Κυριακή, 20 Αυγούστου 2017

Συμβαδίζει άραγε ο Χριστός με το έθνος;


Του Χρήστου Γκουνέλα
Θεολόγου

Ένα από τα θέματα που έρχεται και ξανάρχεται στην επικαιρότητα όλο και πιο πυκνά πλέον είναι η σχέση Εκκλησίας και Έθνους στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια σχέση που μας έρχεται από πολύ παλιά, από τότε που Αυτοκράτορες του Βυζαντίου χρησιμοποιούσαν και τη χριστιανική πίστη για να ενώνουν (συνήθως) την Αυτοκρατορία. Η σχέση εισήλθε σε νέα φάση όταν - ένεκα ιστορικής ανάγκης - η Εκκλησία κλήθηκε να διαδραματίσει εθναρχικό ρόλο στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Ωστόσο, με τη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους (και άλλων εθνικών κρατών στην Ευρώπη) η σχέση των δύο θεσμών, Εκκλησίας και Έθνους, συνεχίστηκε σε διάφορα επίπεδα και με πολλούς τρόπους έως και σήμερα και για πολλά ακόμη χρόνια. Τίθεται όμως το ερώτημα για το αν ο ένας Χριστός και η μία Εκκλησία Του εγκλωβίζεται σε έθνη, κράτη, φυλές κλπ.

Η απάντηση ασφαλώς δόθηκε ήδη από τα πρώτα χρόνια (και στα κατοπινά) ύπαρξης της Εκκλησίας, όταν ο απόστολος Παύλος κήρυξε στην τότε Οικουμένη τον Χριστό. Όχι λοιπόν, ο Χριστός δεν μπορεί να εγκλωβιστεί ή να «διαμελισθεί». Μπορεί να ενώσει ένα έθνος ο Χριστός (σαρκούμενος ποικιλότροπα), τη στιγμή όμως που ταυτόχρονα (βάσει της διφυσιτικής ορθόδοξης σχοινοβασίας) θα το ενώνει και με όλα τα υπόλοιπα και δεν θα χρησιμοποιείται το όνομά Του για να χωριστεί το ένα έθνος από το άλλο (υπάρχει, βεβαίως, ιστορικά και η εκδοχή να χρησιμοποιούν το όνομα του Χριστού πολλά έθνη ταυτόχρονα και για ιδίους λόγους το καθένα!). Ο Χριστός όμως είναι Αυτός που, κατά την πίστη της Εκκλησίας, συνέχει όλη την κτίση, όλα τα έθνη, όλα τα κράτη: είναι ο Δημιουργός Λόγος.

Η χρήση, λοιπόν, της Εκκλησίας και του ονόματος του Χριστού εκ μέρους των εκάστοτε πολιτικών

Παρασκευή, 14 Ιουλίου 2017

Όλοι μαζί, φιλάνθρωποι και φιλόπτωχοι


Όλοι μαζί, φιλάνθρωποι και φιλόπτωχοι

Η νεκρανάσταση του πολιτικού και κοινωνικού τραγουδιού συμβαίνει, τελικά, εκτός από τις συνδικαλιστικές συγκεντρώσεις και σε φιλανθρωπικές συναυλίες.  Το «παράνομο» κάποτε τραγούδι, ακόμη και  τραγουδισμένο τώρα από τους ίδιους τους συνθέτες του και τραγουδιστές, έγινε νόμιμο καθόλα. Τότε η ζωή έγινε τραγούδι. Και ήταν  όντως «παρανομία» να ζητάς κοινωνική δικαιοσύνη. Τώρα έμεινε το τραγούδι εκείνο χωρίς τη ζωή όμως. Το τραγούδι σαν ένα συναίσθημα της στιγμής που χάνεται μαζί με τον ήχο του στίχου και της μουσικής.
Αφορμή η φιλανθρωπία των φιλάνθρωπων. Μέσο, λοιπόν, το τραγούδι, το νεκρό τραγούδι, γιατί πόσοι άνθρωποι είναι πλέον ζωντανοί τραγουδώντας νεκρά τραγούδια; Σκοπός: η αλληλεγγύη από χορτάτους ή αχόρταγους προς «πτωχούς» συνανθρώπους. Για δικαιοσύνη μεταξύ των ανθρώπων; Καμία ζώσα αξίωση. Την αξιώνει το νεκρό τραγούδι γι’ αυτό και πεθαίνει με το που τραγουδιέται.
Ακόμη και οι εκάστοτε διοικήσεις της Εκκλησίας, αν και ο Χριστός συνέτρωγε με πόρνες και τελώνες, είθισται να συντρώγουν με πλούσιους, επιχειρηματίες και εφοπλιστές, ίσως και πολιτικούς, οι οποίοι όλοι μαζί αγωνίζονται στο στάδιο της φιλανθρωπίας και της φιλοπτωχίας. Πριν μερικά χρόνια, η διοικούσα Εκκλησία έβγαλε τον κόσμο στις πλατείες για τις ταυτότητες. Τώρα, για τα θύματα των αυτοκτονιών (που δεν είναι αυτοκτονίες, αλλά εγκλήματα) και τη δίψα τους για δικαιοσύνη, δεν αξίζει να βγει ο κόσμος και να την απαιτήσει εν ονόματί τους. Έστω τώρα… Πού πήγαν οι Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης;
Η φιλανθρωπία και η φιλοπτωχία δεν έχει ιδεολογική ή πνευματική ταυτότητα. Μοιάζει σε αυτό με το χρήμα και τη δόξα. Δεξιοί και αριστεροί, άθεοι και θρησκευόμενοι, καλλιεργημένοι… πνευματικά και λιγότερο καλλιεργημένοι, ενώνονται όλοι (ή σχεδόν όλοι) και ασκούν την φιλανθρωπία τους έναντι των «πτωχών». Οι περισσότεροι προσφέρουν το ελάχιστο από το περίσσευμα. Λίγα πακέτα μακαρόνια, δέκα ευρώ (οι εφοπλιστές και οι επιχειρηματίες παραπάνω), ένα πακέτο ρύζι, ένα πιάτο ζεστό φαγητό… Για Δικαιοσύνη, ούτε κουβέντα. Λέξη «παράνομη» για όσους φιλάνθρωπους ησυχάζουν τη συνείδησή τους  και αποδεικνύουν την αγάπη τους.
Και είναι, ίσως, φαινόμενο των καιρών: Οι κάθε λογής «ατσαλάκωτοι» να μιλούν και να πράττουν (φιλάνθρωπα πάντα) εκ μέρους και ερήμην των «τσαλακωμένων». Μπορεί, ωστόσο, κάποιος να πει πως χωρίς τις φιλανθρωπίες θα είχαμε περισσότερες αυτοκτονίες. Ίσως. Αν υπήρχε όμως κοινωνική δικαιοσύνη μπορεί να μην υπήρχαν και καθόλου.

Χρήστος Γκουνέλας
Θεολόγος - Μουσικός

Σάββατο, 15 Απριλίου 2017

Πάσχα 2017


Το φως του ήλιου παρέχεται αφειδώλευτα προς όλους μας, δικαίους και αδίκους. Δεν φτάνει όμως στην καρδιά μας. Το έτερο Φως του έτερου Ήλιου, αυτού που ανέτειλε από τον κενό τάφο, έρχεται ζητώντας να εισχωρήσει για να φωτίσει τις καρδιές όλων μας, να τις ανάψει, να τις ζεστάνει, να τις κάψει. Μια μικρή μυστική χαραμάδα ίσως να αρκεί… αφού «νυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη και τα καταχθόνια».
Χριστός Ανέστη!

Κυριακή, 9 Απριλίου 2017

Ο απρόβλεπτος Θεός και η μωρία του Σταυρού Του


Σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο η λογική του ανθρώπου αντιλαμβάνεται τον Σταυρό του Χριστού ως μωρία και σκάνδαλο. Πώς είναι δυνατόν ο πανίσχυρος Θεός να σταυρώνεται από το πλάσμα Του; Τι είδους Θεός είναι αυτός που εκουσίως ανεβαίνει στον σταυρό; Πώς μπορεί αυτός ο αδύναμος, σταυρωμένος Θεός να σώσει τον άνθρωπο;
Και όμως αυτός είναι Θεός. Αυτός που έρχεται, που τρέχει (θέω/ τρέχω) να πάρει τη θέση του ανθρώπου στην οδύνη και τραγικότητα της ανθρωπότητάς του. Ο Θεός δεν παραμένει υπερβατικός, στατικός, που κατοικεί μακριά στον ουρανό και από εκεί αγναντεύει απλά τη δημιουργία του μέσα στη φθορά της. Ο Υιός του Θεού κινείται ως φύσει αεικίνητος και γίνεται Υιός του ανθρώπου. Εισβάλλει αθόρυβα στην ανθρώπινη ζωή, γίνεται ιστορικό πρόσωπο με σάρκα και οστά για να σώσει τον άνθρωπο εντός της ιστορίας μέσα από τον δικό του Σταυρό της αυτοπαραίτησης.
 Ο Χριστός πάνω στον σταυρό τα έχει χάσει όλα. Βρίσκεται στην έσχατη μορφή θυσίας και μάλιστα ατιμωτικής. Μόνος Του, Αυτός και ο Σταυρός Του. Τα υπομένει όλα. Ακόμη και όταν προκαλείται από τους Φαρισαίους να κατεβεί από τον σταυρό για να τον πιστέψουν δεν το κάνει, αλλά απαντά με σιωπή. Αν κατέβαινε θα τον πίστευαν μα όχι από αγάπη, αλλά από αναγκασμό. Θα ήταν υποχρεωμένοι να τον πιστέψουν και άρα μη ελεύθεροι. Στον Σταυρό του Χριστού συναντιούνται η ελευθερία του Θεανθρώπου - ως αληθινού Θεού και αληθινού ανθρώπου - που εκουσίως θυσιάζεται από το πλάσμα Του και η στρεβλή ελευθερία του ανθρώπου που θυσιάζει τον Θεό του. Η μια ελευθερία είναι της αγάπης, η άλλη του μηδενός.
 Ο σταυρωμένος Χριστός θέλει να τον πιστέψουν έτσι, σταυρωμένο και ατιμασμένο, γιατί τον αγαπούνε. Έτσι όπως τον πίστεψε και τον αγάπησε ο ένας από τους δυο ληστές που ήταν δίπλα του. Γίνεται ένα με τον ληστή, όπως έγινε ένα και με την πόρνη. Και όταν πεθαίνει ο Χριστός δεν μπαίνει μόνος του στον παράδεισο αλλά με έναν ληστή. Αυτή είναι η δύναμη του Σταυρού: τον ληστή να τον μεταμορφώσει σε άγιο με μια μόνο φράση του. «Μνήσθητι μου Κύριε εν τη Βασιλεία σου». 
Το τίμημα της Ανάστασης που ακολουθεί, είναι ο Σταυρός. Ο θάνατος να θανατωθεί με θάνατο. «Θανάτω θάνατον πατήσας». Ο Χριστός τελικά δείχνει τον δρόμο της προσωπικής ανάστασης του καθενός ανθρώπου σπάζοντας τα δεσμά του ειδώλου της αυτολατρείας του και ενώνοντας ταυτόχρονα τα σπασμένα κομμάτια της ανθρωπότητας.
Και αν ερχόταν και πάλι ο Χριστός στη γη ταπεινά ως θεάνθρωπος; Είναι σίγουρο πως και πάλι θα πέθαινε, θα τον σκότωνε ο άνθρωπος, ο οποίος τρομάζει μπροστά στην πρόκληση της εν Χριστώ αληθινής ελευθερίας. Έχει μάθει να ζει στην ειδωλική φυλακή του και όποιος θέλει να τον βγάλει, να τον «ξεβολέψει» από αυτήν, που αναγνωρίζει – τραγικά - για ζωή του, είναι επικίνδυνος, ένας εχθρός που πρέπει επειγόντως να θυσιαστεί. Η θυσία Του όμως είναι μια θαυμάσια ευκαιρία για τον Ίδιο για να συναντήσει τον άνθρωπο στον θάνατό του. Άλλωστε η Εκκλησία, το Σώμα Του, Τον θυσιάζει ξανά και ξανά πάνω στην Αγία Τράπεζα και τρέφεται και ζει από Αυτόν. Ο θάνατός Του είναι η ζωή μας. Δεν είμαστε αναγκασμένοι να τρωγόμαστε μεταξύ μας, δείγμα της πτωτικής μας φύσης, αλλά ο Θεός μας προσφέρεται να Τον φάμε για να ζήσουμε εμείς ως διαφορετικοί και ένα.
Πρόκειται, λοιπόν, για έναν επικίνδυνο Θεό, απρόβλεπτο, περίεργο, εντελώς «ξένο», που αρνείται την ίδια, την παντοδύναμη θεότητά Του - παραμένοντας Θεός - για να συναντήσει τον άνθρωπο όχι απλά στη γη, αλλά στον Άδη, στο έσχατο μηδέν. Δεν αρκείται όμως στη συνάντηση με νεκρούς. Πώς η ζωή να συνομιλήσει με τον θάνατο; Πώς ο θάνατος να κρατήσει τη ζωή; Γι’ αυτό ανασταίνεται και συνανασταίνει και την ανθρωπότητα, την κτίση ολόκληρη. Ο ζωντανός Θεός θέλει ζωντανούς ανθρώπους να διαλέγονται μαζί Του και μεταξύ τους, να σχετίζονται, να τον αγαπάνε και να τους αγαπάει ελεύθερα, πρόσωπο προς πρόσωπο.
Καλή Ανάσταση!

Χρήστος Γκουνέλας
Θεολόγος

Σάββατο, 31 Δεκεμβρίου 2016

Χρονιά μοιράσματος...


Η νέα χρονιά που ανατέλλει να είναι χρονιά μοιράσματος. Μοίρασμα στις χαρές, μοίρασμα στις λύπες, μοίρασμα στα αγαθά, μοίρασμα στην αγάπη. Καλή χρονιά!

Παρασκευή, 23 Δεκεμβρίου 2016

Ο θάνατος του Νεογέννητου Χριστού


Του Χρήστου Γκουνέλα,
Θεολόγου

Ποτέ δεν αγκαλιάστηκε ο θάνατος τόσο από τη ζωή όσο με τη γέννηση του Θεανθρώπου. Οσμή θανάτου είχε η ανθρώπινη ζωή, όταν γεννήθηκε ο Χριστός και την ίδια οσμή πήρε και ο Χριστός με τη γέννησή Του.
Με πολλή σοφία ο αγιογράφος εικονίζει το Νεογέννητο ήδη μέσα σε νεκρική λάρνακα, προεικόνιση του Σταυρικού θανάτου που αναμένει το Θείο Βρέφος. Η ζωή Του μάλιστα κινδυνεύει από την πρώτη μέρα. Ένα Βρέφος που γεννιέται αθόρυβα και ταπεινά, καθίσταται «επικίνδυνο» για τους ηγέτες του κόσμου τούτου.
Από τότε μέχρι και σήμερα γεννιέται κάθε Χριστούγεννα, κάθε μέρα, μέσα μας και έξω μας, ξανά και ξανά το ίδιο Θείο Βρέφος. Γεννιέται συνεχώς, γιατί συνεχώς πεθαίνει και ανασταίνεται.
Το εμπόριο της Γιορτής (όσο έχει απομείνει λόγω οικονομικής κρίσης), ο Santa Claus, το…χαμένο  -στις σύγχρονες μέρες (μόνο στις σύγχρονες;) - νόημα των Χριστουγέννων θα απασχολήσει και πάλι τους πιο…βαθυστόχαστους.
Από την άλλη, οι πιο…ανάλαφροι και…έχοντες θα διάγουν τις ημέρες αυτές με ξεκούραση ή διασκεδάζοντας, άντε και λίγο εκκλησία – έτσι για το καλό. Εκτός από αυτούς που, σύμφωνα με τις στατιστικές, ζούνε κάτω από το όριο της φτώχειας και για άλλη μια φορά, τα Χριστούγεννα γι’ αυτούς θα είναι δύσκολα. Η… σκέψη πολλών από μας όμως θα είναι κοντά τους, ίσως και με λίγο κρέας και ένα…πακέτο μακαρόνια.


Άλλωστε, υπάρχουν και πλούσιοι που θα οργανώσουν Χριστουγεννιάτικα φιλανθρωπικά gala για την ενίσχυση των αναξιοπαθούντων.
Τι περίεργη τελικά και τραγική μοιάζει αυτή η γιορτή των Χριστουγέννων! Το Νεογέννητο να θανατώνεται τη στιγμή που γεννιέται, ίσως και πριν ακόμη καλά - καλά γεννηθεί. 
Και το Μυστήριο συνεχίζεται: Δεν ενοχλείται από τον θάνατό Του. Ίσα – ίσα εκουσίως τον υπομένει, αφού με αυτόν θα συναντήσει το πλάσμα Του στα βάθη του Άδη. Χαίρεται με τον θάνατό Του, γιατί μ’ αυτόν θα πατήσει τη φθορά της κτίσης – «θανάτω θάνατον πατήσας» – και θα αναστηθεί ήσυχα στις ταπεινές ψυχές, κρυφά, χωρίς λαμπιόνια και θόρυβο, έτσι όπως γεννήθηκε.



Σάββατο, 30 Απριλίου 2016

Πάσχα 2016


Αυτός που φύτεψε στον άνθρωπο τον πόθο για το καινούριο ήρθε για να ανακαινίσει τα πάντα με την Ανάστασή Του.
Χριστός Ανέστη!

Κυριακή, 20 Μαρτίου 2016

Η Ορθοδοξία μπροστά σε σύγχρονες προκλήσεις


Στόχος της Εκκλησίας είναι η μεταμόρφωση όλου του κτιστού κόσμου με τη μετοχή του στο μυστηριακό τρόπο ύπαρξης της Αγίας Τριάδας. Όλα δια της αγάπης να γίνουν ένα κρατώντας το καθετί την υπαρκτική του ετερότητα. Η πνευματική ηγεσία της Εκκλησίας έχει επιφορτισθεί με την ευθύνη να δείξει το δρόμο στο λαό, όπως έκανε και Εκείνος.
Οι καιροί είναι εξαιρετικά δύσκολοι και «ου μενετοί». Το δέσιμο πίσω από το άρμα του καίσαρα- όποτε γίνεται-αφήνει ενίοτε την Εκκλησία στο περιθώριο, η οποία σαφώς και πρέπει να έχει λόγο για τα τεκταινόμενα και ελεύθερα να τον εκφράζει χωρίς να υπολογίζει το τίμημα («ει ο Θεός μεθ’ ημών ουδείς καθ’ ημών») απαγκιστρωμένη από επικοινωνιακού τύπου κορώνες, και κομματικά υπονοούμενα υπέρ του ενός και κατά του άλλου. Τα « εκκλησιαστικά πράγματα συμμεταβάλεσθαι τοις πολιτικοίς» ορίζεται κανονικώς και όχι «συμπλέκεσθαι ή ζηλούσθαι τοις πολιτικοίς». Η Εκκλησία ενώνει και δε διχάζει. Όσο για τη σχέση της με την Πολιτεία, η Συναλληλία, η αγαστή ανυπόκριτη σχέση με το κράτος δηλαδή, προς όφελος του λαού, που μας έρχεται από τους χρόνους του Βυζαντίου ακόμα, είναι απαραίτητη με ρόλους όμως εκατέρωθεν διακριτούς. Στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής για παράδειγμα υπεύθυνο είναι το Υπουργείο Εξωτερικών. Η Εκκλησία μπορεί να εμφυσά τον πατριωτισμό, την αγάπη δηλαδή για την πατρίδα και μετά και την αγάπη για τα άλλα έθνη (πατριωτισμός), αλλά σε καμία περίπτωση το μίσος και τη φοβία για άλλα έθνη (εθνικισμός).
Βυζαντινές μεγαλοπρέπειες και άλλα παρεπόμενα σαν αυτά που σατιρίζει και ο Παπαδιαμάντης στα «Πτερόεντα δώρα» δε συνάδουν με το κήρυγμα της Εκκλησίας. Εκκοσμίκευση, ματαιοδοξία και ευσεβισμός έχουν εμφιλοχωρήσει στον κλήρο και στο μοναχισμό σκανδαλίζοντας το ποίμνιο και δημιουργώντας παράλληλα και άλλοθι, για τους ευάλωτους στην πίστη. Προοδευτισμοί-πυροτεχνήματα απ’ όπου κι αν αυτοί προέρχονται, όπως λ.χ. η χρησιμοποίηση της Δημοτικής στη λειτουργική γλώσσα, είναι όπως λέει ο λαός μας «όποιος δε θέλει να ζυμώσει πέντε μέρες κοσκινίζει».
Σήμερα υπάρχει ανάγκη για «Χρυσοστόμους» που, όπως και εκείνος, αφού προχωρήσουν στην τακτοποίηση με τα του οίκου τους, να προχωρήσουν κατόπιν και εκτός αυτού . Ο λαός χρειάζεται πρότυπα αγιότητας. Δεν αρκεί να ακούει για αγίους, σαν κάτι ξένο που έγινε σε μια άλλη εποχή,
αλλά πρέπει να τους βλέπει μπροστά του, ως πραγματικό γεγονός. Άνθρωποι καθημερινοί με πάθη, με λάθη, αλλά που έχουν τη δύναμη να τα μεταμορφώνουν αλλάζοντας τρόπο ζωής προς όφελος της ψυχής τους και όλου του λαού. Αυτοί θα είναι οι σύγχρονοι άγιοι που ο λαός θα πρέπει να τους μιμηθεί. «Ο ποιμήν ο καλός την ψυχήν αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων».
Δε χρειάζονται ούτε "μιντιακοί" τύποι ηγετών, ούτε επικοινωνιολόγοι. H αλήθεια δεν φτιασιδώνεται. Οι πνευματικοί πατέρες ακολουθούν πάντα το δρόμο του σταυρού όπως έκανε και Εκείνος, και αν χρειαστεί θυσιάζονται για το λαό σαν Εκείνον και τους Αγίους του. Και σ’ αυτό δε χωράνε εκπτώσεις. Βελούδινη Σταύρωση δεν υπάρχει. Καλό και άγιο το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας, αλλά τίποτα δεν πρέπει να σταματά εκεί, έτσι απλά για να εφησυχάζουμε. «Ουκ επ’ άρτω μόνον ζήσεται άνθρωπος». Ο αγώνας για τη μεταμόρφωση του ανθρώπου θα πρέπει να είναι ασίγαστος.
Η πνευματική ηγεσία θα πρέπει επιπλέον να δίνει βήμα στο λαό, να αφουγκράζεται τις ανησυχίες του και να του επιτρέπει τη συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων. Ο καλός ποιμένας δε φοβάται τη λαϊκή συνείδηση, γιατί εκεί κατοικεί. Μην ξεχνάμε ότι οι άγιοι στην Ορθοδοξία πρώτα εμπεδώνονται στη συνείδηση λαού ως άγιοι και μετά η διοικούσα εκκλησία επικυρώνει το γεγονός της αγιοποίησης με την απόφασή της.
Απ’ τη μεριά του λαού τώρα, η πίστη του βρίσκεται πολλές φορές εγκλωβισμένη στην ατομικότητα. Η πίστη στο Θεό από φόβο, από ωφέλεια ή από αναγκασμό δυστυχώς είναι υπαρκτή και δεν μπορεί παρά να καθηλώνει ποικιλοτρόπως τον ‘’πιστό’’. Το ευαγγέλιο δε μιλάει για τιμωρό Θεό και φόβο. «Φόβος ουκ εστιν εν τη αγάπη αλλ’ η τελεία αγάπη έξω βάλλει τον φόβον». Η πίστη, αν δεν είναι απαύγασμα ελευθερίας γίνεται ιδεολογία και οπαδοποιεί ή άλλες φορές οδηγεί στην αδιαφορία, και βεβαίως σε κάθε περίπτωση οδηγεί στην υποκρισία. Το ξεπέρασμα των ενοχών, των ανασφαλειών και των φόβων είναι κάτι που θα πρέπει να απασχολήσει την Ορθοδοξία.
Η καλλιέργεια φόβου ή καχυποψίας απέναντι στο διαφορετικό σαφώς και δεν έχει καμία θέση στην Εκκλησία του Χριστού. «Μαθητεύσατε πάντα τα έθνη…» ήταν η τελευταία παρακαταθήκη του Ιησού προς τους Αποστόλους του την ώρα της Ανάληψής Του.
Η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη δεν είναι μόνο ελληνική ή ρωσική ή σερβική, αλλά είναι Οικουμενική, ανήκει σε όλο τον κόσμο. Αυτό το κατάλαβε και ο Απόστολος των Εθνών Παύλος και την κήρυξε σ’ αυτό που τότε νομίζονταν για Οικουμένη .Δε φοβήθηκε να έρθει στην Αθήνα, την κοιτίδα της Φιλοσοφίας και να κηρύξει την Ανάσταση του ‘’κακού σώματος’’ κατά τους Αρχαίους Έλληνες, και της ψυχής(ψυχοσωματική ενότητα) και, όταν οι Αθηναίοι του είπαν ειρωνικά «ακουσόμεθα σου πάλι περί τούτου», αυτός επανήλθε αργότερα. «Έγινα τα πάντα», λέει αλλού ο Απόστολος, «για να φέρω τους ανθρώπους κοντά στο Χριστό». Αν επικρατούσε η γραμμή που έλεγε να μείνει το Ευαγγέλιό Του στα στενά πλαίσια της Ιουδαίας, τώρα ο Χριστιανισμός θα ήταν ίσως μια αίρεση του Ιουδαϊσμού. Η Ορθοδοξία από τη φύση της ούτε εγκλωβίζεται, ούτε είναι φοβική. Βασίζεται στην Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοσή της και χωρίς καμιά εκτροπή ανοίγεται σε όλο το κόσμο. Το παράδειγμα των Καππαδόκων Πατέρων, που δεν φοβήθηκαν να έρθουν σε επαφή με την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία και σαν μέλισσες να επιλέξουν τα λουλούδια της, είναι ζωντανό μέσα στην Ορθόδοξη Παράδοση.
Η κεφαλή της Εκκλησίας, ο Χριστός, διαλέχτηκε με πόρνες, τελώνες, Σαμαρείτες, Έλληνες και δε δίστασε να τους προβάλει ως παραδείγματα ανυπόκριτης ζωής απέναντι στην υποκρισία των Φαρισαίων, που δεν τους άφηνε να δουν την ίδια τους τη γύμνια και να οδηγηθούν έτσι σε άλλο τρόπο ζωής. «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την Βασιλείαν των Ουρανών». Να θυμηθούμε το διάλογο με τη Σαμαρείτισσα, που απόρησαν ακόμα και οι μαθητές Του, την Παραβολή του Καλού Σαμαρείτη, που δεν ήταν ούτε Ιουδαίος, ούτε Λευίτης και όμως έπραξε θεάρεστα. Ο Χριστός βάσει της κρατούσας ηθικής της εποχής Του ήταν ο μεγαλύτερος Ανήθικος. Ποιος θα μιλούσε σε γυναίκες και μάλιστα πόρνες, ποιος θα τολμούσε να τις προστατεύσει, ποιος θα συνέτρωγε με τελώνες και πόσα άλλα τέτοια γεγονότα γεμάτο το Ευαγγέλιο; Και στον Παράδεισο ο Θεάνθρωπος εισέρχεται με μετανοημένο ληστή όχι με «ενάρετο» Φαρισαίο.
Ανοιχτή, λοιπόν, Ορθοδοξία σε διαλόγους αλήθειας δίνοντας το στίγμα της σε άλλες Ομολογίες και Θρησκεύματα. Καμία τάση για επιβολή της μιας Εκκλησίας έναντι της άλλης, είτε εντός της Ορθοδοξίας, είτε ανάμεσα στις Ομολογίες δεν μπορεί να βρει ερείσματα. Τα παιχνίδια θρησκευτικής εξουσίας δεν έχουν καμία θέση εδώ.
Πώς μπορεί να σταθεί η μισαλλοδοξία, όταν ο Χριστός λέει να αγαπάς μέχρι και τον εχθρό σου; Μήπως είναι εγωιστικό να νομίζουμε ότι ο Παράδεισος θα κατοικείται μόνο από Ορθοδόξους; Φταίει λόγου χάρη ο Μαχάτμα Γκάντι που γεννήθηκε Ινδουιστής; Κανείς δεν ξέρει μέχρι πού μπορεί να φτάσει η αγαπητική πρόνοια του Θεού. Λεπτά θέματα αυτά, για να είναι κανείς απόλυτος.
Η ένωση των Εκκλησιών στην κατάσταση πριν το σχίσμα παραμένει χαίνουσα πληγή στο Σώμα του Χριστού. Αυτό που δεν μπόρεσαν να κάνουν οι διώκτες του Χριστού, να κάνουν δηλαδή κομμάτια και να μοιράσουν τον άραφο Χιτώνα Του το κατόρθωσαν οι χριστιανοί: να δημιουργήσουν σχίσμα στην Εκκλησία Του και Αυτός από την Αγάπη Tου το επέτρεψε και αυτό. Την ένωση την ευχόμαστε όμως και την ελπίζουμε, αν και τα εμπόδια είναι μεγάλα (παπικό πρωτείο, αυθαίρετοι νεωτερισμοί κ.α.). «Εις μιαν αγίαν, καθολικήν και αποστολικήν Εκκλησίαν».
Μέχρι να υπάρξει η ένωση των εκκλησιών και έως την έσχατη ημέρα, η Ορθοδοξία θα πρέπει να δίνει τη μάχη της με αγάπη μέσω της Ιεραποστολής - όπως ήδη κάνει εδώ και πολλά χρόνια - σε λαούς που διψάνε για το κήρυγμα του Χριστού και στις Δυτικές κοινωνίες, ως μια πρόταση ζωής με κέντρο τη σχέση του ανθρώπου με το Θεό. Άλλωστε, η πνευματική και οικονομική κρίση που διερχόμαστε, όπως και το οικολογικό πρόβλημα που βρίσκεται μπροστά μας, είναι γιατί στη θέση του Θεού μπήκε ο άνθρωπος: Το απόλυτο «εγώ».
Η Ορθόδοξη Εκκλησία θα πρέπει να συμβάλει καθοριστικά στο χτίσιμο μιας νέας κοινωνίας απευθυνόμενη στο πιο ελπιδοφόρο κομμάτι της κοινωνίας, τους νέους, και σύσσωμη να πει αυτό που είπε μεταξύ άλλων ένας σύγχρονος σοφός Ιεράρχης ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ.Νικόλαος προς τους νέους την ημέρα του αγιασμού των σχολείων: «Αξιώστε Εκκλησία όχι με αδικαιολόγητους συντηρητισμούς, νεκρούς συμβολισμούς και πομπώδεις τελετουργίες, όχι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου με δικαιώματα, περιουσίες και διεκδικήσεις, αλλά Εκκλησία με πονεμένο προφητικό λόγο, με αυθεντική πίστη, με θυσιαστική μαρτυρία και άγια ζωή: Εκκλησία που να εμπνέει και να έχει πρόταση ζωής. Τότε θα βρείτε τον Θεό ολοζώντανο μέσα σας».

Γκουνέλας Χρήστος, Θεολόγος
Μάρτιος του 2012



Σάββατο, 6 Φεβρουαρίου 2016

Τα..."μυρμήγκια" της Κρανιάς


Με αφορμή τις αγροτικές κινητοποιήσεις, οι οποίες είθισται πλέον να γίνονται κάθε χρόνο τέτοιον καιρό, θυμήθηκα τους Κρανιώτες και τις Κρανιώτισσες, όπως και άλλους εργάτες από άλλα χωριά της Ελασσόνας, που δούλευαν έως και τις αρχές της δεκαετίας του '90 στα χωράφια της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας, μέχρι και της Κρήτης. Πρόκειται για εικόνες που υπάρχουν μέσα μας και αναλόγως των αφορμών αναδύονται. Αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν, ξεκινούσαν από την Ξηρό-Κρανιά με τα προσωπικά τους πράγματα σε τσουβάλια (!) - ούτε καν σε βαλίτσες πολλές φορές - και κάτω από δύσκολες συνθήκες δούλευαν για το μεροκάματο να εξασφαλίσουν κάποια χρήματα για να ξεχειμωνιάσουν. Αληθινά μυρμήγκια.  Κοιμούνταν σε αποθήκες, δούλευαν όλη μέρα "από ήλιο σε ήλιο" και...ασφαλώς ανασφάλιστοι.Οι Κρανιώτες ως εργάτες γης έζησαν και σπούδασαν τα παιδιά τους. Πραγματικοί ήρωες της καθημερινότητας. Την επανάστασή τους την έκαναν κάθε λεπτό. Αυτοί οι άνθρωποι δεν πήραν ποτέ επιδοτήσεις, δεν έκλεισαν ποτέ δρόμους (με τι άλλωστε;), δεν μίλησε κανένας γι' αυτούς. Δεν διεκδίκησαν κάτι πέρα από το δικαίωμα στην ίδια τη ζωή. Τίποτα δεν τους χαρίστηκε. Ξεχασμένοι από όλους έδιναν τη μάχη της επιβίωσης, τραγουδώντας μέσα στο αυλάκι και εκ των πραγμάτων τα κατάφεραν.

Χρήστος Γκουνέλας
θεολόγος

Πέμπτη, 31 Δεκεμβρίου 2015

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ


Ο χρόνος κουβαλάει ένα μυστήριο: από τη μια μας διαβρώνει και από την άλλη μας δίνει την ευκαιρία για το καινούριο. Έτσι, μέσα σ’ αυτόν, εμείς οικοδομούμε και αυτός διαβρώνει. Φέτος λοιπόν, αγαπητοί φίλοι, ας οικοδομήσουμε περισσότερο σε αυτό που κάνει τα πάντα καινούρια: στην αγάπη. Αυτή είναι άυλη και δεν μπορεί να τη διαβρώσει!

Εύχομαι ολόψυχα  στους απανταχού φίλους αγάπη και ειρήνη για τη νέα χρονιά!

Χρήστος Γκουνέλας

Τετάρτη, 23 Δεκεμβρίου 2015

Τα φετεινά Χριστούγεννα ο Χριστός ξανά πρόσφυγας...


Τα φετεινά Χριστούγεννα ο Χριστός ξανά πρόσφυγας, ξανά μικρός προσπαθεί να φύγει απ' το μαχαίρι του Ηρώδη.
Ξανά το μαχαίρι ή η σβάστικα ή τα ταμεία του Ηρώδη προσπαθούν να διαφεντέψουν τον κόσμο...

Να ζήσουμε τα Χριστούγεννα ως πράξη ρήξης με κάθε λογής θάνατο, ως ξεκίνημα μιας πορείας που θα καταλήξει στην Ανάσταση!

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

" 'Πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω. Δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω. Ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε. Γυμνός, και δεν με ντύσατε. Ασθενής και σε φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε'. 
Τότε, θα του πουν: 'Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή ξένον ή γυμνό ή ασθενή ή σε φυλακή, και δεν σε υπηρετήσαμε;'. 
Και θα τους απαντήσει, λέγοντας: 'Σας διαβεβαιώνω ότι, αφού δεν το κάνατε αυτό σε έναν από τούτους τούς ελάχιστους, δεν το κάνατε ούτε σε μένα'".

ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ (ευαγγέλιο Ματθαίου 25: 42-45).


Τρίτη, 10 Νοεμβρίου 2015

Οι Κρανιώτικες (και όχι μόνο) εμπνεύσεις του Θανάση Παπακωνσταντίνου


Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου

Είναι γνωστό ότι  τόσο η μουσική όσο και η ποίηση του Θανάση Παπακωνσταντίνου έχουν πολλές φορές πάνω τους σημάδια της Ελληνικής Παράδοσης την οποία βεβαίως συναντάς ως επί το πλείστον, αν όχι μόνο, στην ελληνική επαρχία, και όχι στα αστικά κέντρα. Άλλωστε πάλι, είναι γνωστή η αγάπη του Θανάση για την ελληνική ύπαιθρο στην οποία ζει και από την οποία εμπνέεται.
Το χωριό μας, η Κρανιά, έχει αποτελέσει έμπνευση για τον Θανάση είτε μέσα από πρόσωπα είτε  μέσα από αντικείμενα. Τα πρώτα του μουσικά ακούσματα τα έχει πάρει από την μάνα του η οποία κατάγεται από το διπλανό χωριό της Κρανιάς, το Λουτρό, και η ίδια είναι φορέας μιας αστείρευτης προφορικής δημοτικής παράδοσης της ευρύτερης περιοχής των Χασίων και η οποία μεταδόθηκε άμεσα στον γιό της.
Χαρακτηριστικό τραγούδι αυτής ακριβώς της επιρροής του Θανάση είναι το τραγούδι «οι  γριές». Το βαθύτερο νόημα του τραγουδιού έχει να κάνει με την παιδική ηλικία την οποία θυμούνται οι γιαγιάδες μέσα από το πρώτο μισό μέρος του τραγουδιού.





Μια άλλη έμπνευση για τον Θανάση ήταν ο τρόπος ζωής του πατέρα του στην Κρανιά Ελασσόνας, εκεί όπου γεννήθηκε ο κυρ- Αριστοτέλης και πέρασε τα παιδικά του χρόνια βόσκοντας γίδια στις γύρω βουνοκορφές, μέσα στη φύση. Όταν ο Θανάσης αποφάσισε να γράψει το τραγούδι, ο πατέρας του ζούσε πλέον μόνιμα στον Τύρναβο δουλεύοντας σε μια άλλη δουλειά, η οποία του έδινε και τον χρόνο να…εγκλωβιστεί στην τηλεόραση του σαλονιού του.
Κάπως έτσι λοιπόν,

Παρασκευή, 11 Σεπτεμβρίου 2015

Από ποιους θα ξεκινήσει η…επανάσταση;


Μας προβλημάτισαν οι θέσεις επισκόπου της Ελλαδικής Εκκλησίας που μιλάει για…επανάσταση! Και αναρωτιόμαστε από ποιους θα ξεκινήσει η…επανάσταση. Διότι η επανάσταση θέλει ηγέτες, και ηγέτες δεν υπάρχουν, όπως φαίνεται, ή οι ηγέτες ψάχνουν για…ηγέτες, όπως στην προκειμένη περίπτωση. Πάντως τους πολιτικούς τους βλέπουμε όλοι μας, δεν χρειάζεται να σχολιάσουμε κάτι. Οι…πνευματικές όμως ηγεσίες, οι οποίες εκ της φύσεως τους είναι περισσότερο του…πνεύματος; Μπορεί συγκεκριμένα η εκκλησιαστική ηγεσία να εμπνεύσει τον λαό και ειδικά τους νέους, όταν στην συνείδησή τους έχει ταυτιστεί με το κατεστημένο; Και είναι ίσως από τις μεγαλύτερες πληγές στο σώμα της Εκκλησίας να θεωρείται η ηγεσία της από τον λαό της κατεστημένο.  Μια διοικούσα Εκκλησία που πολλές φορές εν μέσω κρίσης την βλέπουμε να μιλάει για δικαιώματα και αξιοποίηση περιουσίας για…φιλανθρωπικούς σκοπούς. Και ομολογουμένως είναι καλή η φιλανθρωπία ιδιαίτερα τώρα. Δεν φτάνει όμως μόνο αυτή, αφού συντηρεί παράλληλα και την αδικία στον κόσμο. Χώρια ότι η φιλανθρωπία ενίοτε λειτουργεί απενοχοποιητικά για τους χορτασμένους που την πράττουν. Αν ο Χριστός έκανε τέτοιες φιλανθρωπίες δεν θα οδηγούνταν στον σταυρό. Η φύση της Εκκλησίας είναι ή πρέπει να είναι σταυρική στην πράξη. Επιπλέον, τα γλυκανάλατα λόγια ή η «ξύλινη γλώσσα» δεν μπορούν να αγγίξουν τον άνθρωπο όσο μπορεί να τον «αλλοιώσει» και να τον αλλάξει η πράξη, η ζωντανή πράξη. Και για να ξαναγυρίσουμε στην…επανάσταση, την ειρηνική επανάσταση, αυτή πιστεύουμε ότι ευτυχώς ή…δυστυχώς απαιτεί θυσίες και…ποιος άραγε είναι διατεθειμένος να θυσιαστεί; Ή να θυσιάσει από το υστέρημα, και όχι από το… περίσσευμα;
Πώς να αλλάζει η Εκκλησία, τελικά, τον κόσμο χωρίς να αλλάζει πρώτα τον κακό της εαυτό; Τι άλλαξε στην ηγεσία της Εκκλησίας μέσα στην πνευματική κρίση; Τι άλλαξε στον τρόπο λειτουργίας του συνοδικού θεσμού; Τι άλλαξε στον τρόπο εκλογής των επισκόπων; Ναι, ανθρώπινες αδυναμίες! Η μεταμόρφωσή τους όμως; Τόση δυσκινησία, όταν μάλιστα το κήρυγμα του Χριστού «σπάει κόκαλα»; Γιατί; Πώς φτάσαμε εδώ; Ποια η ευθύνη των εκκλησιαστικών ηγετών στους χρόνους της μεταπολίτευσης; ( Για τα αμέσως προηγούμενα χρόνια δεν το συζητάμε!). Στα τελευταία χρόνια της κρίσης ακούμε από λίγα εκκλησιαστικά πρόσωπα κάποια ελάχιστα λόγια αυτοκριτικής. Μέχρι εκεί όμως! Τίποτα πιο τολμηρό δεν ακούμε, και ακόμη χειρότερα τίποτα θαρραλέο από την μεριά τους δεν γίνεται.  Πώς να πείσεις λοιπόν, και ποιους; Οι ηγέτες είναι για να δείχνουν έμπρακτα τον δρόμο, και εδώ μοιάζει να μην υπάρχει δρόμος γιατί μας λείπουν οι αληθινοί ηγέτες. Υπάρχει όμως δρόμος, και τέλος του δρόμου! Ποιοι επιτέλους θα μας τον δείξουν για να μην έχουμε και εμείς, ο λαός, άλλοθι;


Χρήστος Γκουνέλας, θεολόγος

Δευτέρα, 6 Απριλίου 2015

Η μωρία και το σκάνδαλο του σταυρού



Έτσι αντιλαμβάνεται η λογική του ανθρώπου τον σταυρό του Χριστού, ως μωρία και σκάνδαλο, σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο. Είναι δυνατόν ο πανίσχυρος Θεός να σταυρώνεται από το πλάσμα του; Τι είδους Θεός είναι αυτός που εκουσίως ανεβαίνει στο σταυρό; Πώς είναι δυνατόν αυτός ο αδύναμος, σταυρωμένος Θεός να σώσει τον άνθρωπο;
Και όμως αυτός είναι Θεός. Αυτός που έρχεται να πάρει τη θέση του ανθρώπου στην οδύνη και τραγικότητα της ανθρωπότητάς του. Ο Θεός δεν είναι υπερβατικός που κατοικεί μακριά στον ουρανό και από εκεί βλέπει απλά τη δημιουργία του. Εισβάλλει αθόρυβα στην ανθρώπινη ζωή, γίνεται ιστορικό πρόσωπο με σάρκα και οστά για να σώσει τον άνθρωπο μέσα από τον δικό του σταυρό της αυτοπαραίτησης.
 Ο Χριστός πάνω στο σταυρό τα έχει χάσει όλα. Βρίσκεται στην έσχατη μορφή θυσίας και μάλιστα ατιμωτικής. Τα υπομένει όλα. Ακόμη και όταν προκαλείται από τους Φαρισαίους να κατέβει από το σταυρό για να τον πιστέψουν δεν το κάνει αλλά απαντά με σιωπή. Αν κατέβαινε θα τον πίστευαν μα όχι από αγάπη, αλλά από αναγκασμό. Θα ήταν υποχρεωμένοι να τον πιστέψουν και άρα μη ελεύθεροι. Ο Σταυρωμένος Χριστός θέλει να τον πιστέψουν έτσι, σταυρωμένο και ατιμασμένο, γιατί τον αγαπούνε. Έτσι όπως τον πίστεψε και τον αγάπησε ο ένας από τους δυο ληστές που ήταν δίπλα του. Γίνεται ένα με τον ληστή, όπως έγινε ένα και με την πόρνη. Και όταν πεθαίνει ο Χριστός δεν μπαίνει μόνος του στον παράδεισο αλλά με έναν ληστή. Αυτή είναι η δύναμη του σταυρού: τον ληστή να τον μεταμορφώσει σε άγιο με μια μόνο φράση του. «Μνήσθητι μου Κύριε εν τη βασιλεία σου». Το τίμημα της Ανάστασης που ακολουθεί, είναι ο σταυρός. Ο θάνατος να θανατωθεί με θάνατο. «Θανάτω θάνατον πατήσας». Ο Χριστός δείχνει τον δρόμο της προσωπικής ανάστασης τους καθενός ανθρώπου σπάζοντας τα δεσμά του ειδώλου της αυτολατρείας μας.

Καλή Ανάσταση!


Χρήστος Γκουνέλας, θεολόγος