμούνταν σε αποθήκες, δούλευαν όλη μέρα "από ήλιο σε ήλιο" και...ασφαλώς ανασφάλιστοι.Οι Κρανιώτες ως εργάτες γης έζησαν και σπούδασαν τα παιδιά τους. Πραγματικοί ήρωες της καθημερινότητας. Την επανάστασή τους την έκαναν κάθε λεπτό. Αυτοί οι άνθρωποι δεν πήραν ποτέ επιδοτήσεις, δεν έκλεισαν ποτέ δρόμους (με τι άλλωστε;), δεν μίλησε κανένας γι' αυτούς. Δεν διεκδίκησαν κάτι πέρα από το δικαίωμα στην ίδια τη ζωή. Τίποτα δεν τους χαρίστηκε. Ξεχασμένοι από όλους έδιναν τη μάχη της επιβίωσης, τραγουδώντας μέσα στο αυλάκι και εκ των πραγμάτων τα κατάφεραν.

Χρήστος Γκουνέλας
θεολόγος

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Ο χρόνος κουβαλάει ένα μυστήριο: από τη μια μας διαβρώνει και από την άλλη μας δίνει την ευκαιρία για το καινούριο. Έτσι, μέσα σ’ αυτόν, εμείς οικοδομούμε και αυτός διαβρώνει. Φέτος λοιπόν, αγαπητοί φίλοι, ας οικοδομήσουμε περισσότερο σε αυτό που κάνει τα πάντα καινούρια: στην αγάπη. Αυτή είναι άυλη και δεν μπορεί να τη διαβρώσει!

Εύχομαι ολόψυχα  στους απανταχού φίλους αγάπη και ειρήνη για τη νέα χρονιά!

Χρήστος Γκουνέλας

Τα φετεινά Χριστούγεννα ο Χριστός ξανά πρόσφυγας...

Τα φετεινά Χριστούγεννα ο Χριστός ξανά πρόσφυγας, ξανά μικρός προσπαθεί να φύγει απ' το μαχαίρι του Ηρώδη.

Ξανά το μαχαίρι ή η σβάστικα ή τα ταμεία του Ηρώδη προσπαθούν να διαφεντέψουν τον κόσμο...

Να ζήσουμε τα Χριστούγεννα ως πράξη ρήξης με κάθε λογής θάνατο, ως ξεκίνημα μιας πορείας που θα καταλήξει στην Ανάσταση!

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

" 'Πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω. Δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω. Ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε. Γυμνός, και δεν με ντύσατε. Ασθενής και σε φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε'. 

Τότε, θα του πουν: 'Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή ξένον ή γυμνό ή ασθενή ή σε φυλακή, και δεν σε υπηρετήσαμε;'. 

Και θα τους απαντήσει, λέγοντας: 'Σας διαβεβαιώνω ότι, αφού δεν το κάνατε αυτό σε έναν από τούτους τούς ελάχιστους, δεν το κάνατε ούτε σε μένα'".

ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ (ευαγγέλιο Ματθαίου 25: 42-45).

Οι Κρανιώτικες (και όχι μόνο) εμπνεύσεις του Θανάση Παπακωνσταντίνου

Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου

Είναι γνωστό ότι  τόσο η μουσική όσο και η ποίηση του Θανάση Παπακωνσταντίνου έχουν πολλές φορές πάνω τους σημάδια της Ελληνικής Παράδοσης την οποία βεβαίως συναντάς ως επί το πλείστον, αν όχι μόνο, στην ελληνική επαρχία, και όχι στα αστικά κέντρα. Άλλωστε πάλι, είναι γνωστή η αγάπη του Θανάση για την ελληνική ύπαιθρο στην οποία ζει και από την οποία εμπνέεται.

Το χωριό μας, η Κρανιά, έχει αποτελέσει έμπνευση για τον Θανάση είτε μέσα από πρόσωπα είτε μέσα από αντικείμενα. Τα πρώτα του μουσικά ακούσματα τα έχει πάρει από την μάνα του η οποία κατάγεται από το διπλανό χωριό της Κρανιάς, το Λουτρό, και η ίδια είναι φορέας μιας αστείρευτης προφορικής δημοτικής παράδοσης της ευρύτερης περιοχής των Χασίων και η οποία μεταδόθηκε άμεσα στον γιό της.

Χαρακτηριστικό τραγούδι αυτής ακριβώς της επιρροής του Θανάση είναι το τραγούδι «οι  γριές». Το βαθύτερο νόημα του τραγουδιού έχει να κάνει με την παιδική ηλικία την οποία θυμούνται οι γιαγιάδες μέσα από το πρώτο μισό μέρος του τραγουδιού.

Μια άλλη έμπνευση για τον Θανάση ήταν ο τρόπος ζωής του πατέρα του στην Κρανιά Ελασσόνας, εκεί όπου γεννήθηκε ο κυρ- Αριστοτέλης και πέρασε τα παιδικά του χρόνια βόσκοντας γίδια στις γύρω βουνοκορφές, μέσα στη φύση. Όταν ο Θανάσης αποφάσισε να γράψει το τραγούδι, ο πατέρας του ζούσε πλέον μόνιμα στον Τύρναβο δουλεύοντας σε μια άλλη δουλειά, η οποία του έδινε και τον χρόνο να…εγκλωβιστεί στην τηλεόραση του σαλονιού του.

Κάπως έτσι λοιπόν,

Από ποιους θα ξεκινήσει η…επανάσταση;

Μας προβλημάτισαν οι θέσεις επισκόπου της Ελλαδικής Εκκλησίας που μιλάει για…επανάσταση! Και αναρωτιόμαστε από ποιους θα ξεκινήσει η…επανάσταση. Διότι η επανάσταση θέλει ηγέτες, και ηγέτες δεν υπάρχουν, όπως φαίνεται, ή οι ηγέτες ψάχνουν για…ηγέτες, όπως στην προκειμένη περίπτωση. Πάντως τους πολιτικούς τους βλέπουμε όλοι μας, δεν χρειάζεται να σχολιάσουμε κάτι. Οι…πνευματικές όμως ηγεσίες, οι οποίες εκ της φύσεως τους είναι περισσότερο του…πνεύματος; Μπορεί συγκεκριμένα η εκκλησιαστική ηγεσία να εμπνεύσει τον λαό και ειδικά τους νέους, όταν στην συνείδησή τους έχει ταυτιστεί με το κατεστημένο; Και είναι ίσως από τις μεγαλύτερες πληγές στο σώμα της Εκκλησίας να θεωρείται η ηγεσία της από τον λαό της κατεστημένο.  Μια διοικούσα Εκκλησία που πολλές φορές εν μέσω κρίσης την βλέπουμε να μιλάει για δικαιώματα και αξιοποίηση περιουσίας για…φιλανθρωπικούς σκοπούς. Και ομολογουμένως είναι καλή η φιλανθρωπία ιδιαίτερα τώρα. Δεν φτάνει όμως μόνο αυτή, αφού συντηρεί παράλληλα και την αδικία στον κόσμο. Χώρια ότι η φιλανθρωπία ενίοτε λειτουργεί απενοχοποιητικά για τους χορτασμένους που την πράττουν. Αν ο Χριστός έκανε τέτοιες φιλανθρωπίες δεν θα οδηγούνταν στον σταυρό. Η φύση της Εκκλησίας είναι ή πρέπει να είναι σταυρική στην πράξη. Επιπλέον, τα γλυκανάλατα λόγια ή η «ξύλινη γλώσσα» δεν μπορούν να αγγίξουν τον άνθρωπο όσο μπορεί να τον «αλλοιώσει» και να τον αλλάξει η πράξη, η ζωντανή πράξη. Και για να ξαναγυρίσουμε στην…επανάσταση, την ειρηνική επανάσταση, αυτή πιστεύουμε ότι ευτυχώς ή…δυστυχώς απαιτεί θυσίες και…ποιος άραγε είναι διατεθειμένος να θυσιαστεί; Ή να θυσιάσει από το υστέρημα, και όχι από το… περίσσευμα;

Πώς να αλλάζει η Εκκλησία, τελικά, τον κόσμο χωρίς να αλλάζει πρώτα τον κακό της εαυτό; Τι άλλαξε στην ηγεσία της Εκκλησίας μέσα στην πνευματική κρίση; Τι άλλαξε στον τρόπο λειτουργίας του συνοδικού θεσμού; Τι άλλαξε στον τρόπο εκλογής των επισκόπων; Ναι, ανθρώπινες αδυναμίες! Η μεταμόρφωσή τους όμως; Τόση δυσκινησία, όταν μάλιστα το κήρυγμα του Χριστού «σπάει κόκαλα»; Γιατί; Πώς φτάσαμε εδώ; Ποια η ευθύνη των εκκλησιαστικών ηγετών στους χρόνους της μεταπολίτευσης; ( Για τα αμέσως προηγούμενα χρόνια δεν το συζητάμε!). Στα τελευταία χρόνια της κρίσης ακούμε από λίγα εκκλησιαστικά πρόσωπα κάποια ελάχιστα λόγια αυτοκριτικής. Μέχρι εκεί όμως! Τίποτα πιο τολμηρό δεν ακούμε, και ακόμη χειρότερα τίποτα θαρραλέο από την μεριά τους δεν γίνεται.  Πώς να πείσεις λοιπόν, και ποιους; Οι ηγέτες είναι για να δείχνουν έμπρακτα τον δρόμο, και εδώ μοιάζει να μην υπάρχει δρόμος γιατί μας λείπουν οι αληθινοί ηγέτες. Υπάρχει όμως δρόμος, και τέλος του δρόμου! Ποιοι επιτέλους θα μας τον δείξουν για να μην έχουμε και εμείς, ο λαός, άλλοθι;

Χρήστος Γκουνέλας, θεολόγος

"Όσες κι αν χτίζουν φυλακές κι αν ο κλοιός στενεύει ο νους μας είναι αληταριό που όλο θα δραπετεύει"

Η μωρία και το σκάνδαλο του σταυρού

Έτσι αντιλαμβάνεται η λογική του ανθρώπου τον σταυρό του Χριστού, ως μωρία και σκάνδαλο, σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο. Είναι δυνατόν ο πανίσχυρος Θεός να σταυρώνεται από το πλάσμα του; Τι είδους Θεός είναι αυτός που εκουσίως ανεβαίνει στο σταυρό; Πώς είναι δυνατόν αυτός ο αδύναμος, σταυρωμένος Θεός να σώσει τον άνθρωπο;

Και όμως αυτός είναι Θεός. Αυτός που έρχεται να πάρει τη θέση του ανθρώπου στην οδύνη και τραγικότητα της ανθρωπότητάς του. Ο Θεός δεν είναι υπερβατικός που κατοικεί μακριά στον ουρανό και από εκεί βλέπει απλά τη δημιουργία του. Εισβάλλει αθόρυβα στην ανθρώπινη ζωή, γίνεται ιστορικό πρόσωπο με σάρκα και οστά για να σώσει τον άνθρωπο μέσα από τον δικό του σταυρό της αυτοπαραίτησης.

 Ο Χριστός πάνω στο σταυρό τα έχει χάσει όλα. Βρίσκεται στην έσχατη μορφή θυσίας και μάλιστα ατιμωτικής. Τα υπομένει όλα. Ακόμη και όταν προκαλείται από τους Φαρισαίους να κατέβει από το σταυρό για να τον πιστέψουν δεν το κάνει αλλά απαντά με σιωπή. Αν κατέβαινε θα τον πίστευαν μα όχι από αγάπη, αλλά από αναγκασμό. Θα ήταν υποχρεωμένοι να τον πιστέψουν και άρα μη ελεύθεροι. Ο Σταυρωμένος Χριστός θέλει να τον πιστέψουν έτσι, σταυρωμένο και ατιμασμένο, γιατί τον αγαπούνε. Έτσι όπως τον πίστεψε και τον αγάπησε ο ένας από τους δυο ληστές που ήταν δίπλα του. Γίνεται ένα με τον ληστή, όπως έγινε ένα και με την πόρνη. Και όταν πεθαίνει ο Χριστός δεν μπαίνει μόνος του στον παράδεισο αλλά με έναν ληστή. Αυτή είναι η δύναμη του σταυρού: τον ληστή να τον μεταμορφώσει σε άγιο με μια μόνο φράση του. «Μνήσθητι μου Κύριε εν τη βασιλεία σου». Το τίμημα της Ανάστασης που ακολουθεί, είναι ο σταυρός. Ο θάνατος να θανατωθεί με θάνατο. «Θανάτω θάνατον πατήσας». Ο Χριστός δείχνει τον δρόμο της προσωπικής ανάστασης τους καθενός ανθρώπου σπάζοντας τα δεσμά του ειδώλου της αυτολατρείας μας.

Καλή Ανάσταση!

Χρήστος Γκουνέλας, θεολόγος